Nederland van Boven

Nederland van Boven is een ode aan het maakbare Nederland. Door middel van datavisualisaties, indrukwekkende luchtbeelden en portretten van helden op de grond laten we zien wie we zijn en hoe onze mentaliteit ons land gevormd heeft.

Wie naar de krioelende mierenhoop kijkt die Nederland is, vraagt zich af waarom ons land niet elke dag totaal vastloopt in een ongelofelijke chaos. Maar wie van bovenaf naar ons land kijkt ziet iets heel anders: een precisie uurwerk. ‘Nederland van Boven’ kijkt vanuit vogelperspectief met behulp van helikopters, paragliders, ballonnen en vliegers naar de ritmes en patronen van Nederland.

Alle onderwerpen en beschrijvingen zijn onder voorbehoud.

Tien afleveringen

1. 6 december 2011: 24 uur Nederland
2. 13 december 2011: Vrije tijd
3. 20 december 2011: Natuur
4. 27 december 2011: Boer
5. 3 januari 2012: Stad
6. 10 januari 2012: Veiligheid
7. 17 januari 2012: Water
8. 24 januari 2012: Rotterdam
9. 31 januari 2012: Onder de grond
10. 7 februari 2012: Luchtruim

Aflevering 1: 24 uur Nederland (6 december 2011)
“De schoonheid en het belang van ogenschijnlijk monotone, dagelijkse patronen.”

In de eerste aflevering van Nederland van Boven zien we hoe de chaos op seconde basis wordt bedwongen. Iedere dag gaan we naar ons werk en naar huis. Iedere dag stroomt ons water uit de kraan en doen we ‘s avonds het licht uit. En iedere dag gaat dat goed. Door de week kijken we al naar vier auto’s voor ons om te voorkomen dat we op de rem moeten en een file veroorzaken. Maar in het weekend zijn er andere weggebruikers die anders reageren en dit patroon niet kennen. Ons dagelijks patroon heeft dus wel degelijk voordelen. En als de ene stroom tot rust komt, komt de volgende in beweging.

Eerst zetten we allemaal de kraan en lamp aan en we zien de mensen die zorgen dat we allemaal op hetzelfde moment genoeg water en stroom hebben. Zijn we met de auto en trein allemaal op ons werk, dan gaan vuilnismannen volgens vaste patronen, geleid door GPS op pad. En we zien de waardetransporten van Brinks hun routes afleggen. Allemaal afhankelijk van de mensen die de stoplichten bedienen om deze stromen soepel te laten verlopen. Net zoals de fietsers, niet weg te denken uit Nederland. We hebben zelfs een speciale meetfiets om het fietsroutenetwerk te meten. Allemaal om ervoor te zorgen dat we dag in, dag uit overal op tijd en veilig kunnen vertrekken en aankomen.

Aflevering 2: Vrije Tijd (13 december 2011)
“We gaan steeds massaler op pad, dus is het maar goed dat we gestuurd worden.”

Kon je vroeger nog wel eens rustig op een festival rondlopen, nu genieten we massaal in het weekend van onze vrije tijd. We gaan funshoppen, staan in de file naar het strand en wandelen en masse door onze bossen. Gelukkig neemt niet iedereen in het weekend vrij, zij zijn de mensen die ervoor zorgen dat we met z’n allen ook werkelijk kunnen genieten van onze vrije tijd. De stewards bij een sluis die zorgen dat alle bootjes er probleemloos doorheen kunnen varen, de boswachter die de wandelpaden onderhoudt.

We zien hoe we allemaal braaf de uitgestippelde routes volgen. En dat is maar goed ook. Bij de IKEA kun je verwachten dat er een route voor je is bedacht, maar gaan we in onze bossen nog wel op avontuur? Het antwoord zien we vanuit de lucht. Op Koninginnedag trekken we met z’n allen naar Amsterdam. Hoe wordt ervoor gezorgd dat je überhaupt nog een stap kunt zetten in de hoofdstad op die dag? Nederland kijkt mee in de controlekamer en vanuit de lucht om te zien hoe anderen werken om ervoor te zorgen dat wij kunnen genieten.

Aflevering 3: Natuur (20 december 2011)
“Natuur in Nederland is een goed geregisseerd toneelstuk voor ons plezier en vermaak.”

Ons laatste oerbos hebben we allang geleden gekapt, maar we hebben er veel nieuwe natuur voor in de plaats. En die natuur hebben we zo gekneed en gemasseerd tot het aan onze eisen voldoet. Rivieren hebben we rechtgetrokken, om ze vervolgens weer krom te trekken. Waar het eigenlijk niet kan, maken wij toch nog een stukje postzegelnatuur. Zoals de Amelisweerd, ingeklemd door snel- en spoorwegen. Waar eerst een gifbelt was, ligt nu een plastic laken overheen en er bovenop een prachtig nieuw stuk natuur, zoals de Volgelmeerpolder. En natuurlijk vliegen we ook over de Oostvaarders Plassen, nieuwe natuur met geïmporteerd wild.

Die dieren zijn nog wel eens een probleem, want die laten zich minder makkelijk regisseren. Toch proberen we het, zoals de vogels bij Schiphol die we onder controle willen houden. Maar ook in het nog wildste stukje Nederland, de Waddeneilanden, houden we nauwkeurig bij hoeveel zeehonden we nog hebben. En waar ze naartoe zwemmen. Zelfs voor vleermuizen hebben we aparte fly-overs bedacht. We houden ze het liefst zoveel mogelijk onder controle. Natuur is mooi, maar dan wel zodat wij er met z’n allen van kunnen genieten.

Aflevering 4: Boer (27 december 2011)
“De boer maakte het landschap, maar nu maakt het landschap de boer.”

De boer bepaalde en onderhield altijd het landschap, maar met de oprukkende steden, wetgeving en andere maatregelen moet de boer meer en meer het veranderende landschap zien te overleven. Dat zien we bij de hypermoderne precisieboer die met behulp van GPS en van afstandbare helikopters zijn land optimaal benut. Maar ook de stadsboer weet op creatieve manier om te gaan met een nieuw landschap en nieuwe eisen. Zelfs ons vee fokken we met grotere poten, zodat ze op ons drassige land uit de voeten kunnen.

Om ze efficiënt mogelijk te boeren, hebben we ons hele land opnieuw ingedeeld. De herverkaveling is natuurlijk prachtig te zien vanuit de lucht. We zien de oudste sporen van hoe ons land vroeger door boeren werd gevormd, in de vorm van celtic fields. Om de afwatering te regelen, legden de boeren slootjes aan, maar die zijn door gemalen nu niet meer nodig. Toch vinden we die slootjes inmiddels zo mooi en bij ons land horen, dat we ze niet meer kwijt willen. Dat maakt het voor boeren er niet handiger op. Sterker nog, de grond verzakt er zelfs door. De boer die het landschap bepaalde, maar nu met boerenslimheid zich weet aan te passen in een snel veranderende wereld.

Aflevering 5: Stad (3 januari 2012)
“Wat is de ideale stad en kun je die plannen?”

Aan de hand van 3D-modellen gaan we op zoek naar de ideale stad. Is die te plannen? We vliegen met een planoloog boven Nederland op zoek naar de plek waar die stad zou moeten liggen. Maar Nederlanders houden van knus en gezellig en kun je dat wel plannen op een tekentafel? Een oud, historisch stadcentrum hoort daar ook bij. Dat hoort zelfs zo bij ons idee van een stad, dat we in nieuwe wijken, zoals Haverleij in Den Bosch of in nieuwe steden als Almere grachten aanleggen. Om nostalgische redenen, want het oorspronkelijke doel van de grachten is achterhaald.

Voor een ideale metropool hebben we de ruimte ook niet. We hebben eerder een conglomeraat van kleinere steden, dan die grote stad. In die kleinere en gezellige steden kunnen we de kerktoren zien en hebben we tuintjes. We zien in Vreewijk in Rotterdam hoe we allemaal een tuintje willen. Kunnen we die ideale stad dus bouwen? Of zijn de steden die we nu hebben, eigenlijk zo gek nog niet?

Aflevering 6: Veiligheid (10 januari 2012)
“Hoe veilig Nederland ook is, we blijven het altijd nog veiliger maken.”

Als we op de Risicokaart van Nederland kijken, dan zien we dat alle mogelijke risico’s van Nederland zorgvuldig en uitgebreid in kaart zijn gebracht. Dag in, dag uit zijn helden bezig om ons te beschermen tegen allerlei mogelijk onheil. Maar het kan ons niet veilig genoeg. Dus gaan we door om ook de allerlaatste risico’s uit te bannen. Dagelijks wordt een brandoefening gehouden op Schiphol, de aanrijtijden van ambulances zijn nauwkeurig in kaart gebracht. We vliegen over Eindhoven, gezien als (relatief) de meest onveilige plek van Nederland.

Maar hoe lang duurt dat nog? Want we gaan ver om Nederland vrij van risico’s te krijgen. Hitteschouwers houden onze spoorrails in de gaten. Met mosselen houden we de kwaliteit van ons drinkwater in de gaten. En exotische visjes die ongewenst meevaren met boten naar de haven van Rotterdam, vangen we in Den Helder op. Mogelijk voelt u zich niet altijd veilig, maar wie naar Nederland kijkt vanuit lucht, ziet dat Nederland extreem veilig is.

Aflevering 7: Water (17 januari 2012)
“Water geeft de Nederlanders een identiteit om trots op te zijn.”

De Afsluitdijk, de Deltawerken, de strijd tegen water heeft ons bouwwerken opgeleverd waar we trots op kunnen zijn. Maar wie denkt dat de strijd tegen water al gestreden is, heeft het mis. Een doorbraak van Dijkring 14 is het grootste gevaar dat ons kleine land bedreigd. We zien de Westfriese Omringdijk, een wonder van menselijke handen, en de dijk 2.0. Uitgerust met sensoren maken we onze beter en beter om het water het hoofd te kunnen blijven bieden. En waar de dijken slijten, maken we gebruik van een zandmotor om automatisch kust op water te winnen.

Niet alleen het water bezorgt ons kopzorgen, gek genoeg is droogte ook een probleem. Daarom zien we een boer die met zijn trekker de dijken nat houdt. We ketenen onze eilanden vast om te zorgen dat ze niet wegdrijven, in de strijd tegen water gaat niet ons te ver. En als de loop van het water ons niet bevalt, passen we dat aan. De Pannerdensche Kop is een landtong aangelegd om het water tussen de Rijn en de Waal beter te verdelen. Ons land is gevormd door het water en daar zijn we nog iedere dag druk mee bezig.

Aflevering 8: Rotterdam (24 januari 2012)
“De haven in Rotterdam is een geoliede, strakke machine.”

Wie aan de haven in Rotterdam denkt, ziet romantische beelden van scheepvaartlui met baarden en een pijp. Maar wie nu in de haven kijkt, ziet een perfect geoliede machine waarin alle onderdelen van de keten perfect op elkaar afgestemd zijn om al onze spullen op tijd en veilig overal in Nederland te krijgen. Geen betere manier om dat te zien, dan vanuit de lucht. De grote containerschepen die de haven binnenkomen, omgeschoolde Urker vissers die de bodem peilen en roeiers die trossen van boten vastmaken.

We zien de havenmeester die in Rotterdam de hele haven overziet. Hij ziet containers met auto’s binnenkomen, die in hoog tempo uitgeladen moeten worden. We zien poloshirts en patat ons land binnenkomen. En de gigantische opslagplekken om alle producten op te bergen tot ze verder verscheept worden. Zelfs een konijn die in de weg loopt, kan catastrofale gevolgen hebben. Dus is daar een aparte jager voor. In Rotterdam wordt niets aan het toeval overgelaten en werkt iedereen nauw samen om te zorgen dat de winkels bij u in de buurt iedere dag opnieuw goed gevuld zijn.

Aflevering 9: Onder de grond (31 januari 2012)
“Nederland is perfect georganiseerd, maar onder de grond is het een chaos.”

Nederland is tot in detail perfect georganiseerd. Maar hoe is dat onder de grond? Daar ligt zoveel, hoe hou je dat bij? We zouden geen Nederlanders zijn als we daar niet iets voor hadden bedacht. Dus hebben we alle boorkernen keurig georganiseerd in een opslagloods liggen. Daar ligt alles wat dieper in de grond zit, maar gek genoeg weten we het minst over de eerste paar meters onder de grond. Daar liggen leidingen, kabels en nog veel meer. En hoeveel er al onder de grond ligt, we willen er nog meer bij stoppen. Maar waar kan dat nog?

Wat er vanuit de lucht uitziet als een vredig dorpje, is in feite het dak van een zesbaanse spoorwegbaan onder de grond. We vliegen over de indrukwekkende gasvelden en boorplatforms waar we brandstof voor onze luxe levens uit de grond halen. Een helikopterpiloot van de Gasunie controleert met zijn blote oog of er niet ergens een boer aan het graven is in de buurt van een gasleiding. Maar er zijn meer mensen aan het graven, zoals amateur archeologen Dick en Leen op zoek naar mammoetbotten en muizentanden. Al die mensen die in onze grond graven, geen wonder dat het daar op het eerste gezicht chaotischer lijkt.

Aflevering 10: Luchtruim (7 februari 2012)
“Iedereen heeft de droom om te willen vliegen.”

In de laatste aflevering van Nederland van Boven kijken we niet alleen naar beneden, maar ook om ons heen. Wie vliegen er eigenlijk allemaal om ons heen? Wil niet stiekem iedereen kunnen vliegen als een vogel? We vertellen het verhaal van de eerste Nederlander die over onze hoofden vloog en spreken met André Kuipers, als een van de twee Nederlanders die pas echt hoog de lucht in is geweest. Anderen doen het rustiger aan, zoals de ballonvaarder die door het luchtruim ‘wandelt’ met zijn luchtballon.

We zien hoe de routes in de lucht gereguleerd worden door de luchtverkeersleiding. Zij letten op onzichtbare verkeersknooppunten in de lucht. Ze houden rekening met vogels, maar er vliegen meer rare vogels in onze lucht. Zoals de vliegtuigen van Aerodata die in rechte banen over Nederland vliegen om er zeker van te zijn dat ze elk stukje op de foto krijgen. En we zien de straaljagerpiloten die altijd klaar staan om binnen luttele seconden te kunnen opstijgen. Vlieg mee met Nederland van Boven naar hogere sferen.