John Adams

No one expects the Spanish Inquisition.  Zo ging de Monty Python sketch. Maar wist u dat de Inquisitie van de rooms-katholieke kerk nog steeds actief is? In zijn nieuwe inzichtelijke boek ontrafelt Cullen Murphy, redacteur bij Vanity Fair, de beruchte Inquisitie, analyseert haar verleden en biedt de lezer een levendig en ontnuchterend overzicht van de rol die het nog steeds speelt. Met haar vernieuwende spionagetechnieken, censuur en zogenaamd “wetenschappelijk” onderzoek blijft de Inquisitie voortbestaan. Het blijft onderdeel van de kerk en deze nalatenschap leidt terecht tot grote zorg bij mensenrechtenactivisten over de hele wereld.

Dus je denkt dat je Vincent Van Gogh kent? Ik dacht het niet. In de eerste uitgebreide biografie in meer dan 70 jaar van dit Nederlandse genie geven Steven Naifeh en Gregory White Smith - die eerder een Pulitzer Prize wonnen voor hun biografie van Jackson Pollock - een gedetailleerd en in sommige opzichten verrassend portret van de kunstenaar. Door het onderzoeken van eerder onaangeboorde bronnen verrijken ze het populaire beeld van Van Gogh als een verarmd en worstelend genie, maar voegen ze ook belangrijke nieuwe elementen toe. En het grote nieuws: ze geven overtuigende argumenten dat Van Goghs dood niet zelfmoord was, maar in feite moord of doodslag. Een avond van kunst en speurwerk. Moderatie: Koen Kleijn

We leven in het “informatietijdperk”, maar wat is informatie eigenlijk? Men kan zeggen dat informatie het voedsel voor het brein is. Maar hoe wordt dit voedsel dan geprepareerd en geconsumeerd? James Gleick wordt een van de grootste schrijvers over wetenschap aller tijden genoemd. Met zijn boek Chaos introduceerde hij een nieuwe wetenschap en met Isaac Newton herdefinieerde hij het archetype wetenschapper. De Los Angeles Times noemt The Information “een uitgebreide, goed onderzochte en plezierige geschiedenis van hoe we een wereld bewonen die in bits en bytes wordt gedefinieerd.” Moderator: Tracy Metz, NRC Handelsblad.

Door omstandigheden is er van de lezing geen video beschikbaar, maar luister hier naar een audio-opname.

Wat hebben Italiaanse tomatensaus, sinaasappelen uit Florida en Thaise pepers gemeen? Ze zijn alle producten die niet oorspronkelijk uit die landen komen. Elke Amerikaan weet dat 1492 het jaar was dat Columbus de Nieuwe Wereld “ontdekte”. Het was ook het moment dat, biologisch gezien, de wereld veranderde. In zijn vorige bestseller,1491, beschreef Charles C. Mann de geschiedenis van Amerika van voor de komst van Columbus. Met 1493 vertelt hij een biologisch detectiveverhaal waarin de verplaatsing van levensvormen – ratten, grassoorten, insecten – naar nieuwe regio’s als de kracht achter een groot deel van de geschiedenis en oproer wordt gezien, van de opkomst van Europa tot de hedendaagse botsing van culturen. Moderator: Ruth Oldenziel, University of Eindhoven.

Bijna alles wat je weet over de zwarte Amerikaanse geschiedenis heeft te maken met één ding: de zogeheten Great Migration, toen miljoenen mensen de zware omstandigheden van het zuiden achterlieten voor een beter leven in het noorden. Isabel Wilkerson won dit jaar de Pulitzer prijs voor haar baanbrekende debuut. Door middel van meer dan 1200 interviews vertelt zij het ware, menselijke verhaal over de beweging die ons jazz, hip-hop, soul food en zo veel meer gaf. Een avond vol epische verhalen.

Wat heb je afgelopen dinsdag gegeten? Wat was het huistelefoonnummer toen je acht jaar was? Het menselijk geheugen kent een lange geschiedenis, maar ironisch genoeg zijn we het meeste daarvan weer vergeten. Het is algemeen bekend dat mensen vroeger afhankelijk waren van het geheugen. Door de ontwikkeling van het boek – en het internet – onthouden we niet zo veel meer. Maar, zoals Joshua Foer betoogt in zijn prachtige debuut, we zijn in dit proces wel wat verloren. Want echte kennis ontstaat door informatie diep in ons brein op te slaan. In de beschrijving van zijn training voor – en zijn overwinning bij - de Amerikaanse Geheugen Kampioenschappen (een onderdeel is binnen een uur de volgorde van 10 kaartspelen onthouden) neemt Foer je mee op een historische tour van de vergeten kunst van het geheugen.

Van Hemingway tot Dickens, van Nabokov tot Twain en van Isak Dinesen tot Graham Greene: veel van ’s werelds beste schrijvers schreven ook geweldige reisverhalen. Paul Theroux, een van de meest gerenommeerde hedendaagse schrijvers van reisverhalen, heeft zijn vijftigjarige schrijverscarrière nu bekroond met The Tao of Travel – een collectie van reisverhalen, van hemzelf en van anderen. Moderator: Hans Bouman, de Volkskrant

Een van Amerika’s meest vooraanstaande politieke denkers bezoekt het John Adams Institute om zijn laatste, omvangrijke onderzoek naar geschiedenis en samenleving te bespreken. Francis Fukuyama’s nieuwste boek gaat over de manier hoe staten zich vormen. Hoewel het boek ver terug gaat in de tijd heeft het een grote actuele relevantie. Hoe namen gemeenschappen afstand van hun tribale banden om een sterke centrale regering te vormen? Het Westen heeft de democratie lang als prominent organisatieprincipe aangehouden, en heeft tribale samenlevingen gedwongen te veranderen. Maar hoe realistisch is dat? Na afloop volgt er een Q&A met Frans Timmermans.

Nicholas Carrs essay “Is Google Making Us Stupid” uit 2008 gaf een nieuwe inkijk in onze relatie tot de digitale technologie. In zijn nieuwe boek onderzoekt Carr – die  voorheen hoofdredacteur van de Harvard Business Review was – hoe het internet onze hersenen verandert: hoe we denken, lezen en onthouden. Zoals The Wall Street Journal het beschreef: “we maken allemaal grappen over hoe het internet ons - en in het bijzonder onze kinderen – verandert in leeghoofden met een korte aandachtspanne, ongeschikt om een diepzinnige gedachte te hebben. Maar Nicholas Carr houdt vol dat het helemaal geen grap is, en hij heeft mij overtuigd.” Een gesprek over de verwikkelingen van de technologie, met Marleen Stikker (De Waag) en Nancy McKinstry ( CEO of Wolters Kluwer), onder leiding van Joris Luyendijk.

Robert Kaplan is een van de meest uitdagende en invloedrijke Amerikaanse schrijvers over macht en de toekomst van de mensheid. Zijn boeken gaan over grote onderwerpen zoals de bedreigingen door overbevolking, milieuvervuiling en religieuze spanningen. In zijn nieuwe boek, Monsoon: The Indian Ocean and the Future of Power, stelt hij dat de Indische Oceaan nu de rol heeft die de Middellandse Zee ooit had: het afbakenen van de centra van macht en chaos. Een avond met de befaamde journalist alsook militair adviseur die door Noam Chomsky een “ultrarechtse patriot” werd genoemd, maar tegelijk door Francis Fukuyama wordt geprezen als “intellectueel stimulerend”.

Als hoofdredacteur van The New Yorker is David Remnick eindverantwoordelijke geweest voor enkele van de bestgeschreven journalistieke stukken van deze tijd. Als auteur en journalist heeft Remnick ook baanbrekende bestsellers geschreven, te beginnen met Lenin’s Tomb, over het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, en door met King of the World, zijn biografie van Muhammed Ali. Nu is daar The Bridge, een biografie van Barack Obama waarin de eerste zwarte president van de Verenigde Staten wordt geschetst als een brug tussen rassen en generaties. Zie en hoor een van de grootste Amerikaanse journalisten spreken over de meest bijzondere persoon van Amerika.

Singer-songwriter Chip Taylor betrad het John Adams Institute podium om te vertellen over zijn speciale band met Nederland, maar ook om enkele van zijn beroemde nummers te spelen. Taylor is de man achter klassiekers als Wild Thing (The Troggs), Try Just a Little Bit Harder (Janis Joplin) en Angel of the Morning (Juice Newton) en wordt alom gezien als een van de grootste Amerikaanse songschrijvers van zijn generatie. Midden jaren 70 liet hij de muziekwereld achter zich om professioneel gokker te worden. Hij was een van de meest gevreesde kaartentellers in het land en zou uiteindelijk uit alle casino’s van Atlantic City verbannen worden. Zijn gokgedrag liep over in een verslaving en vreemd genoeg waren het zijn Nederlandse fans die hem weer het rechte pad op hielpen. In zijn boek Songs from a Dutch Tour vertelt hij over muziek, gokken en zijn band met Nederlandse fans.

Wat als The Beatles in 1960 niet naar Hamburg waren gegaan? Zouden ze alsnog een sensatie zijn geworden? Wat als Bill Gates vijf jaar eerder was geboren? Zou hij alsnog zo’n impact op de wereld hebben gehad? Uitmuntendheid komt voort uit oefening, denken we vaak. Maar Malcolm Gladwell, schrijver voor The New Yorker en auteur van bestsellers The Tipping Point en Blink, vertelt bij het John Adams Institute een ander verhaal. In Outliers: The Story of Succes laat hij zien hoe mensen vaak hun talent verkwisten en hoe cultuur, familie, tijd en plaats essentiële ingrediënten zijn voor succes.

Nooit eerder werd er zo veel aandacht besteed aan wat we eten als nu. Het is dan ook vreemd dat veel van wat we eten eigenlijk geen voedsel is maar, volgens Michael Pollan, “een eetbare, voedselachtige substantie – niet langer het product van de natuur maar van wetenschap.” De ironie is dan ook, zoals Pollan beschrijft in zijn boek In Defense of Food, dat “hoe meer we ons druk maken over gezonde voeding, hoe ongezonder we worden.” Michael Pollan is bestseller auteur, een internationaal gerespecteerde autoriteit op het terrein van voedsel, en gepassioneerd activist.

Barack Obama is de meest opwindende politieke figuur uit de Verenigde Staten sinds een lange tijd. De kern van zijn persoonlijkheid is zijn biraciale achtergrond. Shelby Steele – onderzoeker aan Stanford University en een winnaar van de National Book Critics’ Circle Award – is ook een kind van een witte moeder en een zwarte vader. Hij ziet zowel Obama’s belofte als zijn valkuilen als onderdeel van zijn zoektocht naar identiteit. Een maand voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen kwam Steele naar Amsterdam om te spreken over zijn boek met de provocatieve ondertitel Why We Are Exited About Obama and Why He Can’t Win.

Met The Forever War heeft Dexter Filkins – een van Amerika’s beste oorlogscorrespondenten – een sprankelend mooi boek geschreven, als je tenminste een dergelijke term mag toeschrijven aan de nachtmerrie die zich in Afghanistan en Irak heeft voltrokken. Hoe kun je door de nevel van leugens, bommen, miljarden dollars en duizenden doden heen een goed beeld van de situatie krijgen? Filkins blijft dicht bij de grond: hij vertelt verhalen, hij is getuige, en hij weet welke details een betekenis hebben. “Zijn werk,” zegt schrijver Robert Stone, “is een van de schaarse goede dingen die uit de oorlog voortkomen.”

Tijdens deze speciale bijeenkomst werd de 400-jarige relatie tussen Nederland en de Verenigde Staten gevierd, en in het bijzonder die tussen Amsterdam en Nieuw-Amsterdam – dat wil zeggen, New York. Tijdens deze avond waren er lezingen van Russell Shorto en Geert Mak, de presentatie van het boek (1609: De Vergeten Geschiedenis van Hudson, Amsterdam en New York) dat zij samen schreven, en een debat met onder andere:

• Frans Timmermans (Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken)
• Marjorie Ames (Amerikaanse Consul in Amsterdam)
• Sam Roberts (New York Times reporter)
• Ruth Oldenziel (Hoogleraar Amerikaans-Europese techniekgeschiedenis aan de Technische Universiteit Eindhoven)
• Beth Fertig (programmamaker WNYC)

Jon Krakauer heeft enkele van de populairste buitensport avonturenboeken van nu op zijn naam staan. Into Thin Air, dat gaat over een fatale beklimming van Mount Everest, was boek van het jaar in Time Magazine. Into the Wild werd een populaire verfilming. Krakauers fascinatie met uithoudingsvermogen en heroiek krijgt een andere focus in zijn nieuwe boek. Where Men Win Glory is het verhaal van Pat Tilman, een NFL football ster die koos voor de heroiek van het echte leven en vrijwillig dienst deed in Afghanistan – alwaar hij op 27-jarige leeftijd sneuvelde. Een verhaal van plicht, eer, patriottisme en de dwaasheid van oorlog.

Er zijn in tegenwoordig meer slaven in de wereld dan ooit eerder in de geschiedenis. E. Benjamin Skinners A Crime So Monstrous is een diepgaand boek dat deze moderne slavernij tot op de bodem uitzoekt. Skinner noemt namen, neemt de lezer mee in steegjes en gebouwen waar mensen worden gekocht en verkocht, en legt de hele handel bloot. Het boek kan Elie Wiesel, John McCain en Bill Clinton, die het boek “gepassioneerd” en “een verschrikkelijk verhaal” noemde, tot haar aanhangers rekenen. Het is geen prettig verhaal, maar wel een dat een weldenkende persoon verplicht is toch zich te nemen.

Sinds de ‘civil right marches’ van de jaren 60 is dominee Jesse Jackson het hart van de burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten. Hij schreef geschiedenis als zwarte presidentskandidaat in de jaren 80 en het beeld van zijn vreugdetranen tijdens de verkiezingsavond van Barack Obama maakte de cirkel rond voor miljoenen Amerikanen. Jackson personifieert de zwarte emancipatiestrijd in de Amerikaanse maatschappij. Om die reden was hij dan ook de ideale persoon om het congres Hyphen-Nation: American Perspectyives on Diversity op 5 februari in de Amsterdamse Stadsschouwburg af te sluiten. Jesse Jackson sprak over hoe ver de Verenigde Staten al is gekomen op weg naar maatschappelijke gelijkheid en hoe ver de weg is die ze nog af te leggen hebben.

[NB: de kwaliteit van de audio is de eerste minuten matig, tijdens de introductie van Job Cohen wordt dit gecorrigeerd]

Briljant, zinderend, geniaal, adembenemend: zomaar wat willekeurige beschrijvingen die gebruikt worden bij Jonathan Safran Foer’s twee veelgeprezen romans. Nu, op een leeftijd van 32 en vader van kleine kinderen, heeft Foer zijn aandacht verlegd naar non-fictie, en naar het voedsel dat wij eten. Eating Animals is niet een oproep tot vegetarisme, maar een goed onderbouwd en op sommige momenten schrikbarend inzicht in de vleesindustrie. In zijn bekende poëtische schrijfstijl neemt Foer de lezer in vogelvlucht mee door het onderwerp en in de wereld van microben en dierenmishandeling, tot het moment dat het uiteindelijk op het bord komt. Kijk hier naar een van de meest intellectuele literaire geesten van de Verenigde Staten.