VPRO_Kenniscentrum

Traditioneel wordt in het jaarverslag gemeld hoeveel bezoeken de gehele VPRO dit jaar op internet heeft mogen ontvangen. Dit jaar betreft dat zo’n 26 miljoen. Maar om dat gelijk te stellen aan het online bereik van de VPRO is veel te kort door de bocht. Internet bestaat steeds minder uit sites. Digitaal omvat ook widgets voor desktops, sociale netwerken en weblogs. Geherplaatste RSS feeds. Voor naamsbekendheid in communicatiemiddelen als Twitter en Hyves. Ook dat is het resultaat van de inspanningen van de VPRO, waaronder ook Digitaal. Maar wat betekent dat eigenlijk?

Er wordt flink geroddeld over jouw programma en jij weet van niks. Je ontdekt een nieuwe hype, die de rest van Nederland vorig jaar al had ontdekt. Je publiek klaagt massaal, maar jij luistert niet. Actiegroepen rondom het thema van jouw programma ontstaan, maar jij praat niet mee. Jij blijft prachtige programma’s maken, maar niemand weet dat. Hoe kan dat toch? [quote uit verslag NPOX 2008]

Wie of wat een merk wil zijn, wordt steeds minder belangrijk. Mediaconsumenten vormen dat beeld zelf. Bijvoorbeeld op weblogs, fora en communitysites zoals Hyves, Twitter, MSN of YouTube. Geholpen door ervaringen en sentimenten die met veel enthousiasme via sociale netwerken worden gedeeld. Daar wordt bepaald of je merk ertoe doet of niet. Het merk als ‘zender’ staat in deze sociale omgevingen buitenspel. Al is het alleen maar omdat de mogelijkheid tot ingrijpen gewoonweg ontbreekt of programmamakers geen natuurlijk onderdeel vormen van het netwerk.

Dit kan grote gevolgen hebben voor het merk VPRO, omdat het gesprek en de beeldvorming van het merk VPRO buiten de eigen podia en in andere sociale netwerken worden bepaald.  Dat het steeds moeilijker wordt om de doelgroep via massamedia te bereiken klinkt als een mogelijke dreiging voor de omroep VPRO, maar kan ook op strategische wijze worden ingezet om van de fans van de VPRO, de kijkers/luisteraars/bezoekers (consumenten) ambassadeur te laten worden voor het merk.Wie enige controle over z’n merkimago wil houden, moet zich letterlijk tussen de mensen begeven en moet de nieuwe ‘arena’s’ kennen en betreden. Maar hoe zit het met de aanwezigheid van de VPRO op ‘externe websites’, platformen en podia?

We kunnen onmogelijk een complete weergave geven van de online discussies omtrent de VPRO op internet. De VPRO bestaat uit heel erg veel verschillende merken en mensen weten vaak niet dat een merk bij de VPRO hoort, denk aan Draadstaal of 3VOOR12. Mensen praten daarom niet altijd over de VPRO, maar de discussie gaat vaak over 1 programma of over 1 presentator of specifieke uitspraak. Het is daarom onmogelijk om van alle discussies over VPRO content in 2008 een overzicht te maken. Hoe achterhaal je bijvoorbeeld of iemand iets over Dennis van der Ven op zijn Hyves heeft gezegd als hij het heeft over ‘Die ene van Draadstaal’? Om toch enig inzicht te verschaffen van de aanwezigheid van de VPRO op internet volgen nu een aantal opvallende cijfers en voorbeelden van de zichtbaarheid van de VPRO in het digitale domein.

De VPRO naar co-creatie

De VPRO is in 2008 op internet niet onopgemerkt gebleven. Zo hebben fans van (programma’s van) de VPRO 35 verschillende Hyves netwerken opgericht, al dan niet gerelateerd aan een VPRO programma, redactie thema of personage. In totaal zijn er ongeveer 36.000 mensen actief lid van een Hyve, die iets te maken heeft met de VPRO. Denk bijvoorbeeld aan de Rembo en Rembo Hyve, opgericht door ene Bart, waarvan zo’n 15.000 mensen lid zijn geworden,  of de ‘Mannen van de Radio’ Hyve met 2015 leden. Maar ook de Holland Sport Hyve (1996 leden) en de Hyve van de Friese lokale afdeling van 3VOOR12 met 1027 leden tonen aan dat verschillende VPRO merken het goed doen op dit nieuwe medium.

Dat de VPRO al de goede weg is ingeslagen wat betreft co-creatie samen met het publiek, bleek onder andere uit het feit dat er twee prestigieuze prijzen werden gewonnen op dit vlak. Ten eerste won het crossmediale programma Landroof de Prix Italia, één van de meest prestigieuze mediaprijzen ter wereld, in de categorie ‘Empowering Audiences’. De jury prees Landroof voor haar interactiviteit en de grote input en betrokkenheid van burgers. Over het programma werd (en wordt nog steeds) veel gesproken op internet, zo ook bij de SP en de Zeeuwse Bibliotheek.

De site van Landroof werd gebouwd met de externe community software Ning. Deze software maakt het de bezoekers heel gemakkelijk om foto’s, video’s en teksten toe te voegen, groepen op te richten en vrienden te worden van elkaar. Landroof heeft inmiddels 2224 actieve en geregistreerde leden en is in 2008 door 105.279 unieke bezoekers bekeken. Een community platform met iets minder leden, maar met een nog hoger bezoekersaantal is de site van Café de Liefde, waar inmiddels 1939 mensen lid zijn en dat door 122.886 unieke bezoekers is bekeken in 2008.

Voor de ‘Lowlands mashup‘, de multimediale festivalverslaggeving van 3VOOR12 én het publiek tijdens Lowlands 2007, kreeg 3VOOR12 de Tegel uitgereikt, de jaarlijkse prijs voor de journalistiek, in de categorie internet/multimedia. De festivalmashups van 3VOOR12, waarbij tijdens grote festivals, zoals Pinkpop, Awakenings en Lowlands, een bundeling wordt gemaakt van foto’s, filmpjes, blogposts en tweets van het publiek, de redactie en de bezoekers thuis om de festivalbeleving zo groot mogelijk te maken, werden in 2008 nog verder doorontwikkeld. Naast de prijs voor deze vernieuwende manier van verslag doen, samen met het festivalpubliek én de thuisblijvers, zorgde een ander spannend experiment ook voor veel rumoer in de ‘blogosphere’.

Kort voor Lowlands 2008 ontwikkelde VPRO Digitaal de ‘Lowlands Heatmap‘, waarin het publiek via de mobiele telefoon kon aangeven of een concert ‘Hot or Not’ was en kon zien waar het op dat moment het leukst was. Het persbericht van VPRO Digitaal over deze Heatmap werd massaal opgepikt door weblogs en fora over mobiele toepassingen, omdat het naadloos aansloot bij de opkomende trend van mobiel internet en locatie gebonden toepassingen van mobiele telefoons.

VPRO 3VOOR12 Lowlands 2008 Heatmap from Owen van Dijk on Vimeo.

Samenwerken met je fans

Dat juist het omarmen van fans van je merk leidt tot mooie samenwerkingen wist 3VOOR12 al een tijdje, sinds het bestaan van de 16 lokale afdelingen van 3VOOR12. In 2008, tijdens het 10-jarig verjaardagsfeest van 3VOOR12, kwam die samenwerking tot een hoogtepunt in LIVE 3VOOR12. LIVE3VOOR12 liet zien wat een gedreven community kan doen. Het programma van de avond van 15 mei was georganiseerd door het leger van een kleine duizend 3VOOR12 vrijwilligers en de medewerkers van de landelijke site.  Op podia uiteenlopend van Het Paard van Troje, Tivoli Oude Gracht, Luxor Live, De Nieuwe Nor, Hedon, P60, en W2 lieten ze de beste nieuwe muziek van eigen bodem zien en horen. Behalve deze gelijktijdige optredens in de popzalen van het land, waren alle evenementen ook te zien op internet, in het speciaal voor de gelegenheid gemaakte ‘videogrid’. Elke 3VOOR12 divisie had een eigen kanaal en de kijker kon zelf schakelen tussen het aanbod aan artiesten dat op de verschillende kanalen te zien was.

10 jaar 3VOOR12 from VPRO 3VOOR12 on Vimeo.

In 2008 deed ook een oud VPRO fenomeen opnieuw intrede; de achterwerk in de kast - kast. Ditmaal niet in een televisieprogramma, maar live uitgezonden op het internet. Door gebruik te maken van de externe foto en video website Flickr kon er relatief simpel een systeem gebouwd worden waarbij de video’s automatisch op internet verschenen. De kast heeft op het Lowlands festival terrein gestaan en heeft in 3 dagen 268 filmpjes opgeleverd, en het heeft ook op het Cinekid Festival gestaan, waar de kinderen (en de ouders) 847 videootjes opnamen.

Het VPRO account op Flickr.com (opgericht in de zomer van 2008) werd ook ingezet voor de Gids cover wedstrijd. De 375 inzendingen van deze coverwedstrijd en de 847 Achterwerk in de kast video’s werden in totaal 34.828 keer bekeken.

Hapklare brokken

Het blijkt dat het een goed idee is, wat betreft de bezoekers aantallen, om bestaande VPRO content, zoals

foto’s, video’s, achtergrondartikelen, interviews, ongebruikt beeldmateriaal zoveel mogelijk op externe platformen en op de nieuwe arena’s en sociale netwerken te ‘recyclen’.

Sinds 2007 bieden we VPRO materiaal in hapklare brokken aan op onze Netvibes Universes, een soort

startpagina met daarop alles van de VPRO, van Holland Doc, van 3VOOR12 of van /Geschiedenis. Bezoekers kunnen vervolgens met die hapklare brokken hun eigen startpagina samenstellen. In 2008 hebben we

Netvibes ook ingezet om een snel en simpel overzicht te maken van alles wat er speelde bij de VPRO en daarbuiten rondom de viering van 50 jaar Nederpop en de site is door 2212 bezoekers bekeken.

Een ander sociaal netwerk dat we vaak hebben ingezet in 2008 is de eerder genoemde fotowebsite Flickr waar 107.528 keer werd gekeken naar foto’s en video’s van of over de VPRO. Ook op YouTube worden de VPRO programma’s goed bekeken en krijgen sommige fragmenten een bloeiend tweede leven. We hebben zelf 8 officiële VPRO YouTube kanalen en de 72 video’s op het VPRO kanaal zelf zijn maar liefst 2,055,611 keer bekeken. Toren C deed het erg goed op YouTube in 2008, de korte fragmenten zijn leuk om even tussen je werk door te bekijken en makkelijk door te sturen. Het best bekeken op het YouTube VPRO kanaal in 2008 is de compilatie van de documentaire Beperkt Houdbaar van Sunny Bergman. 17.44 % van alle kijkers van het VPRO YouTube kanaal keken dit fragment en het is opvallend dat er nét iets meer Belgische mensen keken dan Nederlandse mensen.

Er wordt 65 keer gereageerd op de Beperkt Houdbaar compilatie op YouTube, waarvan 3 keer als videoreactie, en dat is dus onder andere de plek waar de discussie over dit onderwerp en deze documentaire zich afspeelt.

Het verschuiven van de podia

En dat de discussie zich niet alleen op YouTube buiten de podia afspeelt van de VPRO zelf blijkt ook doordat er op Twitter, een service waar korte berichtjes kunnen worden getypt aan heel veel mensen tegelijk, ongeveer 3500 keer over het woord ‘VPRO’ getwitterd is in 2008. Veel ‘Twitteraars’ zitten met de laptop op schoot televisie te kijken en voorzien het programma op Twitter van commentaar.

Het podium van uitzenden is dus een heel ander podium dan waar de discussie over die uitzending plaatsvindt en het meten van de impact op die publieke discussie is zeker één van de uitdagingen waar we met VPRO Digitaal, maar eigenlijk met de hele VPRO en ook als Publieke omroep over na moeten blijven denken en beleid op moeten maken.

Soms is het ook andersom en biedt de VPRO plotseling een online podium aan een onverwachte discussie, die normaalgesproken op het voetbalveld, thuis op de bank of op ‘t werk besproken zou worden. Zo was in december 2008 het geval bij het dreigende ontslag van Feyenoord voetbaltrainer Gert-Jan van Beek en de fans van deze man gebruikten de site van Holland Sport als een soort petitie forum om hem een hart onder de riem te steken. De redactie ontving ook meer dan 200 mails over deze uitzending.

Dit overzicht is niet compleet en er zijn nog veel meer externe diensten en services waar de VPRO zich al bevindt of waar over de VPRO gesproken wordt. Denk aan de Theo en Thea Facebook fangroepen met meer dan 400 enthousiaste leden, de 3VOOR12 MySpace pagina, de Facebook groep van Tegenlicht, en de VPRO bedrijfspagina op LinkedIn.

De VPRO is dus in 2008, bewust en soms onbewust, volop vertegenwoordigd geweest op externe sites en in nieuwe arena’s. Ook in 2009 moet de VPRO blijven luisteren naar al die discussie’s, meepraten, enthousiasmeren, ondersteunen en vooral omarmen en dan zorgt de rest van de wereld wel voor het VPRO Feest voor de Geest!