Richtsnoer CBP bemoeilijkt onderzoeksjournalistiek


Door Gert-Jan van Beijnum, van Kleintje Muurkrant

Het papieren Kleintje Muurkrant verschijnt al sinds 1977 maandelijks en we zitten op internet sinds 1997, vrijwel dagelijks nieuwe stukjes. Onze journalistieke vorm is nogal afwijkend van de maistream media. Het komt er allemaal nogal rauw en actueel op. We checken niks kapot en zoeken veelal rechtstreeks contact met de door ons veelal kritisch behandelde betrokkenen. In de afgelopen jaren hebben we dan ook nogal wat boze lieden al dan niet met behulp van (goedbetaalde) advocaten aan de telefoon gehad of kregen we woedende mailtjes te behandelen. Soms gooiden we die aanvallen onmiddellijk online en soms corrigeerden we de stukjes omdat de respondenten gelijk hadden. Niks aan de hand eigenlijk en de reacties hoorden een beetje bij dit nieuwe medium. Vooral omdat steeds meer mensen langzamerhand in de gaten krijgen dat wanneer je eenmaal op internet met naam en toenaam genoemd bent je tot in lengte van jaren daarmee geconfronteerd zult blijven (zie bijvoorbeeld www.archive.org).

Maar we kwamen ook een aantal keren serieus in problemen. Zo wendde zich de advocaat van de heer Melchers (van Melchemie) tot ons met de eis - onder dreiging van een juridische procedure - alle stukjes over zijn client te deleten. Met de rug tegen de muur via enorme dwangsomdreigementen werden we daartoe uiteindelijk gedwongen (juli 2006). Dat haalde vervolgens de grote media en vanaf dat moment kregen we weer meer advocaten over ons heen. Meestal ging dat goed met af en toe een slippertje maar we kwamen eind 2007 serieus in de problemen toen we het aan de stok kregen met de advocaten Eric Kuijpers en Douglas Harff. Zij voelden zich door een bron van ons onterecht aangevallen en eisten middels een kort geding het schrappen van hun namen. In oktober 2007 werd vonnis gewezen en dat betekende tienduizend euro boete voor ons en hoge dwangsommen als we het voor ons negatieve vonnis niet zouden opvolgen. Dat deed uiteraard fors pijn (vooral omdat we niet overtuigd waren en nog steeds niet zijn van ons ongelijk)
maar het werd helemaal ingewikkeld en duur voor ons toen die twee advocaten achter ons aan kwamen met hele hoge dwangsommen. Naar hun mening hadden we niet aan alle lettertjes van het ingewikkelde vonnis voldaan en dus kregen we deurwaarders achter ons aan voor een paar honderdduizend euro. En dat dwong ons weer om een kort geding tegen hen te starten om die claims er van af te krijgen en ondertussen zitten we te wachten op de uispraak in hoger beroep.
Maar omdat we in de picture liepen kregen we tussentijds nog meer door ons kritisch geportretteerden met hun advocaten achter ons aan. Zo ook een zakenman die het niet leuk vond dat wij zijn naam in verband brachten met een veroordeelde crimineel. Hij schakelde een advocaat in die eiste dat we gingen schrappen maar omdat we bronnen genoeg hadden gingen we dat kort geding vol vertrouwen tegemoet. In juli afgelopen jaar kwam het vonnis in die zaak echter binnen en dat loog er wederom niet om: we moesten schrappen want we mogen betrokkene (Henk van de Meene) geen “compagnon en vriend” van Johan Verhoek alias “De Hakkelaar” noemen omdat dat ouwe koek zou zijn en dat betrokkene daar vandaag de dag zakelijk last van zou hebben. Uit dat vonnis blijkt dat je dus voortaan om toestemming moet vragen (wederhoor!) als je iets over iemands verleden wilt opschrijven - zelfs als dat de waarheid is - ongelooflijk. En dan niet met een verwijzing naar “smaad of laster” of naar een of ander wets-artikel, nee er wordt door de
rechter in dit vonnis simpelweg verwezen naar “de richtsnoeren van het College Bescherming Persoonsgegevens” (CBP) waarmee dus vrijwel elke vorm van onderzoeksjournalistiek fors bemoeilijkt wordt of zelfs onmogelijk wordt gemaakt. Uiteraard zijn wij daartegen in hoger beroep gegaan, maar ook daarin is nog geen uitspraak gedaan. Over deze juridische procedure zijn al wel wat journalistieke en juridsche meningen gepubliceerd, maar het blijft afwachten wat de hoger beroep rechter hiervan zal vinden.

Informatie en Links

Draag bij door te reageren, bij te houden wat anderen te zeggen hebben, of naar dit blog te linken vanuit een eigen blog.


Andere berichten
Mensenrechten en journalistiek
Déjà vu - door Willem Pekelder

Schrijf een reactie

Neem even de tijd om je mening of opmerking toe te voegen, eenvoudige HTML is toegestaan.

Reacties van bezoekers

Onderzoeksjournalistiek zou zich m.i. primair moeten richten op zaken (en hun achtergronden) die van belang zijn voor de burger en het publieke debat. Onderzoek naar de feiten, duiding van de feiten, en maatschappelijke relevantie staan daarbij centraal; niet de details en namen van de betrokkenen. Want het gevaar bestaat dat de journalist dan gaat focussen op incidenten, op details, of op persoon gaat spelen. Onderzoeksjournalistiek is geen heksenjacht.

If you can’t take the heat, get out of the kitchen !!
Jullie lopen mij een beetje teveel te klagen en piepen jongens (en meisjes). Je begint al met te stellen “We checken niks kapot ..”. Een handig zinnetje door het gebruik van het woord ‘kapot’ want daarmee suggereer je dat als je beter en verder zou checken, dit niet goed zou zijn. Maar zoiets is juist WEL goed. Check tot je erbij neervalt! want je hebt het over beschuldigingen aan mensen die - zoals jullie zelf aangeven - “wanneer je eenmaal op internet met naam en toenaam genoemd bent je tot in lengte van jaren daarmee geconfronteerd zult blijven.”
Dus doe niet zo verongelijkt en toon begrip voor het feit dat je oorlogen zult moeten uitvechten. En als je dat niet aankunt.. get the f*** out of the kitchen.
Thierry Zeeman

In principe helemaal eens met beide voorgaande reacties, maar …. in veel gevallen verschuilen verantwoordelijke personen zich maar al te graag achter de ‘zaken’ en zijn die ‘zaken’ (instellingen, bedrijven etc.) maar al te bereid om hun (vaak groter - ingeschat - )belang te gebruiken om ‘zaken’ en dus de betrokken personen uit het publieke debat en discussie te houden (doofpot). En die praktijk maakt, dat de betrokken verantwoordelijke personen mooi buiten schot kunnen blijven; en dat lijkt me toch zeker niet de bedoeling!