J.W.H. Jager uit Herveld is gekozen als winnaar van een iPod. Deelnemers aan de wekelijkse Mr Li-prijsvraag kunnen die één keer per maand winnen. We loven de iPod uit aan de luisteraar die de eerste twee vragen goed heeft en op vraag drie een interessant antwoord geeft. Een antwoord dat andere Mr Li-luisteraars hopelijk prikkelt om te reageren. Op de vraag: wat vind je ervan dat de Verenigde Staten de betere orders blijkt te krijgen in de olie-industrie, terwijl president Hugo Chàvez het land ‘de duivel’ noemt, reageerde J.W.H. Jager zo:

Venezuela kan zich zonder de Verenigde Staten economisch in feite niet handhaven. Beide landen hebben elkaar nodig. De Verenigde Staten hebben niet genoeg aan de eigen olieproductie om te voldoen aan de vraag voor eigen consumptie. Import uit Venezuela is ideaal vanwege de korte afstand en VS heeft zelf speciaal geschikte raffinaderijen om het type olie te verwerken uit dat land. Venezela heeft voor zijn olie-industrie de VS nodig voor levering van kwalitatieve technische hulpmiddelen en know-how.

Waarom president Hugo Chávez de VS toch verfoeilijkt is politiek te begrijpen.

In het algemeen worden de VS in Zuid-Amerika negatief afgeschilderd. Chàvez versterkt zijn macht met name bij het arme deel van zijn bevolking, door o.a. steun te betuigen aan Fidel Castro van Cuba en president Bush tot een kwade agressor te bestempelen. Echter, Chàvez is zich ervan bewust dat het verbreken van handelsbetrekkingen met de VS niet verstandig is.

In De dans van de Olifant en de Draak beschrijft verslaggever Djoeke Veeninga de ongelofelijke economische groei die India nog steeds doormaakt. Net als in China veranderen kleine plattelandsdorpjes in hypermoderne metropolen. Neem Gurgaon: 15 jaar geleden nog een onbetekenend dorpje onder de rook van Delhi, nu met zijn shopping malls, wolkenkrabbers en jachtige levensstijl hét symbool van het nieuwe India. De Indiase middenklasse geniet met volle teugen, al is het soms balanceren tussen traditie en vooruitgang.

http://download.omroep.nl/vpro/39537890.mp3
Podcast (RSS-feed) van Looking for Mr. Li.

Elke week stellen we drie vragen aan de luisteraars van ‘Looking for Mr. Li’. Daar kun je bijzondere prijzen mee winnen: we loven wekelijks drie unieke Mr. Li t-shirts uit. En we geven één iPod aan de winnaar van de maand.

1) In de reportage loopt Djoeke Veeninga rond in een shopping mall in Gurgaon, nabij Delhi. De luxe merk-spijkbroek die ze in een kledingzaak aantreft, is Made in China. Hoeveel kost zo’n spijkerbroek aan de kassa?
2) Hoeveel Indiërs kunnen zich zo’n merkspijkerbroek veroorloven?
3) ‘The future belongs to India’, hoor je veel mensen in Gurgaon zeggen. Heeft India betere papieren dan China? Motiveer je antwoord in maximaal 200 woorden.

Stuur je reactie vóór maandag 5 mei a.s. naar misterli@vpro.nl en win een origineel t-shirt of iPod. Vermeld duidelijk “prijsvraag 29 april”, je naam, adres en telefoonnummer en je t-shirt-maat. De goede antwoorden op vraag 1 en 2 staan vanaf volgende week dinsdag op de website.

Marja Breene, B. Matthijsse, Evelien van der Zwaag en Albert-Jan Shi (onze eigen Mr Li) zijn deze week de winnaars van een uniek Mr Li-t-shirt. De goede antwoorden op de vragen van vorige week zijn:

1) Het streven is dat er elke dag 700 computers rollen van de lopende band in de model-computerfabriek in Venezuela.

2.) Nu president Chávez negen jaar aan de macht is, klagen mensen op straat onder andere over de onveiligheid, stijgende prijzen van levensmiddelen en een onstabiele economie.

Verslaggever Djoeke Veeninga schrijft de komende dinsdagen een bijdrage voor dagblad De Pers.

Booming India is een interessante afzetmarkt voor China. De meer dan een miljard inwoners hebben steeds meer geld te besteden. Maar de oude waarden blijven gelden.

Er was eens een meisje van twintig in India, dat blij was met haar nieuwe jeans. Het was een broek van Replay, volgens de laatste mode gebleekt en met zorgvuldig ontworpen slijtagegaten op de dij en onder de knie.

Lees verder….

Uitzending gemist? Gelukkig zijn alle afleveringen van Looking for Mr. Li via Uitzendingen terug te beluisteren: Jacqueline Maris vanuit de kopermijnen in Zambia, Hans Jaap Melissen vanuit het grootste Chinatown in de VS, Marijke van den Berg vanuit het olierijke Venezuela en straks ook Djoeke Veeninga vanuit Delhi, India.

Podcasten kan ook, u downloadt dan alle afleveringen handig bij elkaar om onderweg op uw iPod of mp3-speler af te spelen.

Podcast (RSS-feed) van Looking for Mr. Li.

Na een dag of tien zoeken naar Mr Li heb ik tot mijn eigen verbazing in dit land waar weinig Chinezen te vinden zijn al twee echte Mr Li’s en een echte mrs Li voor mijn microfoon gehad – en een mrs Chu, een mrs Hu, en nog zo wat Chinezen met een andere naam. Een wonder!

Mrs Chu is een aardige zakenvrouw die in het centrum van Delhi een winkel heeft waar ze de leren schoenen en paardrijlaarzen zelf handmatig maken. Helemaal in stijl met de Brits koloniale architectuur van dit stuk stad.

Ze is van de derde generatie, vertelde ze, haar grootvader kwam met de familie ooit naar India. Ze is pas twee jaar geleden voor het eerst eens gaan kijken in China zelf en was verbaasd toen ze de geweldige infrastructuur zag – het vervoer, het verblijf, het eten, alles was even gemakkelijk. Heel wat beter dan hier. Als zakenvrouw kon ze het goed waarderen toen de Indiase gesloten economie begin jaren negentig opengegooid werd. Voor die tijd moest ze alles met lokale materialen maken. Dan kregen haar prachtige leren schoenen en laarzen ritsen en zolen van inferieure kwaliteit, omdat er niks beters te krijgen was. Toen ze eenmaal Japanse ritsen kon krijgen kon ze weer trots zijn. Van de overvloed aan Chinese producten die meekwamen met de open markt heeft ze niet veel concurrentie. Even, maar toen realiseerden haar klanten zich dat er niets boven leer en kwaliteit gaat, en kwamen ze weer.

Ikzelf heb vandaag hele andere problemen. Ik heb last van general weakness. Ik zag de term op een muur geschreven verderop in mijn straat in zuid-Delhi waar ik tijdelijk woon. Een aanwijzing naar een natuurgenezingspraktijk verderop in de wijk waar een mens zich kan laten behandelen aan mentale ongemakken, zwellingen, migraine, maagklachten, spierpijn en algehele slapte dus.

Een duidelijk geval van algehele slapte: Dat heb ik allemaal, verzuchtte ik bij mezelf, na anderhalve week rondhollen in de kokende gekte van Delhi en Gurgaon, de voorstad waar ik mijn eerste programma maakte. In een week tijd is de temperatuur alweer een paar graden gestegen en is er een flink aantal auto’s bij gekomen.

Ikzelf heb vandaag hele andere problemen. Ik heb last van general weakness.

De Delhiites (zo heten de inwoners van deze miljoenenstad) klagen over de aanleg van de BRT-corridor, Bus Rapid Transport-corridor, de vrije busbaan die in aanzet is aangelegd langs de belangrijke verkeersaders en waar nu proeven mee worden gedaan. De Times of India heeft er iedere dag een openingsartikel op de voorpagina over. Bus Road Trauma, noemen ze het. De baan heeft een flink deel van de rijweg afgesnoept en het verkeer dat daar altijd al vast staat beweegt nu op bepaalde uren helemaal niet meer. Autoriksja’s, motorfietsen, scooters en vooral heel, heel veel auto’s staan elkaar de file uit te toeteren, zonder enig resultaat.

Hoe de olifant zich ontwikkelt en hoe die danst met de draak, dat is mijn thema. Over één ding zijn de meeste ervaringsdeskundigen het eens – de draak kan zich in elk geval sneller bewegen omdat de Chinezen tenminste meteen hun infrastructuur hebben aangepakt toen ze wisten dat er een economische ontwikkeling gaande was. Hier hollen ze achter die ontwikkeling aan. Nou ja, hollen. Stilstaan naast een busbaan.

Een goede schoonmaakbeurt van mijn appartementje in de barrio Manicomio schiet er op de laatste dag bij in.

Er is weer geen water. Het laatste beetje dat ik uit voorzorg in een emmer had gedaan, heb ik vanmorgen gebruikt om me te wassen. Voor mij een klein ongemak, voor de bewoners van Manicomio dagelijkse realiteit. Afscheid nemen is nooit leuk, maar het ongemak van geen water zal ik niet missen.

Wel zal ik de mensen missen. De wijk Manicomio is een echte volksbuurt. De mensen leven op straat en lijken altijd wel verlegen te zitten om een praatje. Vooral zo’n Hollandse in hun wijk valt op. Geen gebrek aan contact, dus. Tenminste overdag. ’s Avonds gaat de deur op tijd op slot, al werd die zelf opgelegde avondklok in het weekend opgerekt. Vooral door jongeren. Dan was het feesten tot 4 uur ’s nachts. Pal voor mijn deur. Met veel lawaai, autoradio’s op 10 en veel rondscheuren op brommers zonder uitlaat. Veel meer lijkt er voor jongeren in dit soort wijken ook niet te doen te zijn in het weekend. Dus voor mij was het dan maar weer de zelf gefabriceerde oordopjes in en het lawaai negeren.

Er is een Spaans woord dat in mijn geheugen gegrift staat. ‘Peligroso’ - gevaarlijk. Hoe vaak ik de afgelopen weken dat woord niet gehoord heb. Van taxichauffeurs, tot winkelpersoneel, tot toevallige contacten. Iedere keer weer dat woord ‘peligroso’ wanneer ik vertelde waar ik woonde in Caracas. Er waren zelfs taxichauffeurs die me niet naar mijn huis wilden brengen, omdat het allemaal zo ‘muy peligroso’ is.

Toch heb ik me geen moment onveilig gevoeld. Wanneer ik met anderen praat over ‘mijn’ buurt, merk ik dat ik net als mijn wijkgenoten klink. Want net als mijn buren hoor ik mezelf zeggen: “Nee, waar ik woon is het prima. Rustig. Maar een paar straten verderop, ja, dat is een ander verhaal, dáár is het wel gevaarlijk.” Wat je kent, voelt vertrouwd en dus kun je het gevaar relativeren. Waar je minder vertrouwd mee bent - dus dat andere deel van de wijk - is onbekend en dus gevaarlijk. Maar ik word wel bevestigd in mijn verhaal. Een paar dagen geleden is een paar straten verderop iemand neergeschoten. Zie je wel, dáár is het gevaarlijk, niet hier.

Ik realiseer me dat ik in een luxe positie verkeer. Ik kon van buitenaf dit ‘gekkenhuis’, want Manicomio betekent gekkenhuis, bekijken. Voor mijn buurtbewoners is dit de dagelijkse realiteit. En ook al zeggen ze dat het op de plek waar zij wonen minder gevaarlijk is; de toenemende onveiligheid is een van hun grootste zorgen. Dat merk je aan alles. Vooral als je vraagt hoe het nu met Venezuela gaat. Een enkeling is positief, maar de zorgen over de veiligheid overheersen.

Wat als ik over vijf jaar terug zou komen en weer mijn intrek zou nemen in hetzelfde appartementje in Manicomio? Niemand die daar een stellig antwoord op durft te geven. Want niemand weet welke kant het op zal gaan met deze wijk.

Wanneer je van de top van de berg de Avila (2175m) naar de stad Caracas kijkt zie je in het midden een groene vlek. Een oase in de betonnen jungle van deze miljoenenstad.

De oase herbergt een 18-hole golfbaan, 12 tennisbanen, manege, speeltuin, gescheiden sportscholen voor mannen en vrouwen, zwembaden met bijbehorend terras en een voornaam clubhuis in oud-Engelse stijl. Welkom in de Country Club, de speeltuin van de superrijken.

Zomaar binnenlopen gaat niet. Daar zorgt de bewaking wel voor. Maar met de juiste contacten, in dit geval Oscar D’Ascoli, schoonzoon van een zeer gewaardeerde familie binnen de club, staat niets meer in de weg om deelgenoot te worden van deze rijkdom.

Al negentig jaar bestaat de Country Club die deze maand haar jubileum viert. Aanvankelijk lagen de velden nog aan de rand van Caracas. Maar de stad heeft de club helemaal ingesloten. Al merk je daar op de uitgestrekte terreinen weinig van. Alleen aan de rand dringt het geluid binnen van auto’s en een enkele sirene. Rust overheerst. Het clubgebouw lijkt uit het Engelse landschap weggeplukt en, inclusief de oud-Engelse adel, hier te zijn neergezet.

Tachtigduizend dollar moet je meebrengen om je in te kunnen kopen. Maar dan ben je er nog niet. Je moet voorgedragen worden door minimaal tien leden van de club en daarna goedgekeurd worden door de directie. De nieuwe rijken, die onder Chavéz hun weg naar het geld hebben gevonden, komen er niet in. “Alleen mensen die hun geld via een eerbare weg hebben verdiend, zijn welkom,” stelt Oscar. Volgens hem hebben de nieuwe rijken hun geld vooral aan de toegenomen corruptie te danken.

Het is lunchtijd wanneer ik er ben en heel langzaam lopen de terrassen vol met voornamelijk keurig geklede mannen. De club is een geëigende plek voor een zakenlunch. Er zit een enkele vrouw. Dit ‘oud-geld’ bestaat voornamelijk uit het blankere gedeelte van de kleurrijke bevolking van Venezuela. Alleen de golfcaddies en de obers zorgen voor wat meer kleur.

Het lijkt zo in tegenspraak. Deze uitspatting van rijkdom in de socialistische heilstaat in wording van Hugo Chavéz. Echt zorgeloos zien de clubleden hun toekomst dan ook niet tegemoet. Twee jaar geleden was er al een burgemeester die de club wilde veranderen in een openbaar park. Maar dat is niet doorgegaan. Oscar: “We weten niet hoe lang we nog bestaan. Tot die tijd moeten we maar gewoon genieten van onze club. Maar ik hoop dat Chavéz eerder weg is dan onze club dicht moet.”

Als ‘fabriek van de wereld’ importeert China ook steeds meer goederen. De Latijns-Amerikaanse export naar China is sinds 2000 verdrievoudigd. De Zuid-Amerikaanse landen profiteren van de groeiende Chinese vraag naar grondstoffen die ook de wereldmarktprijzen heeft opgedreven.

door Barbara Hogenboom

Door Chinese import en investeringen worden jaarlijks miljarden euro’s verdiend aan producten als koper (Chili) en soja (Argentinië en Brazilië). De goede betrekkingen worden via allerlei verdragen verder geïntensifieerd. Brazilië en China zijn een Strategische Alliantie aangegaan en voeren allerlei high tech-projecten. Venezuela’s president Chávez regelde een Chinese investeringslening van vier miljard dollar voor energieprojecten en infrastructuur. China is bovendien betrokken bij de bouw van pijplijnen voor olie en gas tussen Venezuela en Colombia. Chili tekende in 2006 zelfs een vrijhandelsverdrag met China.

De ‘fabriek van de wereld’ is natuurlijk ook een exportland. Voor Midden-Amerika en Mexico vormt dit een reusachtig probleem. Deze landen hebben China weinig te bieden en ondervinden keiharde Chinese concurrentie op hun belangrijkste exportmarkt: de VS. Sinds China’s toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) wordt Amerika overspoeld door goedkope Chinese kleding en apparaten - precies de spullen die ook de maquilas (assemblagefabrieken) produceren voor export naar de VS. Ondanks hun vrijhandelsverdragen met Amerika verliezen Mexico en Midden-Amerika steeds meer terrein aan China.

Amerika wordt sinds China’s toetreding tot de WTO overspoeld met goedkope Chinese kleding en apparaten - precies de spullen die ook de maquilas (assemblagefabrieken) produceren voor export naar de VS.

Al eeuwenlang probeert Latijns-Amerika minder afhankelijk te worden van de VS en Europa - en de groei van China biedt die mogelijkheid. Helaas pakken de economische gevolgen verschillend uit voor het noorden en het zuiden van de regio. De verwezenlijking van het al even oude verlangen naar Latijns-Amerikaanse integratie lijkt daardoor nog steeds ver weg.

Barbara Hogenboom - Politicoloog, verbonden aan het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns Amerika (CEDLA) te Amsterdam.