VPRO_Kenniscentrum

SXSW pagina: The Web That Wasn’t

Alex Wright (The New York Times)

Wright is information architect en gaat terug in de tijd, op zoek naar vergeten hypertext concepten. Die wijken vaak erg af van het Internet zoals we dat nu kennen. Wright, verbaasd dat er zo veel mensen naar een lezing over defunkt technology komen: “Toch is deze lezing relevant, want terugkijkend kun je concluderen dat de beste technologie niet altijd wint.”

Wright begint in 1883, bij bibliothecaris Charles Cutter die een concept bedenkt om met een paar handelingen heel snel terecht te komen bij het boek wat je zoekt. Een van de eerste infoweb-concepten, en vertrekt van daar voor een reis langs de ideeën die het niet gehaald hebben.

• Jaren later schrijft H.G. Wells een essay over mogelijke manieren waarop electronische informatie in een encyclopedische infrastructuur terecht kunnen komen.

• Teilhard de Chardin, een monnik die sprak over een etherised menselijk bewustzijn, kreeg een publicatieverbod van de kerk.

• Paul Otlet dacht rond 1900 over het verzamelen en organiseren van informatie. Otlet dacht verder dan de omslag van het boek, en ging uit van informatie die ‘opgesloten’ ligt in boeken, werkt het uit in diagrammen, en haalt financiering van de belgische regering om zijn ideeën te realiseren. Hij realiseert zijn concept in het Mundaneum, dat in de tweede wereldoorlog door de Nazi’s wordt vernietigd.
  Zijn theorie over het samenvoegen van de toenmalige media, film, grammofoonplaten, radio, televisie, telefoon, komt akelig dicht bij het huidige Internet. Otlet’s concept voor de hyperlink bevatte alleen meer context. Bijvoorbeeld: deze pagina ‘agrees with’ die pagina.

• FaceTag. Italiaans systeem van gefacetteerde klassificatie. Een voorloper op het hedendaagse systeem van tags.

• Ook FacetMap verdient een vermelding.

• Vote-links grijpt terug op Otlet’s concept van contextueel verrijkte links.

• Vannevar Bush, auteur van ‘As We May Think’ (1939, later gepubliceerd). Zijn Memex staat toe dat twee documenten in twee verschillende ‘vensters’ geopend worden, en de context tussen beiden in een ‘link’ vastgelegd worden. Verschillen tussen Memex en het huidige Internet zijn twee-weg links, zichtbare sporen en microfilm.

• Eugene Garfield’s concept: de Science Citation Index, is een manier om verwijzingen naar wetenschappelijke documenten in kaart te brengen en te waarderen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verwijzingen uit bronnen van hoge en lagere kwaliteit. Garfield is de voorvader van Pagerank. Zijn systeem lijkt als twee druppels water op het algoritme dat Google gebruikt voor zijn searchengine.

• Douglas Engelbart is auteur van Augmenting Human Intelligence en bedenker van oN-Line System. En natuurlijk van The Mother Of All Demos. Englebart’s inzicht ligt vooral op het gebied van samenwerking tussen gebruikers, waar voorgangers zich vooral concentreren op het individu.

• Ted Nelson is de excentrieke vader van de term ‘hypertext’ en auteur van Literary Machines, Dream Machines en Computer Lib. Zijn idee van Xanadu is een open samenwerkingssysteem voor het uitwisselen van informatie met een reeks concepten waaronder Transclusion, Docuverse Strechtext, Zippered Lists, etc. Nelson over het huidige Internet: The Web isn’t hypertext, it’s DECORATED DIRECTORIES!’ ‘What we could have is so much more’.

• Andries van Dam is ontwikkelaar van het eerste werkende hypertext systeem: HES. Het IRIS web zou een netwerk van applicaties zijn geweest, met twee-weg hyperlinks in een gesloten systeem.

• Xerox PARC

• ZOG

• Apple’s HyperCard

• Tim Berners Lee

Al deze voorlopers overziend kun je zien welke veelbelovende concepten niet beschikbaar zijn in het huidige internet. Wright somt op:

• Top-down / bottom-up
  In sommige hypertext concepten vindt een succesvolle marriage plaats tussen hierarchische organisatie van data (top-down) en contextuele organisatie van data (bottom-up).
• Twee-weg links
  Voor een beter zicht op de plaats van een document binnen een web.
• Zichtbare sporen
  Visible trails, de sporen van en naar een hypertext. Voorbeelden daarvan zijn trackback links in weblogs, of del.icio.us.
• Gradaties van links
  Wat is een link waard? De waarde van een link hangt af van de waarde van het document waar naar verwezen wordt, of de inhoudelijkheid van de verwijzing zelf (agrees with, does not agree with).
• Treating users as creators
  Het huidige internet behandelt bezoekers als gebruikers, het is een medium en geen instrument.

Spreker’s boek:
Glut: Mastering Information Through The Ages

Presentatie - Academisch, maar niet erg in-depth. Het is aan de luisteraar om zelf referenties op te zoeken.
Publiek - Information technology geeks, die precies weten waar Wright het over heeft en graag extra voorbeelden aandragen.