Eerder reisden Flik en Wagenmeester met de Oriënt Express van Parijs naar Istanbul. De vierdelige serie Met de Orient Express naar Istanbul werd in 1974 uitgezonden in VPRO-Vrijdag. Beluister hier deze vierdelige serie:
Aflevering 1 van 24 mei 1974: 1
podcast
Aflevering 2 van 31 mei 1974: 2
podcast
Aflevering 3 van 7 juni 1974: 3
podcast
Aflevering 4 van 4 juni 1974: 4
podcast

Beschrijvingen

Deel 1. Met de Orient Express naar Istanbul
Eerste deel van een verslag van de reis van Jan Wagenmeester (pseudoniem Jan Tittel) en Peter Flik. In deze aflevering de vliegreis van Schiphol naar Parijs en het vertrek van de Orient Express vanuit Parijs.
Met achtereenvolgens:
Inleiding door omroeper Cor Galis.
Inleiding door Peter Flik.
Jan Wagenmeester doet verslag van de vliegreis van Schiphol naar Parijs, gaat met Peter Flik op een Parijs’ Station op zoek naar de Oriënt Express, en samen installeren ze zich in hun slaapcoupé. De trein vertrekt.

Deel 2. Een dag oponthoud in Salzburg. Flik en Wagenmeester gebruiken een maaltijd in de stationsrestauratie en praten over de Oostenrijkers maar vooral over het drankgebruik en de slechte lichamelijke conditie van Wagenmeester. Verslag van een bezoek aan het Mozart-huis in Salzburg waar ze een piano-recital van Schubert bijwonen. Wagenmeester mijmert over de ‘grote liefdes’ in zijn leven. Bezoek aan kantine van de Oostenrijkse Omroep.
Rondrit met de tram.

Deel 3. Jan Wagenmeester en Peter Flik reizen in deze aflevering van Salzburg naar Belgrado. Wagenmeester klaagt over de slechte service en de viezigheid in de trein, spreekt met Turkse medereizigers die op vakantie gaan, doet een plas in de Donau en brengt een bezoek aan Belgrado.

Deel 4. ‘Hoe ver nog naar Istanbul’.
Gedurende de reis van van Bulgarije naar Turkije klaagt Wagenmeester over het (gebrek aan) eten; er wordt gesproken over het leven na de dood en ze luisteren in een taxi in Instanbul naar muziek van Mozart.

Uitgebreide beschrijvingen

Uschi in 1982 over zijn radiowerk

Documentairemaker Bob Uschi (1911, Rotterdam) spreekt over zijn radiowerk. Middelbare schooltijd in Berlijn; zijn eerste werk als sportkarikaturist; de populariteit van zijn voetbalplaatjes. Werd door een hoorspel op de zender AFN geïnspireerd om in 1947 naar de radio over te stappen. Zijn samenwerking met Gabri de Wagt (”zoiets als Vroom &
Dreesmann”); de taboe-doorbrekende klankbeelden die hij met De Wagt voor de VARA maakte (”met de microfoon tussen de benen van een barende vrouw”).
In 1961 kwam Uschi in dienst van de NRU. Uschi legt uit wat zijn nieuwe ‘akoestische concept’ inhield en gaat uitgebreid in op vier documentaires die hij voor de NRU en NOS maakte en waarvoor hij tweemaal de ‘Prix Italia’
ontving: ‘Het Ongeval’, ‘De vogels blijven zingen in Newe Ur’, ‘De jongen heet Hans’ en een programma over de Duits-joodse verzetsman Gerhard Badrian. Uschi over zichzelf: “Had een autoritaire discipline. Fouten kon ik niet verdragen.”
0.00 Vraag: “Wie is Bob Uschi?’
Uschi: “Een oud mannetje dat zijn best doet door werken zich wat minder oud te voelen.” Uschi zegt dat het radiowerk voor hem een “stuk uit een grote cake” is geweest die in 1947 “opgediend en gesneden werd en waaraan ik het meeste genoegen heb beleefd.”
Uschi over zijn jeugd: in Rotterdam geboren; vader was een Duitse jood; verhuizing naar Berlijn. Leerde snel het
Berlijnse dialect. Uschi over zijn middelbare schooltijd: ex-officieren uit het keizerlijke leger met ijzeren kruisen gaven les; lieten oorlogsscènes naspelen; werd ‘Holländer Käse’ genoemd. Was erg goed in sport, kon goed tekenen, hield van jazz en won zo het vertrouwen van de klas. Tekende karikaturen van de leraren.
00:09:38 Uschi over zijn eerste kennismaking met het ‘antisemitisme’: een gymnastiekleraar met een hakenkruis onder zijn revers; ruzie met een jongen die Uschi als zoon van een joodse vader had beledigd.
Uschi over zijn studententijd: Grenslijnen tussen rechts en links; het aangepaste gedrag van joodse corpsstudenten; het rechtse sarcasme; zijn kennismaking met de Russische literatuur.
00:18:30 Uschi over zijn terugkeer naar Nederland: Uitpakwerk bij een porseleinwinkel; les op de Rotterdamse kunstacademie; had talent voor het maken van snelportretten; werd gevraagd door Jan Liber als sporttekenaar van de ‘Voorwaarts’; zijn entrée in de voetbalwereld; in 1936 tekenaar voor ‘Het Volk’ in Amsterdam bij Kick Geudeker; de populariteit van zijn voetbalplaatjes bij de jeugd (Willem Duys verzamelde ze).
00:26:08 Na de oorlog bij het Parool. Uschi legt uit waarom hij tijdens de oorlog bleef tekenen. Deed ook werk voor illegale bladen; kreeg van Aad van Leeuwen van ‘De Telegraaf’ een gegapte blanco perskaart; bezocht twee keer Westerbork. Redde twee mensen van de gaskamer.
00:31:26 Hoe hij werd geïnspireerd door de radio. Luisterde veel naar de AFN die korte hoorspelen uitzond. “Er ging een akoestisch wereldje voor me open.” Uschi over de politieserie ‘Dragnet’ die hem het meest imponeerde. “Het intrigeerde me hoe je met buitenopnamen filmachtige scènes kon creëren.” Over Paul Vlaanderen en de zelfwerkzaamheid van de radioluisteraar die bij de TV is verdwenen. Uschi verwijst naar de herhaling op de avond van de interviewopname van de TV-documentaire ‘Jeugdprostitutie’ die is gebaseerd op een radiodocumentaire van zijn hand.
Over het werken met freelancers en het opleiden van eigen mensen. “Je stopte ze in de vleesmachine en ze kwamen er als een bal gehakt uit.” Noemt Joop Heintz, Ed Peereboom en Hans Janssen.
00:46:21 Uschi over het woord ‘klankbeeld’ (”juiste term”) en zijn ‘ideale concept’. De radioprogramma’s uit de traditie van voor de oorlog. Uschi spreekt over de “erg prettige” samenwerking met Gabri de Wagt van 1947 tot 1962. Week in week uit met hem programma’s gemaakt. Hadden enorme luisterdichtheid. Kwam in een studio terecht “waar ik niets van begreep.” Begon met Gabri met het maken van decor-opnamen op de originele locatie. Het werken met maihak’s.
00:54:15 Uschi over de serie die hij met De Wagt maakte over wonderdokters en gezondheidsoplichters (’Zij willen u wel helpen’, 1956). Gebruik van een vestzakzender en een microfoon in een polshorloge. “De Wagt heeft een paar opnamen gemaakt; ik deed het leeuwendeel.” Uschi vertelt over de behandelwijzen van de wonderdokters; volle wachtkamers. Daarna als tegenhanger een serie gemaakt over de medische wetenschap ‘De lange weg’, 1957/1958. Hulp van dr Lamberts. Begonnen met een geboorte. “Met de microfoon tussen de benen van de barende vrouw.”
Verontwaardigde reacties in ‘De Telegraaf’. Lovende ingezonden brieven. “We hadden het terrein betreden van de taboedoorbrekende onderwerpen.” Serie beëindigd met een open hart-operatie bij een Surinaams meisje.
01:08:26 Uschi zegt dat het nieuwe akoestische concept is geboren uit zijn prille ervaring bij AFN en uit de samenwerking van twee mensen “die iets maakten voor het oor”: het klankbeeld, de ‘feature’.
Terug naar 1947, 1948. Serie gemaakt over de geschiedenis van de Olympische Spelen met hoorspel-effecten. Eerste uitzending over een schaapherder die in 1896 de marathon liep. Eén man die het gemekker van schapen kon nadoen: Rijk de Gooyer. Het zoeken van geluiden bij een atletiekwedstrijd. Akoestische trucs daarna “uit den boze” en vervangen door origineel achtergrondgeluid.
01:14:18 Uschi: “Samenwerking De Wagt/Uschi net zoiets als Vroom & Dreesmann”. Daarna bij de NRU in dienst als chef documentaires. “Toen kon ik het zelf doen: nog minder tekst; maakte een omslag van 180 graden.” De opnamen als verhaal; de tekst als plaatsbepaling. Noemt Kees Buurman, technicus Ed Bosch. “Kern van het goede product is het team.” Over de taken van producer/regisseur en technicus: afluisteren, timen en monteren. “Altijd met één technicus gewerkt. Ik had een autoritaire discipline. Fouten kon ik niet verdragen.” Uschi over de beïnvloeding van ‘het akoestische concept’ door nieuwe opnametechnieken en veranderende behoeften van de consument. Steeds dieper doorgraven in de materie in artistieke, open vormen.
01:29:52 Uschi over de vierdelige serie ‘Het ongeval’ (1973/1974). Drie weekends opnamen gemaakt in Rotterdam. Hartverscheurende opnamen, midden in de doodstrijd, geen sensatiezoekerij, langs de rand van het dramatische. Hadden zestig opnamebanden voor één programma. Uschi: “Het beste stuk radio dat ik heb vervaardigd.” Programma ingediend voor inzending voor de Prix Italia maar afgewezen. Daarna aan een club internationale radiomakers in West-Berlijn laten horen: de documentaire was voor hen de winnaar. Uschi levert kritiek op de samenstelling van de Nederlandse Prix Italia-jury.
1:40 Uschi over de ontvangst van twee keer de ‘Prix Italia’. In 1969 voor een klankbeeld vanuit een kibboets in Israël die werd beschoten door El Fatah. Uschi vertelt uitgebreid over zijn belevenissen tijdens de opnamen: “urenlange”
beschietingen; Kees Buurman met de nagra van bunker tot bunker.
1:50 Tweede Prix Italia met Joop Heintz voor ‘De jongen heet Hans’ (1977). Uschi over het ontstaan van de documentaire over een blind jongetje in Bussum dat met een kusgeluid “als een vleermuis” zijn weg vond. “Dat was radio”. Uschi over een Duitse persprijs die hij kreeg voor een programma over het lepradorp Agua de Dios in Colombia. “Heb nog nooit zoveel ambassadeurs bij elkaar gezien.”
1:52 Uschi spreekt uitgebreid over een programma (’Nummer 16001 NN’, 1978) die hij maakte over een Duitse jood in het verzet: Gerhard Badrian. Was lid van de groep Gerrit van der Veen, die persoonsbewijzen vervalste. Badrian leek op Von Stroheim, een “mof uit het boek”. Had zijn ouders uit Berlijn naar Nederland gehaald en zag hen uit de Hollandsche Schouwburg weggevoerd worden. De verzetsgroep zat in een pand op de Herengracht waar een drukkerij was gevestigd die ook NSB-klanten had. Er vormde zich een hardere kern: Gerrit van der Veen en Badrian.
2:00 Uschi vertelt hoe Badrian, verkleed als een hoge SD-er (”een originele mof”), mensen uit de handen van de SD en de SS redde die waren gearresteerd vanwege hun verzetsdaden. Hoe Badrian in 1944 door de SD, na door een vrouw te zijn verraad, in een val werd gelokt en werd doodgeschoten. “Hij lag met zijn hoofd in de richting van het SD-hoofdkwartier in de Euterpestraat.”
2:15 Uschi over zijn speurtocht naar oud-leden van de verzetsgroep en de vriendin van Badrian. De verraadster kreeg tien jaar en begon daarna een huwelijksbureau. “Heb met een ontzettende verbetenheid het programma gemaakt.” Uschi over zijn bewondering voor Badrian. “Bezat de gave om onderkoeld de gevaarlijkste dingen te doen; was een geboren leider.” Uschi zegt het programma nog wel eens terug te spelen. “Het is geen akoestisch concept, maar een aaneenschakeling van verhalen.” Uschi zegt te zijn gevraagd er een film van te maken, maar vanwege de casting de productie onhaalbaar te achten. Maakt een vergelijking met de film die deze avond wordt herhaald.
2:25 Einde.

De Radiovereniging van 14 november 1989

Vraaggesprek met de documentaire-maker Bob Uschi over zijn lange radiocarrière. Zijdelings komt ook zijn werk daarvoor als tekenaar aan de orde. Met vele fragmenten uit documentaires die hij maakte tussen de jaren vijftig en de jaren tachtig.

0′00″ Tune - Aankondiging Cor Galis.
0′45″ Fragment uit een documentaire van Bob Uschi uit 1955, getiteld ‘De Geboorte’.
na 2′00″ Tune - Inleiding Wim Noordhoek. Arend Jan Heerma van Voss leest de biografie van gast Bob Uschi voor.
na 4′18″ Uschi vertelt op verzoek presentator over de tijd dat hij zijn brood verdiende met het tekenen van voornamelijk sportkarikaturen voor dagblad Het Volk. Geeft toelichting bij het volgende fragment.
na 8′05″ Fragment uit een documentaire over een kibboets in Israël uit 1964. (De kibboets wordt beschoten met mortiervuur vanaf Jordaans grondgebied). (noot: deze documentaire is bekroond met de Prix Italia.) Uschi vertelt over zijn overstap als tekenaar naar de radio (”Als radiomaker moet je ook de hoofdlijnen strak uitvoeren”). Geeft zijn visie op het maken van documentaires. Maakt vergelijkingen met het tekenen (”De eenvoud en duidelijkheid van de lijn heb ik meegebracht en gebruikt in mijn radiowerk”). Zegt dat hij altijd authentiek materiaal heeft gebruikt voor
zijn documentaires. (”Het geluid zelf moet spreken”).
na 16′00″ Uschi vertelt over de verschillen tussen zijn documentaires uit de jaren vijftig en die van latere datum.
Geeft toelichting bij het volgende fragment.
na 19′13″ Fragment uit de documentaire Confrontatie met Auschwitz uit 1972
na 23′48″ Uschi vertelt zijn herinneringen aan het maken van deze documentaire (”we kwamen er verpletterd uit”).
na 25′13″ Uschi vertelt iets over zijn eigen oorlogservaringen (”Ik heb zestien familieleden verloren) Leidt op verzoek het volgende fragment in.
na 27′08″ Fragment uit een documentaire over het Lloyd-hotel (jeugdgevangenis) in Amsterdam uit 1969.
na 32′43″ Uschi geeft toelichting bij het laatste fragment. Vertelt hoe belangrijk voor hem het gebruik van geluid is in
zijn latere documentaires (”Klankbeeld is het beste woord voor dit soort programma’s - Je roept beelden op bij de luisteraar, die je met klanken verduidelijkt”). Geeft toelichting bij het volgende fragment.
na 36′50″ Fragment uit een documentaire over de vereenzaming van mensen uit 1981.
na 40′18″ Uschi antwoordt dat hij geregeld geëmotioneerd raakte bij wat hij maakte (”dit laatste heeft mij ook zeer ontroerd”). Zegt dat hij naast harde documentaires ook veel verstilde documentaires heeft gemaakt. Licht het volgende fragment toe.
na 43′50″ Fragment uit de documentaire Het ongeval uit 1976.
na 53′30″ Uschi vertelt hoe hij te werk ging bij deze documentaire.
Afsluiting pres. - Tune - Afkondiging pres.

“Woord”,

podcast

Woord

‘Het Volk, dagblad voor de Arbeiderspartij’

Deel een uit de zesdelige serie ‘Het wervende woord’, uitgezonden op 29 mei 1990.
Op 1 april 1900 rolt het officiële eerste nummer van ‘Het Volk, dagblad voor de Arbeiderspartij’ van de persen. Daarmee krijgt SDAP-leider Troelstra zijn zin: een eigen partijkrant, die het heilig ideaal uitdraagt zonder van de partijlijn af te wijken. Omdat ‘Het Volk’ verzuimt plaatselijk nieuws op te nemen, besluiten boze Rotterdamse SDAP-ers in 1920 een eigen dagblad op te zetten, de ‘Voorwaarts’, in 1922 aangevuld met lokale pagina’s. Snel daarop begint ‘Het Volk’ met acht plaatselijke edities. Zeven van de acht edities worden een flop, op de Dordrechtse editie na, die door de legendarische Voorwaartsdirecteur en hoofdredacteur IJ.G. van de Veen een populair gezinsblad wordt gemaakt.
‘Het Volk’ beleeft een enorme groei in begin jaren ‘30, maar ondervindt al snel veel last van de crisis. Toch weet de krant het hoofd boven water te houden. Tenslotte over hoe de leiding in het begin van de oorlog wordt overgenomen door de NSB: de krant moet blijven bestaan als arbeiderskrant en de boodschap van het nationaal socialisme brengen.
Met:
- een gelezen citaat uit memoires van kantoorklerk Sal Witteboon, die in zijn eentje de Utrechtse editie van ‘Het Volk’ van de grond tilt.
- een nagespeelde toespraak van SDAP-kamerlid Drop, die in 1931 de arbeidersbeweging oproept geld bijeen te brengen voor het nieuwe gebouw van Het Volk aan het Hekelveld.
Interviews met:
- Henk Danz, afkomstig van persbureau Vaz Diaz, die in 1927 door van de Veen wordt uitgenodigd om bij Het Volk te komen werken. Over zijn eerste jaren bij Het Volk, over hoe Het Volk met ijzeren hand wordt geleid door IJ.G. van de Veen, die inmiddels directeur van de NV Arbeiderspers is geworden, over het opzetten van de Arnhemse editie en over de berichtgeving van de Rotterdamse editie in de eerste maanden va de Duitse bezetting;
- Leo Pam, eveneens afkomstig van Vaz Diaz, over zijn eerste jaren bij de editie Amsterdam, over de brand van het Paleis door Volksvlijt waar hij getuige van was, over hoe de krant met behulp van vrijwillige bijdragen en verlagen van abonnementsgeld in de crisisjaren het hoofd boven water houdt, en fel ageert tegen het opkomend nazisme in de jaren dertig, en over de berichtgeving in de eerste maanden van de Duitse bezetting;
- Levinus van Looi, zet radiorubriek op bij Het Volk, en vertrekt in de jaren dertig als correspondent voor de VARA en Het Volk naar Berlijn;
- Karel Polak, die in 1934 het ‘Haarlems Dagblad’ verruilt voor ‘Het Volk’, onder anderen over de latere hoofdredacteur Wiardi Beckman en over hoe in juli 1940 NSB-voorman Rost van Tonningen de leiding overneemt van Het Volk.
Samenstelling: Slager, Kees
29-05-1990
Podcast

‘Het Vrije Volk’

Deel twee uit de zesdelige serie ‘Het wervende woord’, over kranten die naast het nieuws een boodschap brachten voor de arbeidersklasse. Ditmaal over hoe het dagblad ‘Het Vrije Volk’ uit de Tweede Wereldoorlog tevoorschijn komt en uitgroeit tot de grootste krant van Nederland. In oktober 1944 wordt K. Voskuil gevraagd waarnemend hoofdredacteur te worden van deze nieuwe SDAP-partijkrant, opvolger van ‘Het Volk’.
Uitgezonden op 5 juni 1990.
Interviews met:
- oud-medewerker Nico Polak;
- oud-medewerker Leo Pam;
- oud-medewerker Flip Heil;
- Karel Polak, oud-medewerker;
- oud-medewerker Cor van de Poel;
- oud-parlementair verslaggever Kees Diemer;
- oud-wetenschapsredacteur Piet Heil;
- oud-redacteur Henk Danz;
- journalisten Anneke Bouwman en Nico Polak.
Samenstelling: Slager, Kees
05-06-1990
Podcast

De val van ‘De rode burcht’

Deel drie uit de zesdelige serie ‘Het wervende woord’, over kranten die naast het nieuws een boodschap brachten voor de arbeidersklasse. Uitgezonden op 12 juni 1990. Sinds 1967 is ‘Het vrije Volk’ losgekoppeld van de Partij van de Arbeid en dus geen partijkrant meer. Er zijn grote saneringen nodig: in 1968 worden 20 journalisten ontslagen, de zetterij in Groningen wordt opgedoekt en de VARA besluit zijn gids elders te laten drukken dan bij de Arbeiderspers. Het NVV, mede-eigenaar van de Arbeiderspers, kan de verliezen niet meer voor zijn rekening nemen. Alleen de Rotterdamse editie blijft bestaan, maar een fusie met het Rotterdams Nieuwsblad is uiteindelijk onvermijdelijk.
Interviews met:
- journalist Cor van de Poel, voorzitter van de Commissie van Inspraak, over de sanering en uiteindelijk de ondergang van ‘De rode burcht;’
- journalist Nico Polak, over de laatste avond in het gebouw aan het Amsterdamse Hekelveld;
- propagandist Flip Heil;
- voormalig hoofdredacteur Herman Wigbold;
- voormalig directeur en adjunct-hoofdredacteur Geert-Jan Laan;
- voormalig hoofdredacteur Gerard Krul;
- verslaggever Berend Schilder;
- projectleider Fred Eckhardt;
- redactiechef Yvonne Zonderop;
- verslaggever René Choefeur;
- Hans Kombrink, PvdA
Samenstelling: Slager, Kees
12-06-1990
Podcast

De Waarheid

Deel vier uit de zesdelige serie ‘Het wervende woord’, over kranten die naast het nieuws een boodschap brachten voor de arbeidersklasse. Uitgezonden op 19 juni 1990. Over de geschiedenis van het communistische dagblad De Waarheid. Op 28 april 1990 verscheen het laatste nummer van deze krant. Daarmee kwam na vijftig jaar een einde aan deze voormalige communistische verzetskrant. In dit uur vooral aandacht voor de jaren vanaf de oprichting (1940) tot de naoorlogse jaren. De illegale ‘Waarheid’ is de gehele oorlog door regelmatig blijven verschijnen. Direct na de oorlog was De Waarheid korte tijd de grootste krant van Nederland. De Waarheid is voortgekomen uit ‘De Tribune’, van de groep rond David Wijnkoop en Herman Gorter, oprichters van de Communistische Partij Nederland. De Tribune zet zich fel af tegen ‘Het Volk’, de krant van de SDAP. In de jaren dertig gaat de Tribune enige tijd ‘Het Volksdagblad’ heten, met als hoofdredacteur Paul de Groot. ‘Het Volksdagblad’ wordt in mei 1940 verboden. Tijdens de bezetting richt de CPN de illegale ‘Waarheid’ op, met als hoofdredacteur Friedl Baruch.
Aan het woord:
- oud-hoofdredacteur Friedl Baruch;
- Frans Bink, drukker;
- Waarheid redacteur Max van den Berg, die als bezorger bij de illegale Waarheid is begonnen;
- Gerard Pothoven, Waarheid medewerker;
- oud redacteur Cor v.d. Poel;
- oud-redacteur Joop Morriën;
- fotograaf Kors van Bennekom.
Samenstelling: Koolhaas, Marnix
19-06-1990
Podcast

De ondergang van De Waarheid

Deel vijf uit de zesdelige serie ‘Het wervende woord’, over kranten die naast het nieuws een boodschap brachten voor de arbeidersklasse. Uitgezonden op 26 juni 1990. Over de geschiedenis van het communistische dagblad De Waarheid. Op 28 april 1990 verscheen het laatste nummer van deze krant. In dit uur vooral aandacht voor de periode vanaf 1956 tot aan de opheffing van de krant. In november 1956 leidde de Russische inval in Boedapest, Hongarije, ook in ons land tot anticommunistische rellen. Het gebouw ‘Felix Meritis’, waarin ‘De Waarheid’ werd gedrukt, werd enige dagen belegerd. Sinds die tijd heeft de krant zich een aantal malen vergeefs trachten los te maken van de nauwe band die zij altijd met de CPN heeft gehad.
Interviews met:
- Waarheid redacteur Max van den Berg;
- Frans Bink, drukker;
- redacteur Joop Morriën;
- fotograaf Kors van Bennekom;
- oud-hoofdredacteur Friedl Baruch, die in 1963 uit de partij wordt gezet;
- redacteur Wim Swart;
- (eind-)redacteur Bram Hoeksema;
- (adjunct-hoofd-)redactrice Elsbeth Etty;
- bezorger Joop van Ekeren;
- de laatste hoofdredacteur Frank Biesboer.
Samenstelling: Koolhaas, Marnix
26-06-1990
Podcast

‘De (Friese) Koerier’

Laatste deel van de zesdelige serie ‘Het wervende woord’, over kranten die naast het nieuws een boodschap brachten voor de arbeidersklasse. Uitgezonden op 3 juli 1990. De Spoorwegstaking van 1944 zorgt ervoor dat het landelijk verschijnende illegale blad ‘Je maintiendrai’ Friesland niet meer bereikt. Om toch aan de vraag naar nieuws te kunnen voldoen, besluit de ‘Je maintiendrai’-groep in Friesland een eigen berichtenblad, ‘De Koerier’ te beginnen. Het eerste nummer verschijnt op 15 september 1944 in Leeuwarden. Twee maanden later verschijnt ook in Heerenveen een editie van ‘De Koerier’. Na de bevrijding in Friesland worden beide bladen bovengronds voortgezet. Na enige strijd komt in 1952 - een jaar na Kneppelfreed (Knuppelvrijdag) - ‘de Friese Koerier’ tot stand, met een trouwe lezerschare van 20.000 abonnees. In 1969, twee weken voordat het 25-jarig bestaan van de Koerier gevierd zou worden, moet de Friese Koerier noodgedwongen fuseren met de Leeuwarder Courant.
Interviews met:
- Jan Spiekhout, typist en drukker van ‘Je Maintiendrai’ en later hoofdredacteur en directeur van ‘De (Friese) Koerier’;
- Sjoerd van der Schaaf, hoofdredacteur ‘De Koerier’;
- Jan de jong, redacteur ‘Heerenveense Koerier’;
- Rozemarie de Ruiter, leerling journaliste, later redacteur Friese Koerier;
- romanschrijver Rink van der Velde, redacteur Friese Koerier.
Samenstelling: Gaag, Paul van der
3-7-1990
Podcast

Aflevering 2, uitgezonden op 5 maart 2006: De Weimarrepubliek (1918-1933)
Berlin - Berlijn: deel 2
podcast

Aflevering 3, uitgezonden op 12 maart 2006: Het Duizendjarige Rijk (1933-1945)
Berlin - Berlijn: deel 3
podcast

Aflevering 4, uitgezonden op 19 maart 2006: De Deutsche Demokratische Republik (1945-1989)
Berlin - Berlijn: deel 4
podcast

Aflevering 5, uitgezonden op 26 maart 2006: De Bondsrepubliek Duitsland (1945-1989)
Berlin - Berlijn: deel 5
podcast

Podcast

Beluister Het Spoor van 18 april 1987, met Maggie’s Farm 2:
Maggie’s Farm 2

Podcast

uitgebreide formatie over de inhoud:

Maggie’s Farm 1
Interviews met:
- Schrijver Hans Koning, die zijn gal spuwt over ‘Dat mens’: Thatcher.
- Tory-MP David Wheeler: niks aan de hand.
- voormalig Londens correspondent Peter Brusse, die Engeland en Nederland met elkaar vergelijkt.
- Fran Bennett van de Child Poverty Action Group, over het verband tussen armoede en gezondheid
- Kees Rijninks, Nederlands journalist in Londen, over de kansen die Britse jongeren hebben op een toekomst.
- Anthony Sampson, schrijver van “The Anatomy of Britain”, over de kwaliteiten van het Thatcherisme.
- Londenaren in Johnny’s Fish ‘n Chips Bar over wat zij van Thatcher vinden
- reportage in Londens ziekenhuis: hoe is het na acht jaar Thatcher met de volksgezondheid gesteld?
- interviews met bewoners van ‘dozen’ in het metrostation: wat vinden zij van Thatcher?

Maggie’s Farm 2
Interviews met:
- Twee politieagenten tijdens hun ronde in de wijk Southwark
- Lil Patrick, geboren in de wijk Southwark en al vele vele jaren actief: over de verpaupering van de buurt en de komst van yup’s in de Docklands.
- Peter Brusse, over de stagnatie van de vernieuwing in Engeland
- Sharon, bewoonster van een Bed&Breakfasthotel en dakloos
- Richard Johnson, medewerker/directeur van de Centre of Contemporary Cultural Studies te Birmingham, over hoe het komt dat mensen in zo grote getale nog steeds op Thatcher stemmen.
- Yup en journalist Jonathan, over dat socialisten rechts en conservatieven links zijn gaan stemmen
- meisje in totaal verpauperde flat, dat geen mogelijkheden heeft om te verhuizen
- journalist Jeremy Seabrooke, over de teloorgang van Labour
- Tony Benn, Labour MP, over de toekomst van Labour.

De Avonden van 2 juni 2008, 2e deel: De Avonden van 2 juni 2008, 2e deel
podcast

Hoe en waarom Elten in 1949 werd ingelijfd bij Het Koninkrijk der Nederlanden wordt in zijn geheel uit de doeken gedaan in Het Spoor Terug van 14 maart 1989. Deze documentaire maakte deel uit van de 17 delige serie Cheerio, over de eerste jaren na de oorlog. Deze aflevering werd gemaakt door Marnix Koolhaas.
Na de oorlog pleitten velen voor annexatie van Duits gebied  als genoegdoening voor de geleden oorlogsschade. Omdat de nadelen voor de regering groter leken dan de voordelen, bleef de annexatiedrift beperkt tot een aantal kleinere grenscorrecties, die in april 1949 werden uitgevoerd. Eén van de dorpjes die toen ingelijfd werden was Elten, vlak bij Zevenaar gelegen. Pas in 1963, drie jaar na de ondertekening van het Duits-Nederlandse verdrag waarin de oorlogsschade werd vereffend, kwamen de annexatiegebieden weer bij Duitsland.
Interviews met:
- Walter Hövelmann, in 1948 locoburgemeester van Elten, tijdens het Nederlands bestuur voorzitter van de
Adviescommissie die met de landdrost dr. Blauboer samenwerkte. Hövelmann werd na 1963 burgemeester van Elten;
- Alex Kerkhoff, destijds inwoner van Elten, nu Stadtdirector;
- H.C. Welling, toenmalig secretaris van de landdrost van Elten, dr. Blauboer en dhr. Van Tuijll van Serooskerken (61-63);
- R. Cuper, van 1954 tot 1963 werkzaam bij de marechaussee in Elten, belast met grenscontrole;
- P. Bleeker, van 1949 tot 1960 werkzaam bij de marechaussee in Elten, belast met politietaken. Bleeker maakte de intocht van de Nederlanders mee.
Het Spoor Terug van 14 maart 1989

podcast

In OVT van 2 december 2012 is Hans Smits te gast over zijn boek ‘Landjepik, de Nederlandse annexatie van Duitsland 1945-1949′