Wereldnet is het dagelijks radioprogramma van VPRO en RNW met het ‘lokale wereldnieuws’ van Nederlanders in den vreemde. Speciaal voor “Looking for Mr. Li” berichten deze Nederlandse expats over de Chinezen in hun land. Henny Savenije (Lee Hae Kang) woont en werkt in Zuid-Korea.
ZUID-KOREA - De Zuid-Koreaanse samenleving is doorwrocht van Chinese gebruiken en Chinezen. Dat gaat al eeuwen zo. Degene die hier achterbleven zijn niet eens meer te onderscheiden. Ze hebben dezelfde namen en hun nazaten weten alleen dat hun voorouders Chinees zijn, maar dat is het dan ook. Ze spreken geen Chinees en voelen zich Koreaan.
De Koreaanse taal is doorwrocht met Chinese woorden en het Chinese karakterschrift was hier voor eeuwen het officieel gebruikte schrift. Er was weliswaar een Koreaans alfabet uitgevonden in de 15e eeuw, maar dat werd door de hoge adel als minderwaardig beschouwd en alleen door de gewone man gebruikt. Nu is dat anders. je vindt bijna nergens meer de Chinese karakters alleen bij oudere mensen op hun visite kaartjes en van namen van instituten en bedrijven.
Sinds kort is er een Chinese wijk in de havenstad Incheon en ook in de buurt van het nationale vliegveld ligt een soort China town.
Een wel zeer speciale groep Chinezen zijn afstammelingen van vluchtelingen die voor de Mandsjoes vluchten in de Ming Keizers wilden steunen. Zelfs nu nog hebben een kleine groep van die Chinezen een soort ceremonie om de Chinese Ming Keizers te vereren. Ze voelen zich weliswaar Koreaan en in het verleden kregen ze ook nog steun van de regering in Taiwan, maar sinds de Chinese ambassade is overgenomen door Communistisch China kunnen ze dat vergeten en moeten ze het voor eigen rekening doen.
De eerste Nederlanders in Korea hadden het al over hun Chinese huisbazen (door wie ze slecht behandeld werden) en ook de lijfwacht van de Koning bestond voor een groot deel uit gevluchte Chinezen en Jappanners (en dus de kleine groep nederlanders) aangevoerd door een Nederlander die hier al vanaf 1628 zat.
Een lange tijd daarvoor was er een Koreaans rijk dat zich (Koryo) dat zich tot ver in het huidige China en Rusland uitstrekte en ook die mensen zullen zich niet allemaal op dezelfde plek zijn gebleven. De hele Koreaanse geschiedenis is doorwrocht van gezanten, generaals, die besloten in Korea te blijven. De Koreaanse regering moedigde hen aan om met een lokale vrouw te trouwen en zodoende hebben veel Koreanen een voorouder die Chinees was. Het Chinese namen systeem is ook hier ingevoerd en derhalve lijken veel Koreaanse namen op Chinese. De namen Lee, Choi en Kim zij wel de meest voorkomende. De uitspraak is vaak anders dan de Chinese daar de Koreaanse taal in de verste verten niet op de Chinese lijkt.
Het confucianisme is van de Chinezen overgenomen en Korea wordt wel eens als het enige land beschouwd waar dit Confucianisme nog steeds een grote invloed heeft. Ook het Boedisme is via China hier binnen gekomen. De Koreanen zijn er trots op dat veel van die gebruiken, gewoonten, tradities maar ook producten weer via hun land naar Japan kwamen. De Japanners op hun beurt maakten van die hele potpourri weer hun eigen interpretatie.
Het Chinese schrift was eigenlijk best problematisch om Koreaans mee te schrijven, de structuur van het Koreaans is anders en veel woorden konden gewoon niet door die karakters worden geschreven en zo kreeg je de zotte situatie dat karakter tekens soms werden gebruikt om een woord aan te duiden en soms om een klank aan te duiden hetgeen oude documenten zeer moeizaam leesbaar maakt. Koning Sae Jong besloot dan ook om zelf een schrift te maken en gaf een aantal geleerden de opdracht om een eigen schrift te maken. Ze deden dat op een wetenschappelijke manier en maakten letters ebaseerd op de vorm van de mond en/of de tanden en tong. Het is het enige alfabet op de wereld wat eigenlijk niet geëvalueerd is maar ontworpen.
Toch werd dit schrift eigenlijk tot na de Japanse bezetting weinig gebruikt. Na de bevrijding en de Koreaanse oorlog werd dit gaandeweg en in snelle mate vervangen door het Hankul het in de 15e eeuw uitgevonden schrift.
Hoewel Korea, net als Japan, lange tijd een politiek van afzondering hadden, was de invloed van China groot. Doordat ze de Ming Keizers aanvankelijk steunden werden ze door een Mandsjoe invasie bestraft en werden ze schatplichtig aan China, dit betekende dat ze jaarlijks een grote geldschat moesten betalen en de prinsen moesten als gijzelaars een tijdlang aan het Chinese hof verblijven. Ook dit heeft natuurlijk een grote invloed op de Koreaanse geschiedenis gehad. De relatie Korea-China, was op die manier voor langere tijd een soort jongere broer, oudere broer relatie in de confusiaanse traditie.
Met de nieuwe generatie Chinezen ligt het nog moeilijker. Je hebt hier een tamelijk grote groep Koreaanse-Chinezen, die ten tijde van de Japanse bezetting, hetzij door de Japanners, hetzij uit eigen beweging, naar MandsjoeKwo trokken. (Mandsjoerije). Zij konden na de tweede wereldoorlog niet terug, maar hun nazaten spreken nog steeds Koreaans. Die komen of proberen nu weer naar Korea te komen. Dat is niet zo eenvoudig.
De Koreaanse regering heeft een soort dubbele politiek. De nazaten van Koreanen in Amerika hebben hier vergaande vrijheden omdat men denkt dat ze iets aan de economie van het land kunnen bijdragen. De Koreaanse Chinezen daarentegen hebben die vrijheden niet en moeten grote moeite doen om het land binnen te komen en een keer hier worden ze vaak als een soort tweederangs burgers behandelt. Doordat er een tekort is aan huwbare vrouwen hebben de meisjes een tweede kans want veel boeren en andere mannen van het platteland trouwen graag met deze Koreaans-Chinese meisjes. Koreaanse meisjes willen veelal weg van het platteland en voelen er weinig voor om als boerin op het platteland te wonen.
De overigen leidden hier een soort tweederangs bestaan als contract arbeiders. Bij de brand hier in Ichon waren een groot aantal van de arbeiders die omgekomen waren dan ook Koraanse Chinezen. Zij willen nog wel het vuile werk doen wat veel Koreanen niet meer willen doen en waarvoor een soort gastarbeiders worden aangetrokken uit andere veelal arme, Zuid-Oost-Aziatische landen maar dus ook veel van deze Koreaanse Chinezen.
Dan heb je nog een relatief kleine groep Han-Chinezen die hier ook wonen maar hun aantal is relatief klein. Korea heeft eigenlijk geen echte China-town. Dat was een paar jaar geleden groot nieuws en mogelijk een soort schande want de kranten stonden er bol van. Nu is er sinds kort een soort Chinese wijk in Incheon de havenplaats en ook de plaats waar het nationale vliegveld ligt een soort China town. Dit is echter nog steeds niet groot en bestaat hoofdzakelijk uit een klein aantal restaurants. Men heeft echter wel zijn best gedaan om het te laten lijken op de China Towns die je vindt in Amerikaanse steden.
Vergeet echter niet dat de Chinezen die hier zijn vaak niet te onderscheiden zijn van de Koreanen. Vaak zijn het kleinigheden zoals een slechter onderhouden gebit (en ik kan ze moeilijk vragen hun mond te openen) Chinezen uit Noord-China onderscheiden zich namelijk amper van de Koreanen. Soms een slechter gebruik van kleding maar dat valt vaak ook amper op omdat er ook best Koreanen zijn die zo rondlopen.
Kleine verschillen in gelaatstrekken, maar weer, er zijn voldoende Koreanen die er ook zo uitzien. Ze worden vaak alleen maar gediscrimineerd door ambtenaren (omdat die weten dat ze Chinees zijn) en door bazen in bedrijven die gebruik van ze maken. De Chinezen met restaurantjes zijn vaak gewoon helemaal geïntegreerd in de Koreaanse samenleving en alleen als je ze Chinees hoort spreken weet je dat ze Chinees zijn hoewel hun Koreaans ook vaak een accent heeft, maar dat hangt er van af hoe lang ze hier zijn en dan heb ik het nu weer over de “nieuwe” Chinezen.
De Koreaanse Chinezen onderscheiden zich hoofdzakelijk door het wat archaïsch taalgebruik, omdat de ontwikkeling van hun Koreaanse taalgebruik niet parallel is gegaan met de ontwikkelingen hier.
Korea heeft nog steeds maar een betrekkelijk klein aantal buitenlanders in het land. Op een bevolking van 45 miljoen gaat het nog steeds om maar slechts 700.000 mensen en het grootste deel (iets meer dan de helft) daarvan komt inderdaad uit China, met de beperkingen die ik hierboven beschreef.
Henny Savenije (Lee Hae Kang) - woont en werkt sinds drie jaar in Korea. Hij geeft les aan twee Koreaanse universiteit over drie onderwerpen. Engels, Geschiedenis, en Filosofie waarbij de nadruk ligt om de studenten ook de Engelse taal bij te brengen. Hij studeerde wiskunde, en brak dat af om psychologie te gaan studeren.
Hij onderhoudt een diverse websites over de Koreaanse geschiedenis en de vroege betrekkingen met de Westerlingen: http://www.henny-savenije.pe.kr
Wereldnet is elke werkdag live te beluisteren op Radio 1 van 5:30-6:00 uur en daarna op Radio Nederland Wereldomroep van 12:30-13.00 uur. Zie de website van Wereldnet voor meer informatie over uitzendtijden, correspondenten etc.
