VPRO logo Omroep logo BG Jansen en Jansen

Is mijn Picasso echt?

 

Ben je van plan om op een veiling eindelijk eens dat schilderij te kopen voor boven de bank? Neem dan enkele spelregels van het kunstkopen in acht.

- Schaf de veilingcatalogus aan en lees de voorwaarden en de (betekenis van) de omschrijvingen goed door. Let bijvoorbeeld goed op of de namen van de kunstenaar goed zijn gespeld. Vraag bij twijfel het veilinghuis om uitleg.

- Probeer zelf informatie over de kunstenaar te verzamelen en zoek uit wat een schilderij van diens hand normaal gesproken opbrengt. In de catalogus van het veilinghuis staat altijd een richtprijs. Als die heel laag is, pas dan op. Maar: als het om een onbekende meester gaat en de richtprijs is erg hoog, kan er ook iets aan de hand zijn.

- Ga naar de kijkdagen om het schilderij met eigen ogen te bekijken. Vraag het veilinghuis om meer informatie, zoals de herkomst van het doek. Vraag, indien je het niet vertrouwt, goed door.

- Kijk goed naar de staat van het doek en de lijst. Als een werk uit de negentiende eeuw nieuwe spijkertjes heeft, is het verdacht. Hetzelfde geldt voor het doek: kijk of het er niet te nieuw uit ziet.

- Als je twijfelt aan de verf of de handtekening, vraag het veilinghuis of je er met een UV-lamp naar mag kijken. Niet alles is te zien met zo’n lamp, maar je ziet bijvoorbeeld wel of de verf van de signatuur jonger is dan de rest van de verf. Ook kun je vaak zien of het doek is overgeschilderd.

- Of een schilderij is overgeschilderd, is soms ook te zien aan verschil in licht en donker, het motief van het craquelé of verschil in de verfstreken. Aan het craquelé is vaak te zien of een schilderij nieuw is of oud: nep-craquelé ziet er onnatuurlijk uit en is te regelmatig.

- Het duurt doorgaans erg lang voordat verf is uitgehard en zijn geur kwijt is. Als een schilderij naar verf ruikt, is het waarschijnlijk enkele maanden eerder geschilderd.

- Als het veilinghuis niet kan garanderen dat het schilderij goed is, kun je er van uitgaan dat er iets mis mee is.

- Als de echtheid van het schilderij ‘bewezen’ wordt met een certificaat, wees dan op je hoede. Een goed kunstwerk heeft geen certificaat nodig, meestal zit er dus een luchtje aan zo’n document.

- Als je er na de veiling achter komt dat je toch een vervalsing hebt gekocht, laat dat dan zo snel mogelijk weten aan het veilinghuis. Als het goed is, krijg je je geld terug. Daar is wel een termijn aan verbonden, die per veilinghuis verschilt. In de voorwaarden staat welke termijn; het ene huis hanteert drie weken, het andere vijf jaar. Als het veilinghuis niet bereid is geld terug te geven terwijl de termijn nog niet is verstreken, maak daar dan melding van bij de branchevereniging: de Federatie van Taxateurs, Makelaars en Veilinghouders (TMV).

Deze tips en trucs zijn gebaseerd op het boek ‘Zelf kunst kopen’, van Ard Huiberts en Sander Kooistra, Uitgeverij L.J. Veen, 2004. 



Aflevering 2: Waarom is er zoveel valse kunst op de markt?

Er wordt geschat dat 20% van de kunst die in Nederland verhandeld wordt vals is. Als die cijfers kloppen, worden er jaarlijks tienduizenden euro’s verdiend aan waardeloos werk. Hoe weet een argeloze kunstkoper of een schilderij ‘goed’ is of niet? Jansen & Janssen gaan op zoek naar echt vals werk.

Wie een beetje handig met kwast en penseel is, kan in Nederland een aardige boterham verdienen aan valse kunst. Een waardeloos schilderijtje van de rommelmarkt wordt afgeschuurd en tot negentiende eeuws landschapje getransformeerd of een bestaand werkje wordt een beetje opgeleukt door de kleuren wat op te frissen en de naam van een grote meester toe te voegen. Gouden handel, want een waardeloos doek wordt op die manier zomaar honderden of duizenden euro’s waard.

Maar dat zijn dan toch alleen de broddelwerkjes die je op internet of de braderie koopt? Volgens Ard Huiberts en Sander Kooistra, die een boek over valse kunst schreven, is de hele kunsthandel medeplichtig aan het kopersbedrog. De hebberigheid van koper en handelaar houdt het systeem in stand, en de schaamte doet de rest. Want welke kunstkenner wil toegeven dat hij fout zat?

Jansen & Janssen willen wel eens weten wie zich allemaal met het uitbannen van valse kunst bezig houden. Ze gaan langs bij de veilinghouder, de kunsthandelaar, de ex-vervalser en de ex-politieman om erachter te komen hoe de argeloze kunstkoper beschermd wordt tegen vals werk. Is dat een taak van justitie, zoals de commissie bestrijding valse kunst van de branchevereniging TMV zegt? Of zou de kunsthandel zelf meer kunnen doen?

Uitzending: 2 augustus 2007, NED 3, 22.00 uur.

uitzendinggemist_logo.jpgBekijk hier de uitzending

Lees ook:

“Is mijn Picasso echt? Tips en trucs voor de beginnende kunstkoper”

“Een echte Mondriaan (computer says no)” uit VPRO Gids nr. 30