Tegenlicht - Waar is de woede?

Alternatieve geldsystemen in Nederland

In de Tegenlicht-uitzending Waar is de woede? kwamen alternatieve geldsystemen in Oost-Europa en Azië aan de orde. Maar ook in Nederland zijn mensen actief op zoek naar alternatieven voor ons financiële systeem. Tegenlicht trok het land in en vroeg initiatiefnemers van deze alternatieve systemen en ontwikkelaars van ideeën voor een betere (financiële) toekomst: wat zou er volgens u moeten gebeuren?

Bas van Drooge - schrijver van het boek Jai & Eno

Op zoek naar ideeën over alternatieve manieren om de wereld, de economie en het financiële systeem vorm te geven, ging de Tegenlicht-redactie op bezoek bij Bas van Drooge, schrijver van het boek Jai & Eno in gesprek over de toekomstige inrichting van de wereld. In het filmpje vertelt hij waarom hij het boek heeft geschreven en wat er volgens hem moet veranderen.

Bas van Drooge is ingenieur en politicoloog en vervulde diverse leidinggevende posities in private en publieke sector. Voor de KLM woonde en werkte hij in Europa en Azië, als directielid van Kenya Airways verbleef hij in Afrika. Als raadslid was hij actief in de Amsterdamse politiek. Nu leidt Van Drooge een overheidsbedrijf dat mensen naar werk begeleidt.

Ad broere en Rob van Hilten hebben een financiele innovatie ontwikkeld waarmee werkloosheid structureel kan worden aangepakt.

Het door hen gesignaliseerde probleem: het liquiditeitsprobleem in het MKB. Bedrijven moeten hun leveranciers direct betalen, terwijl hun grote klanten vaak pas na maanden betalen. Tussen het moment dat een aankoop wordt gedaan (inkopen, grondstoffen), het product gefabriceerd wordt en de klant het ontvangen eindproduct betaalt, zit soms wel een half jaar, waardoor het bedrijf in deze tijd niet genoeg liquide middelen heeft om het bedrijf draaiende te houden. Banken en kredietverzekeraars zien deze sector van kleine en middelgrote zelfstandigen ook niet als hun verantwoordelijkheid.

Hoewel de woede niet altijd even zichtbaar is, zijn ironie, cynisme en humor wel degelijk terug te vinden als je op internet zoekt naar reacties op ons financiele systeem. Typ je zoekwoord (’financial crisis’, ‘banking system’) in op YouTube en je krijgt een lading informatieve en humoristische filmpjes die elk op eigen wijze weergeven hoe het financiele systeem werkt, wat er aan schort en wat we er tegen kunnen doen.

Bekijk online: filmpjes over geld, banken en het financiele systeem

Kijk voor meer filmpjes en informatie op End the European Central Bank(s) en People for Mathematically Perfected Economy ™ (PFMPE™) 

Ruim anderhalf jaar na het ineenstorten van de banken, startte in zowel Nederland als V.S. een parlementair onderzoek naar de redenen van de financiële crisis en de verantwoordelijken. In Nederland kijkt commissie De-Wit naar de rol van de toezichthouder en de interventie van de politiek, in navolging van de ineenstorting in 2008. In V.S. onderzoekt de Financial Inquiry Commission met name de wereldwijde achtergronden van de financiële malaise. In beide landen worden op dit moment openbare hoorzittingen georganiseerd. Lees een analyse van de verschillen en overeenkomsten tussen de commissies in NRC Handelsblad.

De onderzoeken in beide landen worden door sommigen gezien als een oplossing om de waarheid boven tafel te krijgen en kunnen een aanzet voor nieuwe regelgeving binnen het financiële stelsel. Lees het NOS- dossier over commissie- De Wit. Kijk ook naar de video-opnamens van hoorzittingen in de V.S. op de officiële website van de commissie.

Op zoek naar meer online bronnen over Letland en de crisis, stuitte ik op een blog over de crisis en het protest.

Er staan onder andere berichten over protesten afgelopen zomer op, die de ‘penguin revolution‘ worden genoemd.

Deze post bevat een interessant  interview met een demonstrant. Meer over deze protesten hier en in het NRC.

Overigens vraagt de schrijver van het blog zich in deze post ook af waarom er nog geen massale opstand danwel revolutie is uitgebroken.

Intussen schreven onze correspondenten ons over de ‘tentprotesten‘. Brrrr.

Voor een effectief protest zijn niet per se grote massa’s nodig. Ook individuele acties kunnen heel wat zand in de machine strooien. Enkele voorbeelden.

Ann minch en de ‘debtor’s revolt.

Ann Minch besloot op een dag dat ze de almaar stijgende rente op haar creditcard schuld zat was. Via een filmpje op YouTube dreigde ze haar bank dat ze geen cent meer zou afbetalen totdat deze de rente naar een redelijker niveau had teruggebracht. Het filmpje kreeg veel publiciteit op het internet en Ann Minch’s debt revolt werd ook door de reguliere media opgepikt, zoals bijvoorbeeld Nova in Nederland.

Het is dan ook een zeer inspirerende oproep tot ‘civil disobediance’. Het meest tot de verbeelding spreekt het middenstuk, waarin ze zich direct tot alle ‘bankers‘ richt:”

“You are evil, thieving bastards, you have reached ungodly profits in your behemoth casino scams, then lost. Only to turn around. And you serve the wealth of this great nation with the outright rape and pillage of middle class American’s who’s sweat and toil build it. The biggest rip-off in the history of the World is padding your bonus cheques with the federal government as your co-conspirators. Every alst one of you should be rotting in prison. (…) So stick that in you bail-out pipe and smoke it!’.

Na het bekijken van Minch’s filmpje vind ik het bijna jammer dat ik geen credit card heb om niet meer af te betalen. Haar initiatief kreeg dan ook veel navolging. Inmiddels is er sprake van een ware  ‘debt revolt movement’. En interessanter: Ann Minch kreeg haar zin: de bank verlaagde inderdaad de rente (zie hier het vervolg over de reactie van de bank).

De debt revolt is niet alleen een interessant voorbeeld van individueel verzet, maar ook van de kracht van internet en hoe dit medium  kan worden gebruikt om een tegenmacht te vormen. Deze ‘communication power’ is het onderwerp van het recente boek van socioloog Manuel Castells, die voor ‘Waar is de Woede’ hierover wordt geïnterviewd.

Een artikel over Ann Minch op het bekende Amerikaanse blog de Huffington post over de debtor’s revolt van Ann Minch en de navolging die haar oproep heeft gekregen.

We legden verslaggevers van Metropolis vragen voor over de economische crisis, woede en verzet. Jaak Kilmi vertelt het verhaal van twee vrouwen die de Bank of Happiness op hebben gericht in Estland, met Goede Daden als valuta.

Recession was in full effect in Estonia in the spring of 2009. On the way to the abyss. The real-estate bubble had just burst. The army of the unemployed grew each day. The Estonians, newcomers to the capitalist world, were suddenly in a situation where tempting facades came crushing down and many families found they had lost everything that had seemed so certain before. Profit-greedy banks had irresponsibly boosted the lending boom, therefore a large number of Estonians had lost all self-criticism and borrowed over their heads. The government made budget cuts and money melted like snow in the spring in all fields. As always, the people who were already close to the poverty line suffered the most. From now on their future lives were determined by the banks’ merciless loan programs that even death cannot help with. The air was thick with desperation and rage.

In this situation, a group of activists who had had enough of the money-centered society came together. They founded a new bank in Estonia. The Bank of Happiness.

The people who joined the Bank of Happiness group felt that there is a gap in the society between human care and economic well-being. They are convinced that people have an innate desire to help others. And that there are people who need help in solving their everyday practical questions, but they do not know whom to turn to for help. Hence the idea to bring these two parties together.

In the autumn of 2009 the bank of happiness, born from the idea of a group of volunteers, regular people, was finally ready to start. The goal of the Bank of Happiness is to promote non-monetary values in order to help fellow citizens return to humane values. The precondition for the functioning of the bank of happiness are real needers of help and helpers or benefactors, people from amongst us.

Instead of the usual money, the functioning of the Bank of Happiness is based on a Good Deed.  Each good deed is a good deed and each good deed is worth one Token of Gratitude.

Lees verder »

We legden verslaggevers van Metropolis vragen voor over de economische crisis, woede en verzet. Metropolis verslaggevers Eline Jongsma en Kel O’Neill vertellen over de woede in  de Verenigde Staten. Die is groot: vooral conservatief Amerika manifesteert zich. En er zijn zorgen over een eventueel tekort aan munitie.

How do people react to the economic crisis? Are people angry or passive? How do they express this?

People in the US are angry, and are becoming less passive by the minute. The American dream of success through hard work has always had a dark underside for the unsuccessful: if you are poor, it’s your own fault. Now that the gross incompetence of our financial leaders has been exposed, the American dream itself has to be rethought for us to move forward in a positive direction.

There has been a massive public outcry against the government and the financial industry since the bailouts. The anger is on both the right and the left, and both sides blame each other for our current woes.

But even as we become more polarized, the rhetoric of partisanship has lost its luster for some. We’re seeing dissatisfaction with the government as a whole, and the number of people who have renounced their party affiliations is on the rise. The number of Americans who define themselves as “independents”-i.e. who are not affiliated with either major party-reached a 70-year high this year (statistics: the Pew Research Center for the People & the Press). The new independents are mostly dissatisfied former Republicans, although an increasing number of former Democrats are joining the ranks of the unaffiliated.

Even Glenn Beck, a very influential commentator for Fox News, opts to define himself as a populist anti-government agitator rather than as a demagogue on the fringes of the Republican party. Of course, this is just a case of creative self-definition, as Beck reserves his most vehement attacks for members of the Democratic party. A taste of Glenn’s craziness here.

To sum it up: even the most partisan public figures must now take caution to distance themselves from the political and business establishment. This applies to the left as well, since Obama’s approval rating continues to drop (53% approve as of the most recent Gallup poll, as compared to 67% in January).

Lees verder »

Op zoek naar protesten tegen het huidige systeem kwam Tegenlicht terecht bij een door activisten georganiseerd festival vol workshops en lezingen in Den Bosch. Waaronder een workshop over de legendarische protesten tegen de Wereldhandelsorganisatie die 10 jaar geleden plaatsvonden.


filmpje over de zeer succesvolle protesten tegen de Wereldhandelsorganisatie 10 jaar geleden in Seattle

Ook de activisten vragen zich af waarom massaal verzet na de crisis uitblijft en besloten zich te buigen over de vraag hoe verzet effectief te organiseren  (zie ook de website van dit  festival met de intrigerende naam ‘2.dH5′, vernoemd naar een strategische schaakzet). Tegenlicht mocht bij enkele workshops zijn. De eerste was een beschouwing over 10 jaar na ‘Seattle’: een begrip in de activistenwereld  omdat in1999 in Seatle  de top van de Wereldbank succesvol werd verstoord door demonstranten.  Op de site Global Info een uitgebreid artikel naar aanleiding van de workshop waarin wordt teruggekeken op de protesten destijds, het succes en het inzakken van de wat de globaliseringsbeweging is gaan heten - zoals de introductie van het artikel uitlegt:

” Op 30 november is het precies tien jaar geleden dat de millenniumconferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) spectaculair de mist in ging. Tienduizenden mensen demonstreerden en blokkeerden de toegangswegen naar de conferentie, die uiteindelijk ook voor het eerst in de geschiedenis niet tot een akkoord kwam. Sindsdien is het kwakkelen gebleven met de (vrij)handelsorganisatie. De globaliseringsbeweging, die toen tot wasdom begon te komen, is in de afgelopen tien jaar echter ook weer ingezakt. Desondanks is er veel ten goede veranderd. Een poging tot een - zeer subjectief - overzicht.” (lees hier verder)

Op zoek naar mooie foto’s van protesten voor het ontwerp van het weblog stuitte ik op beelden van een recente bezettingsactie van de universiteit van Berkley die ik gebruikte voor de bovenbalk van deze pagina.  Meer over de acties en protesten op deze foto’s.

Ik kwam de foto’s tegen op Flickr (zie hier meer) en vond ze zo geschikt dat ik besloot de fotografe, Celsa Dockstader, toestemming te vragen om ze te gebruiken. Ze reageerde enthousiast over ons project en gaf toestemming. Intussen was mijn nieuwsgierigheid naar de protesten op de foto’s gewekt - volgens de onderschriften ging het om zeer recente demonstraties van studenten van het University College Berkeley. Ik vroeg Celsa of ze me meer kon vertellen over deze protesten.

Studentenacties tegen bezuinigingen

Het blijkt dat er in de VS al enige tijd verschillende universiteitsbezettingen bezig zijn. De studenten protesteren tegen de voorgenomen bezuinigingsmaatregelen, zoals in Berkeley het verhogen van het collegegeld met 35%. Maatregelen die natuurlijk ten gevolge van de financiële crisis genomen worden. Het is het typische patroon van bezuinigingen volgens het neoliberaal  plan. Terwijl banken worden ‘vrijgekocht’ van schulden en managers en bankiers nog altijd royale salarissen ontvangen, worden de gevolgen afgewenteld op publieke voorzieningen zoals universiteiten.  Een goed voorbeeld van ‘privitizing gains and socialising losses’.

‘No business as usual’

De voorgenomen verhoging van het collegegeld was de druppel voor een aantal studenten van Berkeley, die besloten een algemene staking te organiseren onder de noemer ‘no business as usual‘.  Op de website herinneren de studenten er in een ‘Myths and Facts flyer‘ aan dat een groot deel van het budget van de universiteit naar de lonen van het management gaat - die zelf nog geen 3% in willen leveren waar de studenten 30% meer moeten gaan betalen.

Represssie en strijdbaarheid

De staking begon 18 november en was een van de acties in een hele reeks. De protesten en bezettingsacties zijn intussen met veel geweld door de politie neergeslagen (waaronder door de speciale universiteitspolitie die je blijkbaar hebt in Californië). De bange gezichten op sommige foto’s van Celsa zijn de getuigenissen van de harde repressie. Evenals deze foto van een jongen die is neergeschoten door een rubber kogel.

Maar veel van de foto’s drukken ook een inspirerende vastberadenheid en strijdbaarheid uit - ondanks de repressie waren alle acties een bijzondere ervaring voor veel studenten. Celsa stuurde me, na een mail met verschillende links, een persoonlijke noot waarin ze verteld hoe zeer de verschillende acties haar raakten.

“I should tell you what its been like here on a more personal stance rather than what’s in news and articles.

The students are feeling the importance of what is going on right now. Berkeley has a history of free speech and activism that has been dulled since the sixties, and I think I can speak for a lot of us when I say that we are trying to get that back. If it can be done anywhere in California, or the US… Berkeley is where it can happen– or needs to happen! The walkouts, strikes, and occupations this semester have been some of the most intense experiences I, and students I’ve talked to, have had here at Berkeley and in our lives. It is the first time that we are really stepping out as a collective body and actually doing something about what we believe in as it is being taken from us by those in power.

One of our most esteemed professors, Ananya Roy who heads the Global Poverty department, has been extremely supportive and helpful in helping the students gain staff support. She stepped up during the occupation on November 20th when the administrators were nowhere to be found. She is helping coordinate investigations on this as well as the police brutality.

An important concern of the students after the protest is to figure out why the administration completely shut down when students became politically active. Plans are now being made to address our next steps of action as well as addressing issues that our protest revealed and I will let you know if i get any new important information.

Thanks and good luck!
Celsa”

Ik hoop meer van Celsa en de acties op de verschillende universiteiten in de VS te horen. Wordt vervolgd.

Meer…

Enkele quotes  uit een artikel van een student die terugkijkt op de acties:

“The decline in the allocation of funds in the budget is shameful and deserving of reform at the state, the system and the university levels. For many, the privatization of college will mean the end of their higher learning and the end of public education as we know it.”

“In a situation of this kind and magnitude, consequences don’t matter, actions do.”

De UC STRIKE website met informatie over de motivatie van studenten en plannen.

Een interessant artikel over bezettingen en protesten op universiteiten overal in de VS.

Een open brief aan de chancelor van de universiteit over verantwoordelijkheid voor het politiegeweld.

Informatie over de studenten die gearresteerd werden en infitiatieven om getuigenissen van het politiegeweld te verzamelen