VPRO_Kenniscentrum

Een tijdje terug ben ik naar Mediaproof praktisch recht geweest. Een congres over mediarecht, de nieuwe Televisierichtlijn (Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten), de nieuwe wet (de multimediawet die op 1 januari 2009 in werking trad) en over onderwerpen als het ‘clearen’ van rechten. Ook was er vlak voor de kerstvakantie door de VPRO een workshop Mediarecht-Auteursrecht georganiseerd. Erg goede initiatieven. Het medialandschap is constant aan verandering onderhevig en dus ook het mediarecht. Niet onbelangrijk om goed op de hoogte te blijven.

De Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten en de Multimediawet

Machteld Robichon-Lindenkamp, advocaat bij Kennedy Van der Laan, was spreker op Mediaproof en een van de trainers van de workshop. Zij heeft in haar presentatie uiteen gezet wat de veranderingen zijn ten opzichte van de verouderde Televisierichtlijn.

Belangrijkste wijziging onder de richtlijn: niet alleen televisie maar ook het on demand aanbod valt hier nu onder. Product placement, non-spot, branded content of brand entertainment was in de oude Televisierichtlijn verboden, nu mag het in sommige gevallen. Mocht je je er verder in willen verdiepen raad ik je aan dit artikel te lezen.

Multimediawet: voor de Publieke Omroep vormt de uitbreiding van de taakopdracht de belangrijkste wijziging onder de Mediawet. Alle vormen van het elektronische aanbod, zoals internet, de digitale themakanalen en mobiel behoren nu tot de hoofdtaak van de Publieke Omroep. Daarnaast geldt er een verbod op reclame voor alcohol op radio/tv voor negen uur ’s avonds en mogen reclameblokken verkort worden naar één minuut. Verder zijn er beperkte wijzingen voor commerciële omroepen, zoals het toestaan van split screen-techniek en ruimere mogelijkheden voor reclameonderbreking bij films en sponsoring.

Clearen rechten
In de praktijk leveren het clearen van rechten nog veel onduidelijkheden op. Wat als je bijvoorbeeld content van derden toont? Termen als user-generated content, blogging & vlogging en mash-ups klinken niemand meer onbekend in de oren. De gebruiker wil zelf ook content genereren. Hiervan heeft de VPRO al succesvolle voorbeelden, denk bijvoorbeeld aan Landroof, Café de Liefde en de mash-ups tijdens Awakenings, LowLands en Pinkpop. Zo schreef een van de medewerkers van VPRO Digitaal, Frank Bosma, over de 3VOOR12-mash-ups:

“Naast audio/video verslaggeving van de 3VOOR12 redactie werd de mash-up live overspoeld door user-generated content in de vorm van foto’s, video’s, livestreams, blogberichten en Twitter-commentaar. Door mediamateriaal te voorzien van de juiste tags of te sturen naar speciale e-mailadressen werd het onderdeel van de mash-up. Zo konden thuisblijvers toch meegenieten van de festivals.

Een voorbeeld hiervan dat ik aanhaalde was het concert van Rage Against The Machine op Pinkpop. Het concert mocht op TV niet worden uitgezonden. Maar er waren wel mensen in het publiek aanwezig met mobiele telefoons, uitgerust met een videocamera. De beelden die zij het internet op stuurden kwamen terecht in de mash-up en zo kon je via die mash-up meekijken met het concert.

Een terechte vraag uit het publiek van mijn presentatie was “Hoe zit dat dan met rechten? Als het concert niet op TV mocht worden uitgezonden, maar jullie laten het wel zien in jullie mash-up, hosten jullie dan eigenlijk geen illegale content?”. Hier had ik niet zo 1,2,3 een sluitend antwoord op. Wat vind jij?”

Het antwoord op die vraag is niet zo eenvoudig. Wat betreft exploitatie van content van derden, wat off-line geldt, geldt ook on-line. Geen onbelangrijk detail is dat de content niet door ons gehost werd maar ge-embed. Als blijkt dat het verspreid wordt zonder toestemming, kan Rage Against The Machine ook bezwaar maken tegen embedded gebruik van het door een mobieltje gefilmd materiaal. Eraan meewerken is dan “maatschappelijk onzorgvuldig”. Nu kan ik mij zo voorstellen dat die jongens van Rage Against The Machine wel iets anders te doen hebben dan het internet afstruinen naar hun door mobieltjes gefilmde concerten, maar ik kan mij vergissen. Als iemand een voorbeeld heeft van een rechtzaak met betrekking tot “maatschappelijk onzorgvuldig” houd ik mij aanbevolen.

Wat mag wel, wat mag niet?
Helaas heb ook ik geen pasklaar antwoord. De manier waarop content wordt geconsumeerd is non-stop aan verandering onderhevig. Wat mag er wel en wat mag er niet? Of het nu wel of niet mag, het punt is dat er van alles gebeurt op het gebied van mediarecht. Content die door middel van het internet steeds sneller en makkelijker verspreid wordt. Ik wil je vragen te kijken naar dit filmpje, het is een trailer van een open source-documentaire over auteursrecht en remix-cultuur, met de toepasselijke naam ‘RiP : A REMIX MANIFESTO’. Oordeel zelf wat wel en niet mag.

Afsluiten contracten
Hoe nu te handelen met het afsluiten van contracten? Er zijn nog een hoop onduidelijkheden in de nieuwe mediawet. Ik trap open deuren in, maar ik kan volgens mij beginnen/doorgaan met het volgende: Maak kosten van beschikbaar stellen én houden van content onderdeel van de onderhandeling. Neem herexploitatie van materiaal via verschillende media op in het contract. Ga bij de bedrijfsjurist langs op het moment van twijfel. En als laatste, niet geheel onbelangrijk, reserveer geld voor het geval het toch fout gaat.