“Wij zijn hier om Venezuela te helpen ontwikkelen,” zegt Dapeng Yu, chef productie van de computerfabriek in Punto Fijo. Of liever gezegd, de ‘fabrica socialista’, want het is een socialistische fabriek. Al staat de fabriek in een belastingvrije zone en is de chef gewoon de chef. Niets ‘macht aan het volk’ in deze fabriek dus.

Wel is geregeld dat de werknemers kunnen studeren in de bibliotheek van de fabriek, ze hebben gratis internet tot hun beschikking en kunnen gebruik maken van kinderopvang. Maar voor de rest is het gewoon lopende band-werk. Want er moeten computers in elkaar gezet worden. De onderdelen komen kant-en-klaar uit China.

Zevenhonderd computers per dag is het streven. Een basismodel is al te krijgen voor omgerekend 300 euro, inclusief het gratis besturingssysteem Linux. Maar of al veel Venezolanen een dergelijke computer ‘Hecho en Venezuela’- gemaakt in Venezuela- in huis hebben, is de vraag. Tijdens mijn bezoek aan de fabriek staat de lopende band stil. De benodigde onderdelen zitten nog in dichte dozen en het aanwezige personeel lummelt maar wat rond.

Op mijn vraag of de werknemers later meer mogen doen dan computers in elkaar zetten, zodat ze meer kennis opdoen, zegt Dapeng Yu: “Dat is het idee, maar je moet wel bedenken dat we net zijn begonnen en dat de technologie nog bestudeerd moet worden. Pas als er hier veel geproduceerd wordt, hevelen we meer over naar de Venezolanen.” Gezien het gebrek aan activiteit in de fabriek kan dat nog wel even duren.

Ondertussen wordt er in de talenschool bij de militaire basis in Caracas fanatiek Chinees geleerd. Ramón Fahado is als militair verantwoordelijk voor de verbindingen en communicatie. Nu China een communicatiesatelliet aan het bouwen is voor Venezuela, wil hij de taal leren. Militairen die met de satelliet gaan werken krijgen een deel van hun opleiding in China. Dat wil hij ook wel. Voor hem is het te hopen dat de bouw van de satelliet in China sneller gaat dan de productie van de computers in Punto Fijo.

Bij terugkomst uit Maracaibo zie ik bij het betonnen sportveld opeens een bord met de mededeling dat het wordt opgeknapt. Groot staat er: “Socialismo son Hechos”, wat zoveel betekent als: socialisme zijn daden.

Om wat meer van die daden te zien ga ik met de Chavistische buurtleider Oscar Negrin de wijk in. Wat merken mijn buurtbewoners van dat socialisme van de 21ste eeuw in Venezuela?

Volgens Oscar veel, want de bewoners zijn nu georganiseerd in wijkraden en comités. Waren mensen voor het tijdperk-Chávez vooral bezig hun eigen zaakjes op orde te krijgen, nu doen ze dat georganiseerd. En dat is veel beter, stelt hij.

Hij neemt mij mee naar het armere deel van de wijk, de barrio Manicomio. Het armere deel betekent het hoger gelegen deel. Want Caracas ligt in een nauw dal en op de onbegaanbare hellingen wonen de armen. Smalle paden en trappen verbinden de huizen. Een lange trap wordt opgeknapt, dankzij de inzet van het wijkcomité van Yolanda de Santiago. Haar ogen lichten op als Chávez ter sprake komt. Want ja, dit heeft de buurt aan de president te danken.

De wandeling door de barrio gaat verder met een bezoek aan een gaarkeuken. Honderdtwintig mensen krijgen hier elke dag wat te eten. Ook alweer dankzij Chávez. Het menu van deze dag ziet er goed uit: kip, aardappelsalade, rijst, gebakken banaan en als middagsnack koekjes, vruchtensap en fruit.

Oscar praat over wijkraden, buurtcomités, de stem van het volk. Het doet me allemaal erg denken aan het socialisme van China. Oscar staat niet onwelwillend tegenover die vergelijking: “Ik vind dat het socialisme het leven hier verbetert. Maar het is een proces en het kan zijn dat we naar een communistische staat toegaan zoals ze die in China hebben. Waar het ook op uitdraait, het is belangrijk dat het volk de macht heeft en houdt.” ‘El pueblo unido’, is een socialistisch strijdlied dat door Oscar geschreven zou kunnen zijn. Hij vertelt het met overtuiging en ik geloof zijn goede bedoelingen.

Terug in het lagere deel van mijn wijk, raak ik aan de praat met Manuel Moreno. Hij heeft een klein winkeltje bij mij op de hoek. Als niet-Chavist voelt hij zich niet gehoord: “Er is geen communicatie. Als er verkiezingen worden gehouden voor een wijkraad, worden wij daar een beetje buitengehouden. Het kan zijn dat er beslissingen worden genomen die ten goede komen aan de wijk, maar over het algemeen nemen ze beslissingen die alleen henzelf ten goede komen.”

Toch zegt Moreno niet van de oppostitie te zijn. Hij spreekt zelfs over ‘mijn president’. Hij vertegenwoordigt een beetje het politieke midden, waarvan ik niet wist dat die bestond in dit gepolariseerde land. Want bij iedereen die ik tot nu toe sprak was het duidelijk: óf Chávez is geweldig óf hij is een nachtmerrie voor dit land. Moreno zit daar tussen in, hij heeft kritiek en uit die ook. Maar dat moet kunnen, stelt hij: “Ieders mening moet gerespecteerd worden.” Volgens Moreno komt de scherpe tegenstelling door Chávez zelf. “Wie niet voor me is, is tegen me”, zegt El Presidente en dat maakt discussie onmogelijk.

Elke week stellen we drie vragen aan de luisteraars van ‘Looking for Mr. Li’. Daar kun je bijzondere prijzen mee winnen: we loven wekelijks drie unieke Mr. Li t-shirts uit. En we geven één iPod aan de winnaar van de maand.

1. Waar wonen de armen in de volkswijk Manicomio in Caracas?

2. Welke kritiek heeft de kritische winkelier op het ’socialisme van de 21e eeuw’?

3. Vind jij dat het socialisme van Chávez een model kan zijn voor andere landen? Licht je antwoord in maximaal 250 woorden toe.

Stuur je reactie vóór maandag 21 april a.s. naar misterli@vpro.nl en win een origineel t-shirt of iPod. Vermeld duidelijk “prijsvraag 15 april” , je naam, adres en telefoonnummer en je t-shirt-maat. De goede antwoorden op vraag 1 en 2 staan vanaf volgende week dinsdag op de website.

Willemijn Appels, J.W.H. Hager en Tjalling Waterbolk zijn deze week de winnaars van een uniek Mr Li-t-shirt. De goede antwoorden op de vragen van vorige week zijn:

1. Een volle tank benzine kost in Venezuela maar 1,25 euro. Die prijs was altijd al laag, maar president Chávez houdt de benzine ook ver onder de kostprijs omdat hij graag cadeautjes geeft aan de bevolking.

2. China heeft veel olie nodig. Toch is Venezuela niet zo’n geschikte aanleveraar omdat de transportkosten hoog zijn en de politieke situatie te onzeker is onder Chávez.

Verslaggever Marijke van den Berg bericht wekelijks vanuit Venezuela in dagblad De Pers.

Het ene socialisme is het andere niet. De Venezolanen zijn dikke vrienden met China, maar hebben het liefst hun eigen ‘socialisme van de 21e eeuw’.

Het Rode Boekje van de vroegere Chinese leider Mao is tegenwoordig moeilijk te krijgen in Venezuela. Voordat president Chávez zijn revolutie predikte, hadden de straatverkopers exemplaren te over. Maar nu is het een schaars artikel. In het land waar het woord ‘revolutie’ net zo gemakkelijk over de lippen komt als ‘goedemorgen’ is alles wat grote roergangers als Mao Zedong en en de Rus Lenin geschreven hebben belangrijk om te bestuderen.

Lees verder….

De socialistische president Hugo Chavez van Venezuela voert al jaren een ware kruistocht tegen het kapitalistische Amerika. Ondanks de verbale krachtpatserij van de president blijft Amerika niettemin de belangrijkste afnemer van de Venezolaanse olie. In deze aflevering van Looking for Mr. Li onderzoekt verslaggever Marijke van den Berg of de Volksrepubliek China een alternatief is voor de zo verafschuwde Yankees.

http://download.omroep.nl/vpro/39510487.mp3

Bijna de helft van alle olie in Venezuela wordt geproduceerd in de provincie Zulia. De hoofdstad Maracaibo kun je dus met recht de oliehoofdstad van Venezuela noemen. Zulia is de belangrijkste provincie en de enige waar de oppositie de touwtjes in handen heeft, met Rosales als gouverneur.

Daar wil de partij van Chavez, de PSUV, natuurlijk graag verandering in brengen. Daarom is net besloten om Rodrigo Cabezas naar voren te schuiven. Hij is aangewezen als belangrijkste man binnen de PSUV in deze provincie en daarmee staat hij net onder Chàvez. Hij moet ervoor zorgen dat zijn partij bij de verkiezingen, eind dit jaar, het gouverneurschap binnenhaalt.

Om zijn toekomstplannen uiteen te zetten geeft hij een persconferentie in het kantoor van de PSUV in Maracaibo. Na afloop wil hij de journaliste uit het verre Nederland wel te woord staan over de relatie Venezuela-China.

De persconferentie wordt gehouden in het te kleine kantoortje van de PSUV in Maracaibo. Buiten staan de in het rood geklede aanhangers van de partij van Chàvez al op de pers te wachten. Ze staan klaar om zich straks, tijdens de toespraak letterlijk achter hun nieuwe provinciale leider op te stellen.

Wanneer de toegesnelde pers, allemaal televisie overigens, hun microfoons hebben opgesteld, begint Cabezas aan zijn toespraak. Tijdens de half uur durende monoloog wordt het steeds warmer in het kleine zaaltje, maar de aanhangers blijven achter hem staan. Er wordt af en toe instemmend geknikt of gemompeld. Ze hangen aan zijn lippen, zo lijkt het.

Na het laatste punt van de toespraak volgt een applaus, waarna er vragen gesteld mogen worden. Ik moet braaf wachten. Cabezas neemt er de tijd voor. Ondanks dat hij herhaaldelijk op zijn horloge kijkt en zegt dat de persconferentie nu toch wel een beetje uitloopt.

Ik moet geduldig wachten. Er zit niets anders op. Eén journalist - of zou het een stagiare zijn? - valt op door zijn stunteligheid en onzekere gedrag. Toch hoeft hij zich niet voor te stellen aan Cabezas en krijgt voorrang boven anderen. Hij zet zijn microfoon op tafel, mompelt iets - een vraag neem ik aan- , waarop Cabezas in een monoloog van ruim een kwartier mag leeglopen.

Er wordt af en toe instemmend geknikt of gemompeld.

De jongen kijkt ondertussen schuchter om zich heen, maakt amper oogcontact met zijn ‘geïnterviewde’, en een verdere vraag komt niet over zijn lippen. Wanneer Cabezas klaar is met zijn rede, pakt de jongen zijn microfoon en zet de camera uit. De jongen heeft zijn ‘interview’ dat zo op de televisie kan. Hij blijkt van de staatstelevisie te zijn.

Als alle andere vragen zijn gesteld, mag ik aan tafel komen zitten. Na een korte introductie steek ik van wal met de vraag hoe hij de relatie Venezuela-China ziet. Nu weet ik uit eerdere gesprekken dat het antwoord op die vraag maar twee mogelijkheden kent; heel erg positief of heel erg negatief.

Is het antwoord de eerste is men pro-Chàvez, ofwel Chavist, is het antwoord negatief dan is men van de oppositie. Het klinkt simpel, maar het is een feit in dit uiterst gepolariseerde land.

En dus antwoordt Cabezas geheel in lijn met de verwachting dat de relatie met China tot op heden een groot succes is. En dat er 300.000 vaten olie per dag naar China geëxporteerd worden. Van problemen wil hij niets weten. Dat de olie-export naar China door de grote afstand te duur is en dat China niet de expertise heeft om Venezuela’s zware soort olie te verwerken en dat daarom de export naar China volgens de oppositie blijft steken op 160.000 vaten per dag, doet hij af als een mythe. Verzinsels van de oppositie.

De export naar China blijft ver achter bij de wens van Chàvez om minder afhankelijk van Amerika te worden voor zijn olie-export.

In dit land zijn feiten moeilijk te achterhalen. En dus is het antwoord op de vraag hoeveel olie er naar China wordt geëxporteerd afhankelijk van met wie men spreekt. En dus krijg je aantallen die variëren tussen de 160.000 en 300.000 vaten per dag. De waarheid zal wel ergens in het midden liggen.

Feit is wel dat de export naar China ver achter blijft bij de wens van Chàvez om minder afhankelijk van Amerika te worden voor zijn olie-export. Nu gaan er 1,5 miljoen vaten olie naar de relatief dichtbij gelegen VS, waar raffinaderijen staan die Venezuela’s ruwe olie kunnen verwerken. Maar Cabezas blijkt een ras-optimist: “In 2012 gaan er 1 miljoen vaten olie per dag naar China.”

Rond de oliehoofdstad Maracaibo heeft bijna alles wat je ziet met de productie van olie te maken.

In dit gebied ten westen van Caracas - richting de grens met Colombia - ontsieren grote opslagtanks het landschap. Dikke pijpleidingen splitsen dorpjes in tweeën, ja-knikkers doen gelaten, maar met een positieve instelling hun werk en op het grote meer varen enorme olietankers richting Amerika en een enkele richting China.

Maracaibo werd in 1574 gesticht als een kleine handelspost op het punt waar het enorme zoetwatermeer zich vernauwt en zich een weg baant richting zee. Het dorpje leidde een slaperig bestaan totdat er in 1941 olie werd gevonden. Dat veranderde alles. In 1920 was het plotseling ’s werelds grootste olieproducent.

Die nummer één positie heeft het inmiddels wel verloren, maar de stad groeide gestaag uit tot een inwoneraantal van 2 miljoen nu. Maracaibo is de hoofdstad van Zulia, de rijkste provincie van Venezuela met één van de belangrijkste havens van het land. Maracaibo is blij met zijn olie en heeft als dank een monument voor de oliearbeiders opgericht.

Olievelden vind je er in alle soorten en maten. Het meest opvallend zijn de vele ja-knikkers, die her en der verspreid staan. Gewoon tussen de huizen. Het gaat hierbij om kleine velden met lage druk. Ongeveer 20 vaten olie per dag leveren deze veldjes gemiddeld op.

Eerst was er de olie, toen kwamen de huizen. 24 uur per dag kun je deze oliepompen zien ja-knikken. Olie in je achtertuin is de normaalste zaak van de wereld in Maracaibo.

Elke week stellen we drie vragen aan de luisteraars van ‘Looking for Mr. Li’. Daar kun je bijzondere prijzen mee winnen: we loven wekelijks drie unieke Mr. Li t-shirts uit. En we geven één iPod aan de winnaar van de maand.

1. Waarom kost een volle tank benzine in Venezuela maar 1,25 euro?

2. China heeft veel olie nodig. Geef ten minste twee redenen waarom Venezuela toch niet zo’n geschikte aanleveraar is.

3. Wat vind je ervan dat de Verenigde Staten de betere orders blijkt te krijgen in de olie-industrie, terwijl president Hugo Chàvez het land ‘de duivel’ noemt? Licht je antwoord in maximaal 250 woorden toe.

Stuur je reactie vóór maandag 14 april a.s. naar misterli@vpro.nl en win een origineel t-shirt of iPod. Vermeld duidelijk “prijsvraag 8 april” , je naam, adres en telefoonnummer en je t-shirt-maat. De goede antwoorden op vraag 1 en 2 staan vanaf volgende week dinsdag op de website.

Margje van Geel, Harm Hogendoorn en Albert-Jan Shi zijn deze week de winnaars van een uniek Mr Li-t-shirt. De goede antwoorden op de vragen van vorige week zijn:

1) Er wonen geen Chinezen meer in de vroegere Chinese buurt van Caracas, omdat ze zijn weggetrokken toen ze het beter kregen.

2) In tegenstelling tot andere Latijns-Amerikaanse landen hoeft Venezuela zich niet bedreigd te voelen door de grote hoeveelheid Chinese importartikelen, omdat de olie-opbrengsten groot zijn. Bovendien is de eigen industrie sinds de jaren twintig verwaarloosd.