John Adams

Leo Blokhuis is de Nederlandse ‘pop-professor’ en mede-presentator van het tv-programma Top 2000 a Gogo. Zijn vorige boek, The Sound of the West Coast, won de Gouden Tulp, en het bijbehorende album kreeg een gouden plaat. In zijn nieuwe boek, The Sound of the South, beschrijft hij hoe in de vroege jaren 60 de zuidelijke soul muziek beïnvloed werd door country muziek, en vice versa. Hierover gaat de muzikale discussie tussen Leo Blokhuis en Chris Kijne, en over artiesten als Aretha Franklin, Percy Sledge, Elvis Presley en Etta James. Gevolgd door live muziek van de Amsterdamse band CHECK 1-2. Moderation: Chris Kijne

Jeffrey Eugenides is een van Amerika’s grootse schrijvers. Als dat nog niet zo duidelijk is, dan komt dat omdat hij slechts om de negen jaar een boek schrijft. Zijn eerste roman, The Virgin Suicides, over vijf meisjes die zelfmoord plegen in de buitenwijken van Detroit, deed de grond onder de voeten van zowel recensenten als lezers schudden. Zijn tweede roman, Middlesex, over de beproevingen van een Grieks-Amerikaanse hermafrodiet, won de Pulitzer Prize. Zijn nieuwste boek, The Marriage Plot, is een klassieke driehoeksverhouding en is, in de woorden van Kirkus Reviews, “een prachtige roman - erudiet, meelevend en diepgaand in de analyse van liefdesrelaties.” Moderatie: Tim Overdiek.

Dus je denkt dat je Vincent Van Gogh kent? Ik dacht het niet. In de eerste uitgebreide biografie in meer dan 70 jaar van dit Nederlandse genie geven Steven Naifeh en Gregory White Smith - die eerder een Pulitzer Prize wonnen voor hun biografie van Jackson Pollock - een gedetailleerd en in sommige opzichten verrassend portret van de kunstenaar. Door het onderzoeken van eerder onaangeboorde bronnen verrijken ze het populaire beeld van Van Gogh als een verarmd en worstelend genie, maar voegen ze ook belangrijke nieuwe elementen toe. En het grote nieuws: ze geven overtuigende argumenten dat Van Goghs dood niet zelfmoord was, maar in feite moord of doodslag. Een avond van kunst en speurwerk. Moderatie: Koen Kleijn

We leven in het “informatietijdperk”, maar wat is informatie eigenlijk? Men kan zeggen dat informatie het voedsel voor het brein is. Maar hoe wordt dit voedsel dan geprepareerd en geconsumeerd? James Gleick wordt een van de grootste schrijvers over wetenschap aller tijden genoemd. Met zijn boek Chaos introduceerde hij een nieuwe wetenschap en met Isaac Newton herdefinieerde hij het archetype wetenschapper. De Los Angeles Times noemt The Information “een uitgebreide, goed onderzochte en plezierige geschiedenis van hoe we een wereld bewonen die in bits en bytes wordt gedefinieerd.” Moderator: Tracy Metz, NRC Handelsblad.

Door omstandigheden is er van de lezing geen video beschikbaar, maar luister hier naar een audio-opname.

Wat hebben Italiaanse tomatensaus, sinaasappelen uit Florida en Thaise pepers gemeen? Ze zijn alle producten die niet oorspronkelijk uit die landen komen. Elke Amerikaan weet dat 1492 het jaar was dat Columbus de Nieuwe Wereld “ontdekte”. Het was ook het moment dat, biologisch gezien, de wereld veranderde. In zijn vorige bestseller,1491, beschreef Charles C. Mann de geschiedenis van Amerika van voor de komst van Columbus. Met 1493 vertelt hij een biologisch detectiveverhaal waarin de verplaatsing van levensvormen – ratten, grassoorten, insecten – naar nieuwe regio’s als de kracht achter een groot deel van de geschiedenis en oproer wordt gezien, van de opkomst van Europa tot de hedendaagse botsing van culturen. Moderator: Ruth Oldenziel, University of Eindhoven.

Bijna alles wat je weet over de zwarte Amerikaanse geschiedenis heeft te maken met één ding: de zogeheten Great Migration, toen miljoenen mensen de zware omstandigheden van het zuiden achterlieten voor een beter leven in het noorden. Isabel Wilkerson won dit jaar de Pulitzer prijs voor haar baanbrekende debuut. Door middel van meer dan 1200 interviews vertelt zij het ware, menselijke verhaal over de beweging die ons jazz, hip-hop, soul food en zo veel meer gaf. Een avond vol epische verhalen.

Wat heb je afgelopen dinsdag gegeten? Wat was het huistelefoonnummer toen je acht jaar was? Het menselijk geheugen kent een lange geschiedenis, maar ironisch genoeg zijn we het meeste daarvan weer vergeten. Het is algemeen bekend dat mensen vroeger afhankelijk waren van het geheugen. Door de ontwikkeling van het boek – en het internet – onthouden we niet zo veel meer. Maar, zoals Joshua Foer betoogt in zijn prachtige debuut, we zijn in dit proces wel wat verloren. Want echte kennis ontstaat door informatie diep in ons brein op te slaan. In de beschrijving van zijn training voor – en zijn overwinning bij - de Amerikaanse Geheugen Kampioenschappen (een onderdeel is binnen een uur de volgorde van 10 kaartspelen onthouden) neemt Foer je mee op een historische tour van de vergeten kunst van het geheugen.

Van Hemingway tot Dickens, van Nabokov tot Twain en van Isak Dinesen tot Graham Greene: veel van ’s werelds beste schrijvers schreven ook geweldige reisverhalen. Paul Theroux, een van de meest gerenommeerde hedendaagse schrijvers van reisverhalen, heeft zijn vijftigjarige schrijverscarrière nu bekroond met The Tao of Travel – een collectie van reisverhalen, van hemzelf en van anderen. Moderator: Hans Bouman, de Volkskrant

The Book of Negroes, de derde roman van de in Toronto geboren schrijver Lawrence Hill geeft een fictieve weergave van een belangrijke historische gebeurtenis. In de 18^e eeuw werd een groot aantal Afrikanen tot slavernij gedwongen, naar Amerika gebracht, van daar naar Canada verplaatst en werd het hen uiteindelijk mogelijk om terug te keren naar Afrika. Deze rondreis wordt gepersonifieerd door Aminata Diallo, die op elfjarige leeftijd wordt ontvoerd en centraal komt te staan in dit Dickensiaanse epos van Hill. Publisher’s Weekly noemde het boek “opwindend, hartverscheurend en inspirerend.” Het optreden van Lawrence Hill is onderdeel van de serie “Tales of Freedom” van de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

Een van Amerika’s meest vooraanstaande politieke denkers bezoekt het John Adams Institute om zijn laatste, omvangrijke onderzoek naar geschiedenis en samenleving te bespreken. Francis Fukuyama’s nieuwste boek gaat over de manier hoe staten zich vormen. Hoewel het boek ver terug gaat in de tijd heeft het een grote actuele relevantie. Hoe namen gemeenschappen afstand van hun tribale banden om een sterke centrale regering te vormen? Het Westen heeft de democratie lang als prominent organisatieprincipe aangehouden, en heeft tribale samenlevingen gedwongen te veranderen. Maar hoe realistisch is dat? Na afloop volgt er een Q&A met Frans Timmermans.

Nicholas Carrs essay “Is Google Making Us Stupid” uit 2008 gaf een nieuwe inkijk in onze relatie tot de digitale technologie. In zijn nieuwe boek onderzoekt Carr – die  voorheen hoofdredacteur van de Harvard Business Review was – hoe het internet onze hersenen verandert: hoe we denken, lezen en onthouden. Zoals The Wall Street Journal het beschreef: “we maken allemaal grappen over hoe het internet ons - en in het bijzonder onze kinderen – verandert in leeghoofden met een korte aandachtspanne, ongeschikt om een diepzinnige gedachte te hebben. Maar Nicholas Carr houdt vol dat het helemaal geen grap is, en hij heeft mij overtuigd.” Een gesprek over de verwikkelingen van de technologie, met Marleen Stikker (De Waag) en Nancy McKinstry ( CEO of Wolters Kluwer), onder leiding van Joris Luyendijk.

Robert Kaplan is een van de meest uitdagende en invloedrijke Amerikaanse schrijvers over macht en de toekomst van de mensheid. Zijn boeken gaan over grote onderwerpen zoals de bedreigingen door overbevolking, milieuvervuiling en religieuze spanningen. In zijn nieuwe boek, Monsoon: The Indian Ocean and the Future of Power, stelt hij dat de Indische Oceaan nu de rol heeft die de Middellandse Zee ooit had: het afbakenen van de centra van macht en chaos. Een avond met de befaamde journalist alsook militair adviseur die door Noam Chomsky een “ultrarechtse patriot” werd genoemd, maar tegelijk door Francis Fukuyama wordt geprezen als “intellectueel stimulerend”.

De Verenigde Staten heeft de Tea Party beweging. Europa heeft haar anti-immigratie beweging. Hoe kan een samenleving balans brengen in de rechten van haar inwoners en de behoeften van nieuwkomers? Hoe zorgen we ervoor dat de overheid iedereen gelijk behandelt? Wat moeten we doen als dat niet gebeurt? En hoe kunnen individuen, vooral jongeren, hun plek vinden en gehoord worden? Spike Lee is een van de meest gerespecteerde filmmakers en een van de meest uitgesproken stemmen uit de Verenigde Staten. Zijn laatste project was de documentaire If God Is Willing and da Creek Don’t Rise, dat gaat over de ramp en nasleep van de orkaan Katrina. Hij is ook de regisseur van Malcolm X, Do the Right Thing, Bamboozled, Summer of Sam en vele andere prijswinnende films. Een avond over politiek, ras, identiteit en inspiratie.

De nieuwste roman van Lionel Shriver, So Much for That, is zojuist genomineerd voor de National Book Award 2010. Shriver is schatplichtig aan de Amerikaanse traditie om lastige onderwerpen met stijlvol taalgebruik weer te geven. Haar roman We Need to Talk About Kevin uit 2003 werd een bestseller ondanks, of misschien juist wel door, haar harde blik op een massamoordpartij op een school. Haar nieuwe boek gaat over een man die de droom heeft om zich na zijn pensioen te gaan vestigen in een idyllisch oord. Deze droom wordt bruut verstoord wanneer hij door de ziekte van zijn vrouw wordt gedwongen door te werken. De roman is een donkere en complexe uitwerking van de consequenties van het kapotte zorgsysteem in de Verenigde Staten.

“De populairste artiest in de wereld van de klassieke muziek” (in de woorden van The New York Times) heeft ook een opvallend levensverhaal. Hij groeide op in Noord-Oost China, won zijn eerste pianoconcours toen hij 5 was en heeft in werkelijk elke belangrijke concertzaal in de wereld gespeeld. Zijn optreden tijdens de opening van de Olympische Spelen in Beijing is door miljarden mensen gezien. Zijn autobiografie, Journey of a Thousand Miles, verhaalt over de indrukwekkende afstand die hij in slechts 28 jaar heeft afgelegd – van zijn geboorteplaats in China tot zijn nieuwe huis in New York.

By Nightfall, de zesde roman van Michael Cunningham, brengt de lezer in de wereld van een succesvol New Yorks stel, waarvan het stijlvolle stadse leven langzaam uiteen valt door de aanwezigheid van een toevallige bezoeker. Cunningham – die de Pulitzer Prize en de PEN/Faulkner Award won voor zijn roman The Hours (1998) -  bewijst wederom een meester van zowel de taal als het hart te zijn. Een avond met een auteur wiens werk, zoals Ethan Canin het in de Washington Post beschreef, “elke vorm van literair genot geeft en dit in overvloed doet: spanning, humor, verrassing, romantiek en adembenemend proza.”

The New York Times Book Review noemt Jonathan Franzens nieuwe boek Freedom een meesterwerk van Amerikaanse fictie. Time Magazine plaatste Franzen zelfs op de voorpagina, met als ondertitel “Great American Novelist”. En de lofuitingen stapelen zich snel op. Franzens roman beslaat het “post-11 september decennium”. Door het volgen van de ontwikkelingen binnen een familie creëert Franzen een grootse beschouwing op een land en continent; wat uitmondt in een beschouwing op, zoals de titel al zegt, de krachtigste en meest gebruikte term in het Amerikaanse woordenboek. Een avond met – in de woorden van The Guardian – “de herboren Great American Novelist”.

Waar Richard Russo’s romans Empire Falls en Bridge of Sighs nog omvangrijk waren, is zijn achtste boek, That Old Cape Magic, kleiner: een warm, komisch portret van een man in een midlife crisis. Terwijl de held, Jack Griffin, zich door zijn dagelijkse beslommeringen heen sleept ligt urn met de as van zijn overleden vader in de achterbak van zijn auto: letterlijk de bagage van zijn verleden. Zoals de Washington Post in hun recensie schreef: “Richard Russo heeft een roman geschreven voor mensen wier grootste vrees is te worden als hun ouders. Dat wil zeggen, iedereen.”

Bret Easton Ellis brak door als schrijver op 20-jarige leeftijd met de publicatie van Less Than Zero. Sindsdien bespot hij, maar bouwt tegelijkertijd ook zijn oeuvre rond, de thema’s die hem beroemd maakten, zoals drugsgebruik, designkleding of amoreel gedrag in het algemeen. In zijn nieuwe boek keert hij terug naar de karakters uit zijn debuut. Ze zijn nu veertigers en nog steeds woonachtig in Los Angeles. Donna Tartt haalde in haar recensie van het boek het ongemakkelijke gevoel van het boek aan: “’s nachts knippert het lichtje van de Blackberry op het nachtkastje, het onderbewuste gegons van dreiging is alomtegenwoordig.”

Als hoofdredacteur van The New Yorker is David Remnick eindverantwoordelijke geweest voor enkele van de bestgeschreven journalistieke stukken van deze tijd. Als auteur en journalist heeft Remnick ook baanbrekende bestsellers geschreven, te beginnen met Lenin’s Tomb, over het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, en door met King of the World, zijn biografie van Muhammed Ali. Nu is daar The Bridge, een biografie van Barack Obama waarin de eerste zwarte president van de Verenigde Staten wordt geschetst als een brug tussen rassen en generaties. Zie en hoor een van de grootste Amerikaanse journalisten spreken over de meest bijzondere persoon van Amerika.

The Help (in Nederland vertaald in Een Keukenmeidenroman) stond meer dan een jaar bovenaan de bestsellerlijst van The New York Times. De populariteit ontstond door de weelderig geschreven verhaal en setting, maar ook door de bravoure van het boek. Kathryn Stockett, een blanke “southern” schrijfster uit Jackson, Mississippi, wilde het verhaal van zwarte hulpen in de huishouding in het oude, zuidelijke Verenigde Staten vertellen. En dit vertellen in ouderwets dialect. Deze beslissing was niet bepaald politiek correct maar betaalde wel uit. Sommige bloggers noemden haar boek racistisch, andere juist dapper. The Huffington Post verklaarde het succes als volgt: “The Help gaat over iets. Iets echts. Iets dat er toe doet.”

Joseph O’Neill is geboren in Ierland, opgegroeid in Nederland, heeft in Engeland gestudeerd en woont in New York. Zijn veelvuldig onderscheiden roman Netherland weerspiegelt deze achtergrond, alsook zijn passie voor cricket. De held van het verhaal is een Nederlander die zich onderdompelt in de huidige multi-etnische samenleving van New York. De ongeveinsd filosofische stijl van Netherland maakte het een van de meest geprezen romans van 2008, en O’Neill zelf is dé directe link tussen de Nederlandse en Amerikaanse maatschappij. Een gesprek over woorden en wickets.

Singer-songwriter Chip Taylor betrad het John Adams Institute podium om te vertellen over zijn speciale band met Nederland, maar ook om enkele van zijn beroemde nummers te spelen. Taylor is de man achter klassiekers als Wild Thing (The Troggs), Try Just a Little Bit Harder (Janis Joplin) en Angel of the Morning (Juice Newton) en wordt alom gezien als een van de grootste Amerikaanse songschrijvers van zijn generatie. Midden jaren 70 liet hij de muziekwereld achter zich om professioneel gokker te worden. Hij was een van de meest gevreesde kaartentellers in het land en zou uiteindelijk uit alle casino’s van Atlantic City verbannen worden. Zijn gokgedrag liep over in een verslaving en vreemd genoeg waren het zijn Nederlandse fans die hem weer het rechte pad op hielpen. In zijn boek Songs from a Dutch Tour vertelt hij over muziek, gokken en zijn band met Nederlandse fans.

Wat als The Beatles in 1960 niet naar Hamburg waren gegaan? Zouden ze alsnog een sensatie zijn geworden? Wat als Bill Gates vijf jaar eerder was geboren? Zou hij alsnog zo’n impact op de wereld hebben gehad? Uitmuntendheid komt voort uit oefening, denken we vaak. Maar Malcolm Gladwell, schrijver voor The New Yorker en auteur van bestsellers The Tipping Point en Blink, vertelt bij het John Adams Institute een ander verhaal. In Outliers: The Story of Succes laat hij zien hoe mensen vaak hun talent verkwisten en hoe cultuur, familie, tijd en plaats essentiële ingrediënten zijn voor succes.

Nooit eerder werd er zo veel aandacht besteed aan wat we eten als nu. Het is dan ook vreemd dat veel van wat we eten eigenlijk geen voedsel is maar, volgens Michael Pollan, “een eetbare, voedselachtige substantie – niet langer het product van de natuur maar van wetenschap.” De ironie is dan ook, zoals Pollan beschrijft in zijn boek In Defense of Food, dat “hoe meer we ons druk maken over gezonde voeding, hoe ongezonder we worden.” Michael Pollan is bestseller auteur, een internationaal gerespecteerde autoriteit op het terrein van voedsel, en gepassioneerd activist.

Een van de belangrijkste Amerikaanse schrijvers van haar generatie spreekt voor het eerst bij het John Adams Institute. Toni Morrison – die alom grote erkenning krijgt voor haar magisch realisme en haar weergave van de maatschappelijke worsteling van de zwarte Amerikaanse bevolking – is zo’n zeldzame schrijver die zowel door critici wordt geprezen als door het lezerspubliek wordt aanbeden. In haar laatste roman, A Mercy, geeft een moeder haar dochter weg om haar een grotere kans op een goed leven te geven. Hierbij ontrafelt de lezer geleidelijk de ware betekenis achter, op het eerste oog, wrede daden. Het Nobelprijs Comité zei over deze gelauwerde schrijfster: “in haar romans, die worden gekarakteriseerd door visionaire kracht en poëzie, geeft zij leven aan een essentieel onderdeel van de Amerikaanse realiteit.”

Barack Obama is de meest opwindende politieke figuur uit de Verenigde Staten sinds een lange tijd. De kern van zijn persoonlijkheid is zijn biraciale achtergrond. Shelby Steele – onderzoeker aan Stanford University en een winnaar van de National Book Critics’ Circle Award – is ook een kind van een witte moeder en een zwarte vader. Hij ziet zowel Obama’s belofte als zijn valkuilen als onderdeel van zijn zoektocht naar identiteit. Een maand voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen kwam Steele naar Amsterdam om te spreken over zijn boek met de provocatieve ondertitel Why We Are Exited About Obama and Why He Can’t Win.

Met The Forever War heeft Dexter Filkins – een van Amerika’s beste oorlogscorrespondenten – een sprankelend mooi boek geschreven, als je tenminste een dergelijke term mag toeschrijven aan de nachtmerrie die zich in Afghanistan en Irak heeft voltrokken. Hoe kun je door de nevel van leugens, bommen, miljarden dollars en duizenden doden heen een goed beeld van de situatie krijgen? Filkins blijft dicht bij de grond: hij vertelt verhalen, hij is getuige, en hij weet welke details een betekenis hebben. “Zijn werk,” zegt schrijver Robert Stone, “is een van de schaarse goede dingen die uit de oorlog voortkomen.”

Tijdens deze speciale bijeenkomst werd de 400-jarige relatie tussen Nederland en de Verenigde Staten gevierd, en in het bijzonder die tussen Amsterdam en Nieuw-Amsterdam – dat wil zeggen, New York. Tijdens deze avond waren er lezingen van Russell Shorto en Geert Mak, de presentatie van het boek (1609: De Vergeten Geschiedenis van Hudson, Amsterdam en New York) dat zij samen schreven, en een debat met onder andere:

• Frans Timmermans (Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken)
• Marjorie Ames (Amerikaanse Consul in Amsterdam)
• Sam Roberts (New York Times reporter)
• Ruth Oldenziel (Hoogleraar Amerikaans-Europese techniekgeschiedenis aan de Technische Universiteit Eindhoven)
• Beth Fertig (programmamaker WNYC)