VPRO Radio Archief

Op zondag 5 september 2010 gaat weer van alles veranderen op de Nederlandse Staatsradio. Tengevolge van de toetreding van Powned en WNL en het verdwijnen van omroep Llink uit het bestel gaat weer heel Radio 1 op de schop. En ook voor de VPRO radio heeft dat natuurlijk grote gevolgen.

Iets dergelijks was aan de hand in 1993.
Nadat in 1992 de piekuren en daluren hun intrede hadden gedaan, waaraan ook Het Gebouw zich moest onderwerpen, moest een jaar later Het Gebouw verdwijnen, en nam de VPRO - althans voorlopig - afscheid van de piekuren.
Op vrijdag 1 oktober 1993 sloot het Gebouw zijn deuren, met een bijzondere uitzending onder het motto: “Luister naar wat niet meer kan op Radio 1″

In dit bericht is de hele vijf uur durende uitzending van het Gebouw van 1 oktober 1993 te beluisteren, met een uitgebreide beschrijving van de inhoud.
Aan de uitzending werd meegewerkt door bijna alle Gebouwmedewerkers die in het 9-jarig bestaan van dit roemruchte programma te horen zijn geweest. Te horen zijn natuurlijk de prachtige tune ‘Justine’. Verder zijn te horen enkele fragmenten van hoogtepunten uit de afgelopen 9 jaar, zoals Jan Wolkers over de P.C. Hooft prijs, reportages over de val van het communisme in de DDR, in Tsjecho-Slowakije en Roemenië, en over het Plein van de Hemelse Vrede in Peking, daags naar het bloedig neerslaan nan de opstand, en columns van Cor Galis. 

Luister naar ‘wat niet meer kan op radio 1′

Band 1:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Aankondiging omroeper Arie Kleijwegt. Tune. Inleiding eerste half uur
Presentator Harmke Pijpers met een introductie van verslaggever John Jansen van Galen.
04:22 Fragment eerste uitzending. Het gebouw, 12-10-1984
07:56 John, Ronald, Harmke praten over de eerste uitzending.
11:05 Hans Dorrestijn met het DPA.
18:05 John en Harmke in gesprek met Djoeke over NL-buitenland en de programma’s van het nieuwe seizoen.
22:00 STER-Nieuws-STER
28:56 Aankondiging door omroeper Arie Kleijwegt.  Tune. Inleiding tweede half uur door Harmke en John;
31:36 fragment van een interview van Karin de Bok met medewerker Boddeke van het RIVO (Rijks Instituut voor Visserij Onderzoek) over het verband tussen watervervuiling en wasmiddelgebruik.
36:21 Tussentekst Harmke en John;
38:09 Column omroeper Cor Galis, herhaling Het gebouw, 29-03-1985;
42:19 Tussentekst Harmke en John;
44:00 Fragment interview van Steven Albers met schrijver Jan Wolkers over de P.C. Hooft prijs: “Laat ze die prijs maar in hun reet stoppen,” (o.a. over Martin van Amerongen, een kwijlebabbel als Büch, Vasalis, Henry Miller, Moravia, Arthur Miller, Joyce en Joseph Conrad) , 09-12-1988;
49:52 Tussentekst Harmke;
50:25 De kortste reportage ooit uit het Gebouw:  reportage van Jan Chris de Boer over een vrouwencamping, 17-05-1985;
51:18 Tussentekst John en Harmke;
52:23 Einde verkeersinformatie. Inleiding tweede uur door Arie Kleijwegt, tune. Inleiding door Harmke en Felix Rottenberg;
56:26 Fragment telefonisch verslag van Peter Flik en Harmke Pijpers over de val van de Berlijnse muur, 10-11-1989;
59:50 Tussentekst Harmke en Felix;
01:01:25 Fragment Fred Stroobants telefonisch vanuit Praag over de val van het communisme in Tsjecho-Slowakije, 23-11-1989. Fred hoort de interviewers Djoeke Veeninga en Jan Donkers niet en vertelt enthousiast verder;
01:04:55 Tussentekst
01:05:52 Fragment telefonisch verslag door de ontroerde ambassadeur Coen Stork van de val van het communistische regime in Roemenië, onderbroken door de STER,  22-12-1989. Terugblik door Harmke en Djoeke;
01:10:49 Begin STER-reclame;
01:11:02 Inleiding vierde half uur door Felix, Harmke, Djoeke met een terugblik op de verslaggeving in Oost-Europa;
01:14:15 Inleiding Felix Rottenberg
 01:15:40 Fragment van een rollenspel in de vorm van een discussie over de vredesbesprekingen in het Midden-Oosten met journalisten Michael Stein (als PLO), Bertus Hendriks (als Jordanië), Joost Vermeulen (als Syrië), Inez Polak (als Israël) en historicus Maarten van Rossem (als VS), 25-10-1991;
01:17:28 Tussentekst Harmke en Felix, over de A-status;
01:19:00 Fragment memo van Chris Kijne, uitgesproken door Cor Galis vanaf locatie op het Drielandenpunt te Vaals, bij het bereiken van de A-status, 22-11-1991;
01:23:28 Inleiding door Harmke;
01:24:02 Muziekoptreden van de Arthur Ebelink band.
01:27:25 Tussentekst Felix;
01:28:11 fragment Klaas Vos op Koninginnedag te Vlieland, hij wil Prins Constantijn ontmoeten, 30-04-1993;
01:32:07 Tussentekst Harmke en Felix;
01:32:50 ‘de Vissers’, door Herman Koch (Borat);
01:34:15 Begin Sterreclame en einde band 1; 

Band 2:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

00:00:30 Programmatune, Justine;
00:03:28 Inleiding derde uur door Harmke en Rik Zaal en inleiding Standplaats;
00:02:44 Fragment van  Standplaats ‘Sri Lanka’, met Fieneke Diamand en Harm Botje (herfst 1992);
00:07:00 Tussentekst Harmke en Rik;
00:08:45 Fragment van zgn Sirene-uitzending, uit protest tegen de plaatsing van kruisraketten, 01-11-1985;
00:10:30 Discussie tussen Harmke, Rik, John Jansen van Galen en Ronald over de ’sirene-uitzending’;
00:14:14 Fragment van een - mislukt - interview van Michal Citroen met Vitesse-trainer Bert Jacobs,  11-10-1991;
00:15:20 Tussentekst Harmke en Rik;
00:15:46 Muziekoptreden van de Arthur Ebelink band.
00:18:31 Tussentekst Harmke en Rik;
00:19:04 Fragment reportage uit Libanon van Arnold Karskens, presentator is Roel van Broekhoven, 11-01-1985;
00:22:43 Tussentekst Harmke en Rik;
00:23:42 Column Cor Galis: Ik heb het overleefd, zoals u merkt…
00:26:10 Tussentekst Harmke;
00:27:37 Compilatie van ‘De Opdracht’, waarin Ton van der Graaf de opdracht krijgt dronken te worden op de Euromast, 09-11-1984;
00:34:30 Tussentekst Rik;
00:35:11 Harmke imiteert minister van Verkeer en Waterstaat Neelie Smit-Kroes;
00:36:45 Tussentekst Harmke en Henk van Hoorn;
 00:39:43 Fragment interview van Ronald en Henk met advocaat Gerard Spong over een incestzaak, 13-10-1989;
00:41:35 Tussentekst Harmke en Henk. Discussie tussen Henk van Hoorn (die in 1990 het Gebouw heeft ingeruild voor de NOS), Rik, Karen de Bok, Ronald, Stan van Houcke over de nieuwe journalistieke koers op Radio 1;
00:53:15 Einde derde uur.
00:53:30 Aankondiging vierde uur door Arie Kleijwegt. Tune. Inleiding Harmke en Stan. Muziek. Inleiding volgend fragment door Harmke.
00:56:29 Fragment van een mislukt interview met topman J.R.M. van den Brink van de ABN AMRO-bank. Vd Brink liep weg na een column van vd Boogaard over CDA-voorman Bert de Vries. Salverda probeert vd Brink nog terug te halen. (Ondervragingen door Feike Salverda, 28-12-1984).
01:01:25 Tussentekst Harmke en Stan;
01:02:53 Fragment telefonisch verslag van Philippe Scheltema van de herbegrafenis van staatsman Imre Nagy in Hongarije. Studiogesprek met twee voormalig Hongaarse vluchtelingen in Nederland. 16-06-1989;
01:07:39 Stan en Fred Stroobants over Euroburo;
01:09:43 Muziekoptreden van de Arthur Ebelink band.
01:12:24 Inleiding Stan;
01:12:27 Fragment uitzending waarin Klaas Vos een bezoek brengt aan een kapperswinkel. (15-01-1993);
01:18:00 Inleiding Stan en Harmke;
01:18:42 Fragment van een reportage van Frenk van der Linden en Willem van Kemenade op het plein van de Hemelse Vrede in Peking, de dag na de neergeslagen studentenopstand, 09-06-1989;
01:23:32 Inleiding Harmke;
01:23:48 Fragment van de ‘Belmemo’ van Cor Galis en Ger Jochems: Telefonisch vraaggesprek met een gevangenisdirecteur over het affiche-ophangverbod (o.a. tegen Pausbezoek en over de dood van kraker Hans Kok) in een vrouwengevangenis, 02-12-1988
01:27:44 Inleiding Stan;
01:28:15 Fragment column van schrijver Adriaan Morrien aan boord van de MS Mercuur, 31-05-1991;
01:34:44 Inleiding Stan;
01:35:10 Marjan Luif als ‘De Groentevrouw’;
01:38:34 Inleiding Stan en Harmke;
01:39:24 Muziekoptreden van de Arthur Ebelink band.
01:48:06 einde band

Band 3:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

00:00:35 Inleiding laatste uur door Arie Kleijwegt, Harmke en Stan. Tune.
00:03:32 fragment van interview van Harmke Pijpers met neonazi en skinhead Theo Kreisler in Arnstadt in de DDR, november 1991;
00:09:40 Inleiding Harmke;
00:10:22 Fragment zomerserie ‘De ontmoeting’, met actrice Adelheid Roosen en oud-hoofdcommissaris van politie Jan Blauw als gesprekspartners. 07-02-1992;
00:15:48 Inleiding Harmke;
00:16:05 Muziekoptreden van de Arthur Ebelink band;
00:19:20 Inleiding Harmke;
00:19:30 Fragment van een telefonisch vraaggesprek van Stan met een imitator van NOS journaal medewerker Gerard Arninkhof, die zou schnabbelen voor de BVD;
00:22:16 Tussentekst Harmke, Ton van der Graaf en Stan;
00:23:10 Laatste column door Cor Galis;
00:26:23 Inleiding door Harmke;
00:27:00 Fragment van ‘Onvoorbereid’ waarin Dini Bangma en Klaas Vos ergens onvoorbereid worden afgezet, 1993;
00:32:08 Slottoespraak directeur radio Jan Haasbroek;
00:37:00 Optreden van cabaretière Marjan Luif;
00:40:40 Tussentekst Harmke en Stan;
00:40:54 Column door Arie Kleijwegt: “We did it - I did it my way…”
00:41:14 Tune Justine. Afkondiging Harmke Stan. Muziek. Tune Justine. Afscheid.
00:55:37 Einde

Medewerkers aan deze uitzending:
Steven Albers, Dini Bangma, Jan Chris de Boer, Karen de Bok, Ronald van den Boogaard, Roel van Broekhoven, Michal Citroen, Jan Donkers, Hans Dorrestijn, Arthur Ebeling Band, Peter Flik, Cor Galis, Ton van der Graaf, Jan Haasbroek, Henk van Hoorn, Stan van Houcke, John Jansen van Galen, Ger Jochems, Arnold Karskens, Willem van Kemenade, Herman Koch, Arie Kleijwegt, Frenk van der Linden, Marjan Luif, Geert Mak, Harmke Pijpers, Felix Rottenberg, Philippe Scheltema, Fred Stroobants, Djoeke Veeninga, Klaas Vos, Rik Zaal.
De tekeningen in dit bericht zijn afkomstig uit het VPRO Schetsboek, VPRO, maart 1989, met tekeningen van Rupert vander Linden.

Over het verdwijnen van Het Gebouw.

In de loop van de jaren ‘90 was de roep om een echte nieuws- en actualiteitenzender, aangestuurd door een centrale zenderredactie steeds luider geworden. Radio 1 moest een duidelijker gezicht krijgen, om een einde te maken aan de rommelige programmering op radio 1, waar iedere zendgemachtigde zijn eigen gang kon gaan, en om de concurrentiepositie van Radio 1 te versterken ten aanzien van regionale en commerciële omroepen en met de televisie.
Sommigen vreesden het  verdwijnen van gedegen achtergrondinformatie: “het is toch veel beter om te weten waarom dingen gebeuren dan alsmaar weer die lauwe soep van feiten te herhalen. Die eindeloze herhalingen, filemeldingen en weermannen, dat maakt horendol.” Aldus Gebouwregisseur Peter Flik in de VPRO-gids van 19-6-1993).  Men waarschuwde voor toenemende mediahypes en voor nieuws brengen als er geen nieuws is.

‘Monter bergafwaarts’, zo luidde de titel van de nooit gepubliceerde interne notitie van radiodirecteur Jan Haasbroek, die hij schreef over de veranderingen in die jaren: “Er zijn door de VPRO-radio opmerkelijk veel voorstellen gedaan om de teloorgang van de radio te keren. Praktisch altijd zijn die voorstellen in eerste instantie afgewezen. Bij ons leidde dat nimmer tot langdurig chagrijn of erger.” (Bron: Eerste woorden, laatste woorden”, Haasbroek, 1996)