+f(png)/image.png)
Uitzending gemist?
De telefilm Julia’s Hart is de komende tien dagen nog te zien via uitzending gemist. De twitterchat is afgelopen, maar u kunt nog altijd reageren via deze website.
Vanavond: live chat via Twitter
Aansluitend op de televisie-uitzending van de telefilm Julia’s Hart is er de mogelijkheid om via Twitter mee te doen aan een live chat met wetenschapsredacteur Rob van Hattum, die de extra webinterviews met Van Lommel, Laureys en Bais maakte.
Je hebt een username op twitter nodig om mee te kunnen doen. Dat gaat eenvoudig op de aanmeldpagina http://www.twitter.com. Ga daarna naar de tweetchat Julia’s Hart. Het is ook mogelijk om op de Twitter-pagina zelf te praten door #juliashart (hekje gevolgd door juliashart, zonder spatie) in het bericht te plaatsen.
Geen zin in getwitter? Je kunt natuurlijk ook gewoon reageren op de stukjes en interviews op deze pagina.
Is er een nieuwe wetenschap nodig?
Volgens Van Lommel is het bewustzijn een activiteit die zich afspeelt in een andere, quantummechanische, dimensie waar informatie instantaan wordt overgedragen. Van Lommel is ervan overtuigd dat er een andere wetenschap nodig is om dit te begrijpen, als we het al kunnen begrijpen.
Steven Laureys stelt dat het weinig zinvol is om iets wat je niet begrijpt, te verklaren met iets anders dat je ook niet begrijpt. Hij ziet, als onderzoeker, dat er om hem heen wel degelijk steeds nieuwe ideeën opduiken over het (ontstaan van) bewustzijn. Een nieuwe wetenschap is daar helemaal niet voor nodig, alleen meer tijd,en meer onderzoek.
Sander Bais is hoogleraar theoretische natuurkunde. Pim van Lommel is ooit bij hem langs geweest om uitleg te vragen over de quantummechanica. Volgens Bais heeft Van Lommel het niet helemaal begrepen. Een andere wetenschap is ook voor Bais nergens voor nodig. Integendeel. We slagen er steeds beter in om met de huidige wetenschap dichtbij het begrip van het bewustzijn te komen.
Bekijk hier het filmpje met Pim van Lommel, Steven Laureys en Sander Bais over de vraag of er een nieuw soort wetenschap nodig is om het bewustzijn en bijna-doodervaringen te verklaringen.[youtube:http://www.youtube.com/watch?v=nxbEemv1Oxs]
Interview: Rob van Hattum
Is dit wetenschap?
Volgens Pim van Lommel is het bewustzijn niet aan ons brein gebonden. Het is, zoals hij dat noemt, non-lokaal. Hij baseert zich onder meer op experimenten van Cleve Backster, de uitvinder van de leugendetector. Baxter haalde witte bloedlichaampjes uit het wangslijmvlies van een proefpersoon, en bracht die in kweek. Als de proefpersoon vervolgens geweldadige of seksueel opwindende beelden te zien kreeg, veranderde niet alleen zijn huidweerstand, maar zag je ook een verschil in de witte bloedcellen in de kweek, kilometers verderop. Backster’s experiment is echter nooit door anderen gereproduceerd, zegt Laureys. Ook Van Lommel geeft dat toe. “Maar voor mij is dat geen reden om te zeggen ‘het is niet waar’.”
[youtube:http://www.youtube.com/watch?v=DhZncl_ZaQo]
Laureys heeft geen enkele twijfel over de klassieke wetenschappelijke methode. “Alleen die zal ons verder helpen.” Van Lommel vindt dat te beperkt. “Het is niet zo dat alles wat niet meetbaar is, niet werkelijk is of niet bestaan. Dan zouden psychologie of theologie ook geen wetenschap zijn.”
Wat is klinisch dood?
Pim van Lommel deed zijn baanbrekende onderzoek bij mensen die, na een hartstilstand, klinisch dood waren verklaard. Na reanimatie kwam een aantal van hen weer bij bewustzijn. Een op de vijf verklaarde later uitzonderlijk heldere herinneringen te hebben aan die ‘bijna-doodervaring’. Mensen spraken over de klassieke tunnel met wit licht aan het eind, over ontmoetingen met overleden dierbaren, en, vaak, over de ultieme verzoening met de dood.
Maar wat is dat eigenlijk, klinisch dood? Volgens comadeskundige Steven Laureys is het een term die vooral verwarring zaait. De term wordt gebruikt als, na een hartstilstand, ademhaling en bloeddruk wegvallen. Het EEG wordt dan na gemiddeld vijftien seconden vlak, en er is geen meetbare hersenactiviteit meer. Als zo’n patiënt niet binnen vijf minuten wordt gereanimeerd, is de dood al snel een feit. De hersenen kunnen maar een paar minuten zonder bloed.
Mensen die klinisch dood zijn, zijn in de opvatting van Laureys en de meesten van zijn collega’s, niet dood. Ze kunnen immers nog gereanimeerd worden. “Er is maar één soort dood: hersendood. En dat is echt onomkeerbaar.”
[youtube:http://www.youtube.com/watch?v=b0u-msK9fno">b0u-msK9fno]
Interview: Rob van Hattum
De ervaringen van patiënten met bijna-doodervaringen neemt Laureys heel serieus, maar Van Lommel’s opvattingen dat die voortkomen uit de non-lokaliteit van het bewustzijn, noemt hij flauwekul. “Veel van die bijna-doodervaringen hebben een neuro-anatomische basis, dat kunnen we zien op hersenscans. Patiënten vertellen vaak dat ze een tunnel hebben gezien, of overleden familieleden. In het brein zie je dan verhoogde activiteit in de visuele schors.”
Ook het wonderlijke fenomeen dat veel patienten met een bijna-doodervaring beschrijven - het gevoel uit hun lichaam te zijn getreden, en daar, bijvoorbeeld van bovenaf op terug te kijken - kan volgens Laureys anatomisch verklaard worden. Uit recent onderzoek, gepubliceerd in het vooraanstaande medische tijdschrift New England Journal of Medicine, blijkt dat je zo’n uittree-ervaring kunt oproepen door een bepaald gebiedje in rechts in de hersenen te stimuleren.
Niets magisch aan, wil Laureys maar zeggen. Hij pleit dan ook voor gedegen wetenschappelijk onderzoek. “We moeten met open geest, wetenschappelijke experimenten uitvoeren en objectieve metingen doen.”
Is hersendood echt dood?
Volgens Pim van Lommel kan er in het geval van hersendood nog steeds sprake van zijn bewustzijn. Niet in de hersenen, maar in andere lichaamscellen. Steven Laureys bestrijdt dit ten stelligste. “Hersendood is een toestand die wij mensen zelf gecreeërd hebben sinds er machines zijn die het lichaam kunstmatig in leven kunnen houden. Zonder die machines zouden mensen die hersendood zijn, gewoon dood zijn.”
In klinische studies zijn mensen die hersendood zijn, soms maandenlang bestudeerd, vertelt Laureys. “Dan zie je dat de hersenen liquifideren, het wordt een soort slijm. Er is geen enkele kans dat zich dat ooit zal herstellen. Dat is ondubbelzinnig.”
Laureys maakt zich zorgen over de uitspraken van Van Lommel in Julia’s Hart over hersendood. “Precies dat soort ideeen maken menen angstig voor orgaandonatie,” zegt Laureys. In Nederland is het aantal donoren veel kleiner dan in België, omdat iedereen daar automatisch donor is, tenzij je expliciet vermeldt dat je dat niet wilt. “Als geneeskundige moet je ondubbelzinnig zijn. Er is maar één soort dood, en daar kom je niet uit terug.”
[youtube:http://www.youtube.com/watch?v=8TjOd_A5zRo]
Interview: Rob van Hattum, VPRO
Waar zit het bewustzijn?
Het bewustzijn zit niet alleen in het brein, meent Pim van Lommel. Het is zelfs niet beperkt tot één plek. Het bewustzijn bevindt zich in zijn nogal esoterische opvatting in een andere dimensie. Alle cellen in ons lichaam, niet alleen die in het brein, fungeren als een soort ontvanger die het bewustzijn uit deze extra dimensie opvangt. Van Lommel ziet de hersenen dan ook niet als de zetel van het bewustzijn.
“Ongefundeerd, en in strijd met jarenlang onderzoek,” luidt het oordeel van comadeskundige Steven Laureys. Laureys is verbonden aan de Coma Science Group van de Universiteit van Luik, en doet baanbrekend onderzoek bij patiënten met verschillende vormen van verlaagd bewustzijn. “Er is weliswaar nog veel onbekend over het bewustzijn, maar het zetelt in de hersenen, dat is zeker. Alle experimenten wijzen daarop,” zegt Laureys. De esoterische verklaringen van Van Lommel ziet Laureys als een stap terug naar de Middeleeuwen. “Een soort magisch denken, ja.”
[youtube:http://www.youtube.com/watch?v=baR-TllvrNY]
Bekijk hier een kort fragment uit de film Julia’s Hart, met de reacties van Van Lommel en Laureys over de plaats van het bewustzijn.
Bewustzijn is (niet) meetbaar
Het bewustzijn is in principe onkenbaar en onmeetbaar, meent Pim van Lommel. “We kunnen alleen het fysieke aspect van het bewustzijn meten. Net zoals we de zwaartekracht niet kunnen meten, maar alleen het fysieke effect ervan.” Van Lommel gebruikt, om zijn theorie kracht bij te zetten, esoterische argumenten uit de quantummechanica.
Coma-deskundige Steven Laureys heeft een meer materialistische visie op het bewustzijn. We weten weliswaar nog niet alles van het bewustzijn, maar dat is slechts een kwestie van tijd, zegt hij.
Wie is Pim van Lommel?
Pim van Lommel publiceerde in 2001 een baanbrekend artikel over zijn onderzoek naar bijna-doodervaringen in het gerenommeerde medische tijdschrift The Lancet. Dat artikel (pdf hier) werd wereldnieuws.
Van Lommel had onderzoek gedaan naar bijna-doodervaringen bij 344 Nederlandse patiënten. Zij hadden een hartstilstand in het ziekenhuis gehad. Van hen bleken er 62 een dergelijke ervaring te hebben opgedaan: ze waren even dood geweest, en daarna teruggekeerd tot het land der levenden. Op de meesten van hen maakte dat grote indruk.
Van Lommels stelde zich vervolgens de vraag: Blijft ons bewustzijn ook actief als we dood zijn? Wat hem betreft is het antwoord daarop volmondig ja. Het bewustzijn zit volgens Van Lommel dan ook niet alleen in onze hersenen, maar in alle cellen van ons lichaam.
In 2007 verscheen zijn boek Eindeloos Bewustzijn. Dat was direct een verkoophit. Ondertussen zijn er meer dan 100.000 exemplaren van verkocht. Van Lommel heeft een eigen website.
In april 2002 zond VPRO’s Noorderlicht een documentaire uit over Van Lommel’s onderzoek naar bijna-doodervaringen. De film is hier te zien, helaas alleen in het wat ouderwetse real-video formaat (gratis download). In het VPRO-programma Boeken sprak Wim Brands in december 2007 uitgebreid met Van Lommel over Eindeloos Bewustzijn. Op 26 maart 2008 was Van Lommel te zien in een aflevering van het KRO-programma Profiel.
Hersendood, diepe coma en vegetatieve staat
Op dit plaatje zie je drie hersenscans. Op de linker zie je de hersenactiviteit in een normaal, gezond brein. Het plaatje helemaal rechts toont de activiteit in het brein van iemand in diepe coma. Als iemand hersendood is, is er in het brein geen enkele activiteit meer te zien (middelste plaatje).
(copyright: Coma Science Group, Un. Luik)
De telefilm Julia’s Hart beweegt zich tussen de uitersten sprookje en documentaire. In Julia’s Hart komt een aantal wetenschappers op eigen titel in beeld: Sander Bais, Pim van Lommel, Steven Laureys.
Op deze website vindt u extra interviews met de wetenschappers uit de film.
Laatste reacties