Tien jaar geleden vonden de aanslagen op het New Yorkse World Trade Center plaats. Verschillende programma’s vanuit uiteenlopende invalshoeken staan hierbij stil.

9/11: De dag die de wereld veranderde (VARA/VPRO)

De documentaire-afdelingen van de VPRO en de VARA hebben de krachten gebundeld in een driedelige documentaireserie over de aanslagen op 9/11. In het eerste deel worden de motieven van de kapers en de wortels van de gewelddadige strijd van Al-Qaida onderzocht. Het tweede deel laat zien hoe de bevolking van Irak doelwit werd in de War on Terror en wat de desastreuze gevolgen waren van een oorlog die gebaseerd was op leugens. En in het derde deel wordt belicht wat er met een samenleving gebeurt als de islam wordt gezien als oorzaak van terrorisme en hoe het islamdebat in het bang geworden Nederland escaleerde.

5  en 8 september om 21.00 uur  en 11 september om 20.15 uur op Nederland 2

Labyrint (NTR/VPRO)

In de eerste aflevering van het derde seizoen gaat Labyrint in op de gevolgen van stress voor een ongeboren kind. De aanslagen van 11 september 2001 op het WTC bleken een uitgelezen mogelijkheid om het effect van stress tijdens de zwangerschap te onderzoeken.

7 september om 20.55 uur op Nederland 2

Gesprek op 2 (VPRO/NTR/IKON)

Stevige gesprek met actuele gast uit binnen- of buitenland, geïnterviewd door afwisselend Chris Kijne, Daphne Bunskoek of Paul Rosenmoller. In de eerste aflevering praat Chris Kijne met Egypte-expert Tarek Osman over de gevolgen die de aanslagen van 9/11 voor de Islamitische wereld hebben gehad.

11 september om 23.30 uur op Nederland 2

VPRO Import: The day that changed the world

Brian Lapping reconstrueert aan de hand van de herinneringen van de belangrijkste Amerikaanse beleidsmensen de aanslagen op 9/11 en laat zien hoe de mannen en vrouwen in het centrum van de macht de aanval op hun land onder controle probeerden te krijgen.

7 september om 23.00 uur op Nederland 2

VPRO Import: Holy Wars

Een kijkje in de wereld van twee verschillende fundamentalistische gelovigen. Stephen Marshall volgt ruim drie jaar lang de christelijke zendeling Aaron Taylor en de radicale Khalid Kelly, een Ier die zich tot de islam heeft bekeerd.

14 september om 23.00 uur op Nederland 2

hollanddoc.nl/import

Tegenlicht: De Impact

Op 12 september 2001, the day after 9/11, begonnen militaire vergeldingsacties die zich nog steeds voortslepen. De geldverslindende invallen in Afghanistan en Irak droegen bij aan de inmiddels dubbele economische recessie. De jaren nul van de 21e eeuw zullen de geschiedenis ingaan als het decennium waarin de VS veel verspeelde. En wat is de relatie tussen War on Terror en  de huidige Arabische lente? Shuchen Tan en Olaf Oudheusden evalueren in Tegenlicht ‘tien jaar 9-11′ met drie prominente Amerikanen: de militair Lawrence Wilkerson, de diplomaat Paul Bremer en de politicoloog Fukuyama.

12 september om 21.00 uur op Nederland 2

OVT: Met speciale gast Wim Kok

Op 9 september om 14.45 onze tijd is het precies tien jaar geleden dat het Noordoosten van de VS slachtoffer werd van een viertal terroristische aanslagen. Vrijwel elke Nederlander herinnert zich de beelden van de gekaapte passagiersvliegtuigen die zich in de torens van  het WTC in Manhattan boorden. Vrijwel iedereen herinnert zich ook waar hij of zij was op dat moment. Het is zo’n historische gebeurtenis als de moord op Kennedy of de landing op de maan. Die dinsdag is een dag die bij velen op het netvlies staat. Another day at the office was het. Waar waren ze mee bezig? Met wie? Hoe kwam het nieuws binnen? Hoe en waar hebben ze het nieuws gevolgd? En als ze niet aan het werk waren, wat dan? Huwelijk, ziekenhuis, bevalling, sollicitatie, vakantie, afspraak met een geliefde of ruzie met de partner.

OVT is in de unieke gelegenheid, met een twee uur lange uitzending op 11 september 2011, die dag 10 jaar geleden in te reconstrueren. Onze gast vandaag in het eerste uur is oud premier Wim Kok. Met hem in OVT een terugblik die meer omvat dan alleen de herinnering aan de instorting van de Twin Towers. Bijvoorbeeld: wat was de premier aan het doen en hoe verliep de dag verder. Wat waren de issues die toen op die dag belangrijk waren? Moesten er maatregelen worden genomen van Nederlandse zijde? waren er gesprekken over de impact van de gebeurtenissen? volgden er instructies met betrekking op onze veiligheid of die van Nederlanders ter plekke? wat werd er afgezegd? welke afspraken gingen gewoon door, met wie was er contact?  

In het tweede uur van het verhaal van onze luisteraars. Een keuze uit de honderden reacties die uiteenlopen van het alledaagse dat werd verstoord tot het bijzondere dat werd gekleurd door de aanslagen. Er zijn die dag bevallingen, rechtszaken, presentaties, examens, echtscheidingen en ontmoetingen geweest die dankzij het nieuws helderder in het geheugen liggen dan op willekeurig welke andere dag.

Een historische dag precies tien jaar geleden in OVT.
Op 11 september van 10.00 tot 12.00 uur op radio 1.

Argos Terroristenafdeling  Vught

Achttien cellen kent de terroristenvleugel in Vught. Hoeveel daarvan op dit moment bezet zijn wil het ministerie van justitie om veiligheidredenen niet zeggen. Volgens de advocaat van één van de gedetineerden zouden er nog vier gevangenen  verblijven.  Deze maand sluit de terroristenvleugel. De laatste gedetineerden worden overgebracht naar een soortgelijke terroristenafdeling in Rotterdam.

Nederland is het enige land in West-Europa dat na 11 september ervoor kiest terreurverdachten bij elkaar op te sluiten. De overheid was bang dat terroristische gedetineerden in gewone gevangenissen medegevangenen zouden ronselen voor hun strijd.

Maar hoe sterk waren de aanwijzingen dat terreurverdachten andere gedetineerden voor hun ideeën probeerden te winnen?  En waarom  worden deze gedetineerden in de terroristenafdelingen aan een uiterst streng regime onderworpen?  En wat is eigenlijk het effect daarvan?

Argos over een discutabel gevangenisregime.
Uitzending: 3 september, 12.15 uur Radio 1

Argos: Wetgeving in Nederland na  9/11

Volgende week besluit het Europarlement naar alle waarschijnlijkheid tot een groot evaluatie-onderzoek naar het anti terreur beleid in de EU na de aanslagen in de Verenigde Staten van 10 jaar geleden.  Vandaag worden in Argos al vast de anti terrorisme wetten en maatregelen, die Nederland na de aanslagen in de Verenigde Staten heeft ingevoerd, kritisch tegen het licht gehouden.

Nationaal Coordinator Terrorisme-bestrijding Erik Akerboom, oud-directeur van de AIVD Sybrand van Hulst, oud-minister Ernst Hirsch Ballin, oud-rechter Willem van Bennekom, terrorisme-deskundige Bob de Graaf en juriste Maartje van der Woude, vorig jaar gepromoveerd op dit onderwerp, over het nut en de gevaren van de nieuwe wetten.

Argos over de angstreflex in Nederland na 9/11 en de juridische gevolgen daarvan.    
Uitzending: 10 september 2011, 12.15 uur

Bureau Buitenland
Na de aanslagen van 9/11 hebben de Verenigde Staten de regels flink aangescherpt ten aanzien van terrorisme: in de reportage een voorbeeld uit de praktijk: Op 29 oktober 2008 blies de eerste Amerikaans staatsburger van Somalische afkomst zichzelf op in Mogadishu. Er vielen dertig doden.
De FBI voerde Operation Rhino uit, de grootste operatie sinds 9/11. Er werd duidelijk dat minstens twintig jongeren verdwenen waren uit de Somalische gemeenschap in Minneapolis om zich bij de terroristische beweging Al Shabaab in Somalie aan te sluiten. Ze zouden via een lokale moskee zijn geronseld. Inmiddels is er een rechtzaak gestart tegen dertien moslimextremisten.
Ook is de Somalische gemeenschap uit Minneapolis het hoofdonderwerp van de House Homeland Security Commission Hearings over radicalisering van jonge moslims die eerder dit jaar startten.
Jacqueline Maris maakte een portret van de grootste Somalische gemeenschap van de USA die 24 uur per dag door de FBI in de gaten wordt gehouden.

En een gesprek met de gerenommeerde Robin Wright die veertig jaar als journaliste (Voor NYT magazine, Foreign Affairs, Washington Post, in 2004 journalist van het jaar in de VS) rondreisde in het Midden Oosten en een boek schreef over de aanslagen van elf september en de Arabische revolutie.

Bureau Buitenland 11 september 19.00-20.00 uur Radio 1.