De zoektocht naar Mr Li is na vier maanden voorlopig ten einde. Van de kopermijnen in Zambia tot de miljonairswijk Beverly Hills, van de Chinese computerfabriek in Venezuela tot de stoffenhandel in New Delhi, overal was zijn invloed tastbaar.

Vier verslaggevers van de VPRO en de Wereldomroep zaten Mr Li op zijn huid. Ze maakten er reportages over en schreven erover in hun weblogs.

Dinsdag 27 mei sloten we de serie af met een slotdebat. Jacqueline Maris, Hans Jaap Melissen, Marijke van den Berg en Djoeke Veeninga keken terug en trokken conclusies aan de hand van fragmenten uit eigen reportages. Luisteraars konden reageren.

http://download.omroep.nl/vpro/39639481.mp3

Podcast (RSS-feed) van alle uitzendingen van Looking for Mr. Li.

J.W.H. Jager uit Herveld is gekozen als winnaar van een iPod. Deelnemers aan de wekelijkse Mr Li-prijsvraag kunnen die één keer per maand winnen. We loven de iPod uit aan de luisteraar die de eerste twee vragen goed heeft en op vraag drie een interessant antwoord geeft. Een antwoord dat andere Mr Li-luisteraars hopelijk prikkelt om te reageren. Op de vraag: wat vind je ervan dat de Verenigde Staten de betere orders blijkt te krijgen in de olie-industrie, terwijl president Hugo Chàvez het land ‘de duivel’ noemt, reageerde J.W.H. Jager zo:

Venezuela kan zich zonder de Verenigde Staten economisch in feite niet handhaven. Beide landen hebben elkaar nodig. De Verenigde Staten hebben niet genoeg aan de eigen olieproductie om te voldoen aan de vraag voor eigen consumptie. Import uit Venezuela is ideaal vanwege de korte afstand en VS heeft zelf speciaal geschikte raffinaderijen om het type olie te verwerken uit dat land. Venezela heeft voor zijn olie-industrie de VS nodig voor levering van kwalitatieve technische hulpmiddelen en know-how.

Waarom president Hugo Chávez de VS toch verfoeilijkt is politiek te begrijpen.

In het algemeen worden de VS in Zuid-Amerika negatief afgeschilderd. Chàvez versterkt zijn macht met name bij het arme deel van zijn bevolking, door o.a. steun te betuigen aan Fidel Castro van Cuba en president Bush tot een kwade agressor te bestempelen. Echter, Chàvez is zich ervan bewust dat het verbreken van handelsbetrekkingen met de VS niet verstandig is.

Uitzending gemist? Gelukkig zijn alle afleveringen van Looking for Mr. Li via Uitzendingen terug te beluisteren: Jacqueline Maris vanuit de kopermijnen in Zambia, Hans Jaap Melissen vanuit het grootste Chinatown in de VS, Marijke van den Berg vanuit het olierijke Venezuela en straks ook Djoeke Veeninga vanuit Delhi, India.

Podcasten kan ook, u downloadt dan alle afleveringen handig bij elkaar om onderweg op uw iPod of mp3-speler af te spelen.

Podcast (RSS-feed) van Looking for Mr. Li.

Een goede schoonmaakbeurt van mijn appartementje in de barrio Manicomio schiet er op de laatste dag bij in.

Er is weer geen water. Het laatste beetje dat ik uit voorzorg in een emmer had gedaan, heb ik vanmorgen gebruikt om me te wassen. Voor mij een klein ongemak, voor de bewoners van Manicomio dagelijkse realiteit. Afscheid nemen is nooit leuk, maar het ongemak van geen water zal ik niet missen.

Wel zal ik de mensen missen. De wijk Manicomio is een echte volksbuurt. De mensen leven op straat en lijken altijd wel verlegen te zitten om een praatje. Vooral zo’n Hollandse in hun wijk valt op. Geen gebrek aan contact, dus. Tenminste overdag. ’s Avonds gaat de deur op tijd op slot, al werd die zelf opgelegde avondklok in het weekend opgerekt. Vooral door jongeren. Dan was het feesten tot 4 uur ’s nachts. Pal voor mijn deur. Met veel lawaai, autoradio’s op 10 en veel rondscheuren op brommers zonder uitlaat. Veel meer lijkt er voor jongeren in dit soort wijken ook niet te doen te zijn in het weekend. Dus voor mij was het dan maar weer de zelf gefabriceerde oordopjes in en het lawaai negeren.

Er is een Spaans woord dat in mijn geheugen gegrift staat. ‘Peligroso’ - gevaarlijk. Hoe vaak ik de afgelopen weken dat woord niet gehoord heb. Van taxichauffeurs, tot winkelpersoneel, tot toevallige contacten. Iedere keer weer dat woord ‘peligroso’ wanneer ik vertelde waar ik woonde in Caracas. Er waren zelfs taxichauffeurs die me niet naar mijn huis wilden brengen, omdat het allemaal zo ‘muy peligroso’ is.

Toch heb ik me geen moment onveilig gevoeld. Wanneer ik met anderen praat over ‘mijn’ buurt, merk ik dat ik net als mijn wijkgenoten klink. Want net als mijn buren hoor ik mezelf zeggen: “Nee, waar ik woon is het prima. Rustig. Maar een paar straten verderop, ja, dat is een ander verhaal, dáár is het wel gevaarlijk.” Wat je kent, voelt vertrouwd en dus kun je het gevaar relativeren. Waar je minder vertrouwd mee bent - dus dat andere deel van de wijk - is onbekend en dus gevaarlijk. Maar ik word wel bevestigd in mijn verhaal. Een paar dagen geleden is een paar straten verderop iemand neergeschoten. Zie je wel, dáár is het gevaarlijk, niet hier.

Ik realiseer me dat ik in een luxe positie verkeer. Ik kon van buitenaf dit ‘gekkenhuis’, want Manicomio betekent gekkenhuis, bekijken. Voor mijn buurtbewoners is dit de dagelijkse realiteit. En ook al zeggen ze dat het op de plek waar zij wonen minder gevaarlijk is; de toenemende onveiligheid is een van hun grootste zorgen. Dat merk je aan alles. Vooral als je vraagt hoe het nu met Venezuela gaat. Een enkeling is positief, maar de zorgen over de veiligheid overheersen.

Wat als ik over vijf jaar terug zou komen en weer mijn intrek zou nemen in hetzelfde appartementje in Manicomio? Niemand die daar een stellig antwoord op durft te geven. Want niemand weet welke kant het op zal gaan met deze wijk.

Wanneer je van de top van de berg de Avila (2175m) naar de stad Caracas kijkt zie je in het midden een groene vlek. Een oase in de betonnen jungle van deze miljoenenstad.

De oase herbergt een 18-hole golfbaan, 12 tennisbanen, manege, speeltuin, gescheiden sportscholen voor mannen en vrouwen, zwembaden met bijbehorend terras en een voornaam clubhuis in oud-Engelse stijl. Welkom in de Country Club, de speeltuin van de superrijken.

Zomaar binnenlopen gaat niet. Daar zorgt de bewaking wel voor. Maar met de juiste contacten, in dit geval Oscar D’Ascoli, schoonzoon van een zeer gewaardeerde familie binnen de club, staat niets meer in de weg om deelgenoot te worden van deze rijkdom.

Al negentig jaar bestaat de Country Club die deze maand haar jubileum viert. Aanvankelijk lagen de velden nog aan de rand van Caracas. Maar de stad heeft de club helemaal ingesloten. Al merk je daar op de uitgestrekte terreinen weinig van. Alleen aan de rand dringt het geluid binnen van auto’s en een enkele sirene. Rust overheerst. Het clubgebouw lijkt uit het Engelse landschap weggeplukt en, inclusief de oud-Engelse adel, hier te zijn neergezet.

Tachtigduizend dollar moet je meebrengen om je in te kunnen kopen. Maar dan ben je er nog niet. Je moet voorgedragen worden door minimaal tien leden van de club en daarna goedgekeurd worden door de directie. De nieuwe rijken, die onder Chavéz hun weg naar het geld hebben gevonden, komen er niet in. “Alleen mensen die hun geld via een eerbare weg hebben verdiend, zijn welkom,” stelt Oscar. Volgens hem hebben de nieuwe rijken hun geld vooral aan de toegenomen corruptie te danken.

Het is lunchtijd wanneer ik er ben en heel langzaam lopen de terrassen vol met voornamelijk keurig geklede mannen. De club is een geëigende plek voor een zakenlunch. Er zit een enkele vrouw. Dit ‘oud-geld’ bestaat voornamelijk uit het blankere gedeelte van de kleurrijke bevolking van Venezuela. Alleen de golfcaddies en de obers zorgen voor wat meer kleur.

Het lijkt zo in tegenspraak. Deze uitspatting van rijkdom in de socialistische heilstaat in wording van Hugo Chavéz. Echt zorgeloos zien de clubleden hun toekomst dan ook niet tegemoet. Twee jaar geleden was er al een burgemeester die de club wilde veranderen in een openbaar park. Maar dat is niet doorgegaan. Oscar: “We weten niet hoe lang we nog bestaan. Tot die tijd moeten we maar gewoon genieten van onze club. Maar ik hoop dat Chavéz eerder weg is dan onze club dicht moet.”

Als ‘fabriek van de wereld’ importeert China ook steeds meer goederen. De Latijns-Amerikaanse export naar China is sinds 2000 verdrievoudigd. De Zuid-Amerikaanse landen profiteren van de groeiende Chinese vraag naar grondstoffen die ook de wereldmarktprijzen heeft opgedreven.

door Barbara Hogenboom

Door Chinese import en investeringen worden jaarlijks miljarden euro’s verdiend aan producten als koper (Chili) en soja (Argentinië en Brazilië). De goede betrekkingen worden via allerlei verdragen verder geïntensifieerd. Brazilië en China zijn een Strategische Alliantie aangegaan en voeren allerlei high tech-projecten. Venezuela’s president Chávez regelde een Chinese investeringslening van vier miljard dollar voor energieprojecten en infrastructuur. China is bovendien betrokken bij de bouw van pijplijnen voor olie en gas tussen Venezuela en Colombia. Chili tekende in 2006 zelfs een vrijhandelsverdrag met China.

De ‘fabriek van de wereld’ is natuurlijk ook een exportland. Voor Midden-Amerika en Mexico vormt dit een reusachtig probleem. Deze landen hebben China weinig te bieden en ondervinden keiharde Chinese concurrentie op hun belangrijkste exportmarkt: de VS. Sinds China’s toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) wordt Amerika overspoeld door goedkope Chinese kleding en apparaten - precies de spullen die ook de maquilas (assemblagefabrieken) produceren voor export naar de VS. Ondanks hun vrijhandelsverdragen met Amerika verliezen Mexico en Midden-Amerika steeds meer terrein aan China.

Amerika wordt sinds China’s toetreding tot de WTO overspoeld met goedkope Chinese kleding en apparaten - precies de spullen die ook de maquilas (assemblagefabrieken) produceren voor export naar de VS.

Al eeuwenlang probeert Latijns-Amerika minder afhankelijk te worden van de VS en Europa - en de groei van China biedt die mogelijkheid. Helaas pakken de economische gevolgen verschillend uit voor het noorden en het zuiden van de regio. De verwezenlijking van het al even oude verlangen naar Latijns-Amerikaanse integratie lijkt daardoor nog steeds ver weg.

Barbara Hogenboom - Politicoloog, verbonden aan het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika (CEDLA) te Amsterdam.

Elke week stellen we drie vragen aan de luisteraars van ‘Looking for Mr. Li’. Daar kun je bijzondere prijzen mee winnen: we loven wekelijks drie unieke Mr. Li t-shirts uit. En we geven één iPod aan de winnaar van de maand.

1) Hoeveel computers rollen er per dag van de lopende band in de model computerfabriek?

2) Waarover klagen mensen op straat nu president Chavez negen jaar aan de macht is? Noem tenminste twee geliefde onderwerpen.

3) Welk beeld blijft er bij jou hangen van de Venezolaanse relatie met broederland China? Licht je antwoord in maximaal 200 woorden toe.

Stuur je reactie vóór maandag 28 april a.s. naar misterli@vpro.nl en win een origineel t-shirt of iPod. Vermeld duidelijk “prijsvraag 22 april” , je naam, adres en telefoonnummer en je t-shirt-maat. De goede antwoorden op vraag 1 en 2 staan vanaf volgende week dinsdag op de website.

Verslaggever Marijke van den Berg bericht wekelijks vanuit Venezuela in dagblad De Pers.

Venezuela wil zo snel mogelijk af van de VS. Daarom richt het de blik nadrukkelijk op China. Maar het ruilt de ene afhankelijkheid in voor de andere.

Ramón Fahado zit bij kolonel Ricardo in de klas. Hij is binnen het leger verantwoordelijk voor de verbindingen en communicatie. Ramón wil gaan werken met de satelliet die China nu voor Venezuela aan het bouwen is. De Venesat-1 zal niet alleen voor civiele communicatie worden gebruikt, maar ook door het leger.

Lees verder….

Annemiek Mion, Maureen Ho en Albert-Jan Shi zijn deze week de winnaars van een uniek Mr Li-t-shirt. De goede antwoorden op de vragen van vorige week zijn:

1) De armen in de volkswijk Manicomio wonen tegen de berg. Hoofdstad Caracas ligt in een dal: hoe hoger je klimt, hoe armer de mensen.

2) De kritische winkelier vindt dat er te weinig communicatie is in het ’socialisme van de 21e eeuw’. Hij moppert dat veel beslissingen alleen ten goede komen aan de beslissers.

China investeert ruim 1,5 miljard dollar in de Venezuelaanse economie. Daarmee is het land de grootste ontvanger van Chinees geld in zijn regio. Het merendeel gaat naar de olie-industrie, maar ook een aantal IT-bedrijven heeft Chinese connecties. De vraag is of de Venezuelaanse economie hiervan profiteert. En of de Volksrepubliek er ook iets voor terugkrijgt. In de laatste aflevering van Mr Li in Venezuela gaat Marijke van den Berg op zoek naar het effect van de Chinese investeringen.

http://download.omroep.nl/vpro/39522788.mp3