De zoektocht naar Mr Li is na vier maanden voorlopig ten einde. Van de kopermijnen in Zambia tot de miljonairswijk Beverly Hills, van de Chinese computerfabriek in Venezuela tot de stoffenhandel in New Delhi, overal was zijn invloed tastbaar.

Vier verslaggevers van de VPRO en de Wereldomroep zaten Mr Li op zijn huid. Ze maakten er reportages over en schreven erover in hun weblogs.

Dinsdag 27 mei sloten we de serie af met een slotdebat. Jacqueline Maris, Hans Jaap Melissen, Marijke van den Berg en Djoeke Veeninga keken terug en trokken conclusies aan de hand van fragmenten uit eigen reportages. Luisteraars konden reageren.

http://download.omroep.nl/vpro/39639481.mp3

Podcast (RSS-feed) van alle uitzendingen van Looking for Mr. Li.

K. Janssen, K. B. Tio en Albert Jan Shi zijn deze week de winnaars van een uniek Mr Li-t-shirt. Rob van Duin is de winnaar van een iPod.

De goede antwoorden op de vragen van vorige week zijn:

1) De term fourwheeler is een knipoog naar het Indiase vervoersmiddel bij uitstek: de bromfiets of tweewieler.

2) Volgens de Wereldbank zijn de verschillen tussen rijk en arm in India kleiner dan in China.

Wereldnet is het dagelijks radioprogramma van VPRO en RNW met het ‘lokale wereldnieuws’ van Nederlanders in den vreemde. Speciaal voor “Looking for Mr. Li” berichten deze Nederlandse expats over de Chinezen in hun land. Marjo Jenniskens woont in Nepal.

Ik heb ooit een motorrijder gezien, op weg naar Muktinath, 4000 meter hoog in de Himalaya, dicht bij de grens met Tibet. Hij reed over een weg die is aangelegd door de Chinezen, zodat zij toegang krijgen tot Nepal mocht dit nodig zijn. India heeft namelijk redelijke wegen tot in centraal-Nepal, maar van China naar beneden was er niets. Maar nu dus bijna wel. De weg is bijna af, de connectie met de “bewoonde” wereld zal volgend jaar worden afgerond, maar er rijden nu al auto’s en brommers in de bergen die per helicopter naar boven zijn gebracht.

Zo is de invloed van Mr Li ondermeer zichtbaar in Nepal.

Muktinath is een bedevaartsoord voor Hindoes en Boedisten. In het verleden moest je vanuit mijn woonplaats Pokhara zes tot acht dagen lopen om er te komen. Deze motorrijder rijdt nu naast de “Baba’s” (Hindoe-priesters) die vaak te voet vanuit India naar deze heilige plaats komen en de lokale vrouwen met hout op hun rug voor hun dagelijkse kookvuur.

Ik kamp wel met een tegenstrijdige gedachte: China strekt zijn armen uit over de wereld, Mr. Li is “overal”.
Maar….doet China niet “”gewoon”" hetzelfde als wat wij in Europa jaren geleden hebben gedaan met onze koloniale activiteiten?

Bijvoorbeeld door sojateelt te promoten in derde wereldlanden, waardoor brandstof vervaardigd kan worden en mensen in het Westen rustig met hun auto kunnen blijven doorrijden.
De sojateelt brengt geld in het laadje van de boeren die het gaan produceren. Alleen zorgen zij nu niet meer voor het hoog nodige basisvoedsel voor hun eigen eerste levensbehoefte, eten. Deze mensen hebben niet de capaciteit om in de toekomst te kijken, wat voor resultaten het voor hen heeft als ze een produkt gaan verbouwen dat meer geld oplevert. De Westerse wereld zou hier toch wel zicht op moeten hebben en dit moeten kunnen voorkomen als ze echt geven om de andere mensen op deze planeet.
De voedselexport is al door vele landen aan banden gelegd. Voor Nepal kan dit een enorme voedselcrisis betekenen. Naar verwachting zullen in de toekomst 3,7 miljoen mensen een voedseltekort hebben.

Stellen wij in het Westen, Europa en Amerika, niet ook onze eigen belangen voor de belangen van de ontwikkelingslanden?

Zijn wij niet gewoon een beetje bang dat China te machtig wordt? Niet om de derde wereldlanden te beschermen, maar omdat we bang zijn dat we in de toekomst onze eigen “leading” rol in de wereld kunnen verliezen? Zijn wij niet allemaal kleine Mr Li’tjes?

Marjo Jenniskens (39) jaar woont sinds augustus 2004 in Nepal, in Pokhara. Ze werkt voor de organisatie Child Welfare Scheme. De programma’s zijn gericht op basisgezondheidszorg voor kinderen, jongeren en zwangere moeders en educatie voor kinderen en jongeren.

In de nieuwe geglobaliseerde wereld worden China en India vaak in één adem genoemd als de groei-economieën van Azië. Twee landen met elk meer dan een miljard inwoners en een economische groei van 8 procent jaarlijks. India loopt vooralsnog duidelijk op China achter in ontwikkeling. Er zijn zelfs mensen die vinden dat er in India helemaal geen ontwikkeling gaande is, behalve voor een kleine bovenlaag. Verslaggeefster Djoeke Veeninga gaat voor de laatste maal op zoek naar Mr. Li in India, ook met de vraag: waar is de Chinese toerist in India?

http://download.omroep.nl/vpro/39596230.mp3

Podcast (RSS-feed) van Looking for Mr. Li.

Verslaggever Djoeke Veeninga bericht wekelijks vanuit India in dagblad De Pers.

Toen India zestig jaar geleden onafhankelijk werd, kreeg het de erfenis mee van onduidelijke grenzen in het Himalaya-grensgebied met China. Terwijl India z’n handen vol had aan interne problemen, begon het communistische China aan de grens te knabbelen. Zoals altijd in dit soort kwesties vinden zowel de Chinezen als de Indiërs dat ze het historisch recht aan hun kant hadden en hebben.
Lees verder….

Elke week stellen we drie vragen aan de luisteraars van ‘Looking for Mr. Li’. Daar kun je bijzondere prijzen mee winnen: we loven wekelijks drie unieke Mr. Li t-shirts uit. En we geven één iPod aan de winnaar van de maand.

1) Het hoogste ideeal voor de opkomende Indiase middenklasse lijkt de aanschaf van een auto, ook wel fourwheeler genoemd, te zijn. Waar komt die term fourwheeler vandaan?

2) Critici vinden dat slechts een kleine elite in India profiteert van de economische groei. Is de inkomensongelijkheid in India hoger of lager dan in buurland China?

3) Wordt de 21 eeuw de eeuw van China of van India? Licht je antwoord in maximaal 200 woorden toe.

Stuur je reactie vóór maandag 26 mei a.s. naar misterli@vpro.nl en win een origineel t-shirt of iPod. Vermeld duidelijk “prijsvraag 13 mei” , je naam, adres en telefoonnummer en je T-shirt-maat. De goede antwoorden op vraag 1 en 2 staan vanaf volgende week dinsdag op de website.

Lidwien van Genderen, Mark van Gessel en Albert Jan Shi zijn deze week de winnaars van een uniek Mr Li-t-shirt.De goede antwoorden op de vragen van vorige week zijn:

1) China hielp Indiaas aartsvijand Pakistan met nucleaire kennis. China en India bewisten elkaar verschillende regio’s.

2) Het geschat vermogen van de gebroeders Ambani is 85 miljard dollar.

Een paar dagen geleden heb ik een Ayurveda ontspannings behandeling gedaan. Ik maakte opnamen over het stress volle leven van de grote stad. Over hoe de nieuwe elite/middenklasse bezig is te vervetten en te vertressen.

In het park in de ochtend mensen oefeningen doen is een belevenis. Natuurlijk zijn er serieuze joggers, maar er zijn ook veel mensen die redelijk showing of staan te droogboxen, met enorme bewegingen te rekken, of gewoon gezellig te babbelen. Anoop doet aan slowjoggen. Goede term. Je hebt walking, fastwalking, slowjokking en jogging, als ik het goed begrepen heb.

Maar ik ben helemaal slap, want ik laat me gewoon lekker masseren. Ik ging naar een Ayurveda centrum. Dat is een medisch en ontspannings centrum gebaseerd op heilzame natuurlijke olieen. Ik nam een massage en een Shirodhara. Wow! Eerst lag ik drie kwartier op m’n rug, zij, andere zij en buik op een houten hoog bed, terwijl twee jonge vrouwen in symmetrie aan weerszijden met lange halen m’n hele lichaam maseerden, terwijl ze telkens warme olie op me stroomden. Het was bizonder, en het vroeg overgave. Geen andere mogelijkheid.

Toen lag ik op mijn rug en vouwden ze een katoenen band over mijn ogen en hingen boven m’n hoofd een schaal waar een klein half uur heel langzaam olie op mijn voorhoofd kwam stromen. Om het hoofd en de geest te ontspannen en schoon te maken. Ik was heel ver weg van de drukte en het lawaai en de spanning van Delhi.

Vervolgens droogden ze me helemaal af met papieren handdoeken. Ik voelde me net een klein kind, of een baby, of op een ander moment juist heel bejaard, afhankelijk van anderen die voor je zorgen. Ik was helemaal zacht en ontspannen, en ging vroeg slapen. De dag erna was ik totaal uitgeput. Knock out van ontspanning. Duizelig als ik achter de computer ging zitten. Enorme zin om te slapen en te slapen en te slapen. Zin om weer te daar op die houten bed te gaan liggen en voor eeuwig die olie op mijn overhoofd te voelen, net alsof ik meteen verslaafd geworden was. Heerlijk en een vreemde tol op hetzelfde moment. Het is maar goed dat ik afscheid neem van India!

Ik heb het al deze weken weten te vermijden, maar nu moest ik eraan geloven: ik heb dat helgele Tshirt aangetrokken. En Anoop gedwongen het ook te doen. We gingen op Chinezenjacht bij de Taj Mahal.

Het wordt wel het mooiste gebouw van de wereld genoemd. Een mogul vorst liet het wit marmeren mausoleum voor zijn overleden vrouw bouwen in de zeventiende eeuw. Alpana, de vrouw van Anoop, is met ons mee. Ze zegt dat ze iedere keer dat ze de Taj ziet weer geëmotioneerd is. Het is een sentimenteel ding om de Taj te zien. Door het superromantische verhaal. Tenminste, voor wie romantic at heart is, zegt ze erbij, zoals zij zelf. Ik had de Taj nooit eerder gezien. Het is waar. Het is een wonder van schoonheid.

Maar natuurlijk was ik afgeleid door onze missie. Chinezen vinden. Omdat ik iets maakte over toerisme tussen China en India, leek het ons vanzelfsprekend daar een paar toeristen uit China te vinden die ons iets zouden vertellen over hun ervaringen in India.

We hebben ons best gedaan. Iedereen die er een beetje Chinees uitzag aangesproken. Japanners, ja. Koreanen, ja. Zelfs een groepje Taiwanezen. Een man schreeuwde in m’n oor: Cambodja! Maar hij was, geloof ik, een beetje hardhorend. Dan iemand uit het oosten van India. Geen enkele Chinees gevonden! Geen een!

Wel heel blij dat ik de Taj gezien heb. En in een schommelende kamelenkar heb gezeten van de parkeerplaats naar de ingang.

Hoe dat zit met die Chinezen en toerisme - luister naar aflevering 4. Heeft te maken met aantrekkelijk ontwikkeld China en achtergebleven India. Dat is gewoon waar. Ik was 20 jaar geleden in India. Hier zit ik met Mary en mijn dochter die nu dus twintig jaar ouder is.

Ik heb me de laatste weken bezig gehouden met de veranderingen. Maar opvallender is wat hetzelfde gebleven is. Het stond me af en toe flink tegen, deze keer.

Onbegrip dat er enerzijds zoveel groei is, en dat het toch zo hetzelfde is - al die arme mensen die er buiten blijven. Doordat ik er af en toe door Chinese ogen naar keek, werd het scherper misschien.
De Chinezen die allemaal zeggen: waarom hebben jullie het steeds over onze mensenrechten terwijl wij wel voor ontwikkeling zorgen, voor betere leefomstandigheden voor onze bevolking? Ik heb een hoop Indiërs gesproken die het daar mee eens zijn. Die begrip beginnen te krijgen voor wat China doet. Die niet alleen maar zeggen, zoals heel veel andere Indiërs wel doen: ja maar je mag daar je mond niet opendoen.

Het is een discussie waar geen eenduidig antwoord op is. Die wel interessant is. Want bijna alle Indiërs klagen enorm over de overheid. De gebrekkig functionerende overheid. De democratie die maar gedeeltelijk als democratie functioneert. Waardoor al die arme mensen er ook zo buiten blijven. Dat klagen mag. In alle toonaarden, in alle vormen. Protesteren mag. Alles mag. Maar heel veel mensen arm laten zijn, mag dus ook.

Uiteindelijk is het antwoord misschien dat de democratie van India sterk moet worden. Dat het antwoord niet is, zoals sommige Chinezen zeggen: India heeft een meer centralistische regering nodig. En hopelijk hebben al die optimistische mensen die ik sprak gelijk die zeiden: uiteindelijk zal India qua ontwikkeling op gelijke voet met China komen. En dat zal uiteindelijk een betere en stabielere ontwikkeling zijn, gefundeerd op democratie en vrijheid. Heerlijke gedachte. Ik gun het iedereen hier.

Elke week stellen we drie vragen aan de luisteraars van ‘Looking for Mr. Li’. Daar kun je bijzondere prijzen mee winnen: we loven wekelijks drie unieke Mr. Li t-shirts uit. En we geven één iPod aan de winnaar van de maand.

1) Tibet (en het verblijf van de Dalai Lama) is een splijtzwam in de relaties tussen India en China. Welke worden er in de reportage nog meer genoemd? Noem er minimaal één.

2) Reliance Industries is de grootste private onderneming van India. Wat is het geschat privé vermogen van de oprichters, de gebroeders Ambani?

3) In de reportage zegt een Indiase oud-journalist dat hij als overtuigd democraat nooit een voet in China zal zetten “omdat je daar je mond niet open mag doen”. Wat vind je van deze uitspraak? Licht je antwoord in maximaal 200 woorden toe.

Stuur je reactie vóór maandag 19 mei a.s. naar misterli@vpro.nl en win een origineel t-shirt of iPod. Vermeld duidelijk “prijsvraag 13 mei” , je naam, adres en telefoonnummer en je T-shirt-maat. De goede antwoorden op vraag 1 en 2 staan vanaf volgende week dinsdag op de website.