Archief

flag_of_the_united_kingdomSix episodes of “In Europa” are now available with English subtitles, so we can finally make at least part of the series available for an English speaking audience.

What is “In Europa”? Watch this video (3 min.):

Promo

Or click on the episodes below to watch them on this website:

1900 - Dawn of the Century (English subtitles):
The turn of the century brought promises of unfathomable progress. New machines, new techniques, new ideas all seemed to clear the way for a new society and a new world. But before long, it became clear that the new era would bring all kinds of new and unexpected challenges along with it. In the first episode, viewers are given a preview of what’s to come in the rest of the series.

1914 - Vienna & Sarajavo (English subtitles):
The First World War brought to a definitive end any of the optimism with which the century began. On June 28, a Serbian farmer’s son by the name of Gavrilo Princip assassinated Archduke Franz Ferdinand in Sarajevo. Six weeks later, war was declared. In Vienna, we meet the grandson of the murdered Franz-Ferdinand. In Sarajevo, still recovering from its most recent war, we meet Mile Princip, the assassin’s great-nephew. Depending on the way the winds of politics are blowing, his great-uncle alternates from being regarded as a hero to as a terrorist.

1915 - Ypres, Belgium (English subtitles):
The war of 1914 was supposed to be a simple affair, to be over by Christmas. Unfortunately, it proved to be a different, new kind of war. Trench warfare was perfected as both sides tore open the fields of Flanders and France with an ever growing arsenal of destruction. Poisonous gasses and flamethrowers were introduced to tip the balance. In West Flanders, a truck still makes daily runs to collect unexploded ammo: 250,000 kilos a year. For some, this violence proved to be too much and they went crazy with fear: shellshock. Soldiers who lost their nerve were shot. To this day, grandchildren are trying to rehabilitate their grandfathers’ names.

1916 - The Somme (English subtitles):
The First World War proved to be a fertile breeding ground for technology. New inventions like the tank were introduced to inflict more damage and win battles, while in surgery and medicine new ways were found to repair those damaged. The thousands of severely mutilated soldiers, the men without a face, were given new noses, ears and jaws thanks to the tender beginnings of plastic surgery. On the home front, film footage shows the horrors of the real war as large as life on the big screen to those who stayed behind. Not only the soldiers, but all of society was traumatized: when an orphaned soldier wandered around not knowing where he was and his photo appeared in the paper, hundreds of mothers, children and girlfriends came forward to claim them as their own husband, friend or father.

1929 - Berlin (English subtitles):
After his release from the Tegel Prison in Berlin, where he was serving a sentence for the murder of his girlfriend Ida, Franz Biberkopf, the protagonist in the novel Berlin Alexanderplatz, starts to panic. The new Berlin grabs him by the throat. The city is adrift; it’s decadent, frivolous and lawless. Berlin  was the cultural center of Europe and many artists from around the world flocked there. In the meantime, the rumblings of one of the greatest disasters that a European country has ever brought  upon itself were resonating from below. The city was dancing on the volcano. Hitler and his followers were warming up for their rise to power four years later. Nowadays, the city has rediscovered its position as a European cultural center.

1942 - Germany (English subtitles):
From behind the drawing boards of the furnace manufacturers Topf & Söhne, the engineers could look out the window and see the smoke rising from the chimneys of camp Buchenwald. That smoke came from cremation furnaces that they had designed, and similar furnaces manufactured by them also burned bodies at Auschwitz and Bergen-Belsen. Were you a collaborator if you worked for Topf & Söhne? Should you have refused to service the furnaces at Auschwitz? Did you talk about what you saw at home at the dinner table? There’s only one question that remains after this episode and one that will never be answered: What would you have done back then?

Terugkijkend op de gehele serie In Europa, heeft iedereen natuurlijk een eigen mening over welke uitzendingen de mooiste of de beste waren - en welke de slechtste. En hoewel die voorkeuren natuurlijk bijzonder subjectief zijn, zeggen ze vast wel iets over de kwaliteit van de uitzendingen.

En korte rondvraag leverde de volgende top-5 van de redactie op (in chronologische volgorde):
- 1915 - Ieper, België: Over België tijdens de Eerste Wereldoorlog
- 1942 - Duitsland: Over de firma Topf und Söhne, die ovens bouwde voor concentratiekampen
- 1945 - Duitsland & Rusland: Over bombardementen op Duitse steden en verkrachtingen van Duitse vrouwen door Russische soldaten
- 1974 - Portugal: Over de Anjerrevolutie en socialistische landbouwexperimenten
- 1989 - Roemenië: Over de val van Nicolae en Elena Ceausescu

Zijn dit ook uw favoriete uitzendingen, of denkt u er heel anders over?

En, nog veel leuker natuurlijk: Wat vond u de slechtste aflevering van de gehele serie? En waarom?

Laat het ons weten door hieronder te reageren.

Sinds zaterdag 20 september wordt de COMPLETE EERSTE SERIE van In Europa (1900-1943) herhaald, in blokken van twee afleveringen per zaterdagmiddag.

ZATERDAG 22 NOVEMBER (Ned. 2):
- 13.40u: Aflevering 15: 1940 - Frankrijk
- 14.15u: Aflevering 16: 1942 - Duitsland

Het volledige uitzendschema van de herhalingen van de eerste serie vindt u hier.

Meer over ‘1940 - Frankrijk’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1940 - Frankrijk’
- Lees alle weblogberichten over 1940
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1940

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

Hieronder een reactie op het eerdere bericht over de vraag waarom de spoorlijnen naar concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog nooit gebombardeerd zijn. De onderstaande is van Kevin Prenger, medewerker van www.go2war2.nl, een website over de Tweede Wereldoorlog van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee).

———
Op het In Europa-weblog las ik de vraag over het niet bombarderen van de spoorlijnen richting de concentratiekampen. Over dit onderwerp is op ons internetforum al vaker gediscussieerd. Aan de hand van de daar verzamelde informatie heb ik een kort artikel geschreven dat in het bijzonder gaat over het niet bombarderen van Auschwitz:

De spoorlijnen richting de concentratie- en vernietigingskampen zijn nooit doelgericht gebombardeerd, omdat het stopzetten van de deportaties van Joden geen militaire prioriteit had. Dat lijkt althans de belangrijkste reden zijn geweest.

Al sinds 1941 ontvingen de geallieerden berichten over de massamoord op Joden, maar de discussie over het bombarderen van vernietigingskamp Auschwitz kwam pas echt op gang toen de westelijke geallieerden in1944 de zogenoemde Auschwitz-Protocollen ontvingen. Die bevatten de verslagen van vier ontsnapte Joden uit Auschwitz. Het was een zeer gedetailleerd document waarin duidelijk stond geschreven dat Auschwitz een vernietigingskamp was waar volgens de samenstellers van het rapport al meer dan een miljoen mensen omgebracht waren. Ze waarschuwden dat nu de Hongaarse Joden aan de beurt waren om vermoord te worden.

Die zomer werd er door Joodse belangenorganisaties veelvuldig gepleit om Auschwitz of de spoorwegen daarheen te bombarderen, maar dat is nooit gebeurd. De Auschwitz-Protocollen bevatten gedetailleerde informatie over de locatie van de vier grote crematoria en het kamp was door de Amerikanen vastgelegd op een luchtfoto. Ook de afstand was te overbruggen, want die zomer werden industriële objecten in de directe omgeving van het kamp gebombardeerd. Desondanks werd er door de luchtmachten geen enkele actie ondernomen om het kamp of de spoorlijnen daarheen te bombarderen. Verzoeken werden steevast afgewimpeld met praktische bezwaren of gewoonweg genegeerd, omdat men prioriteit gaf aan militaire doelen.

Hieronder de reactie (15 juli 1944) van Sir Archibald Sinclair, Brits minister van Luchtvaart, op de vraag van Anthony Eden, de minister van Buitenlandse Zaken, of er iets gedaan kon worden tegen de uitroeiing van de Hongaarse Joden in Auschwitz:

» Lees verder

Prangende vragen uit een email aan de redactie:

Beste redactie van In Europa,

Mijn dochter doet eindexamen geschiedenis. Op de volgende vraag heeft zij geen antwoord en deze vraag werd gesteld tijdens een proefexamen: waarom hebben de geallieerden of heeft het verzet nooit de spoorlijnen naar de concentratiekampen gebombardeerd of gesaboteerd?
Hebben jullie een antwoord?

De (web-)redactie van In Europa pretendeert bepaald niet Het Antwoord te hebben op uw vraag. Sterker nog: hoe zou je hierop nou één simpel antwoord kunnen geven? Het lijkt me dan ook vruchtbaarder om u door te verwijzen naar literatuur die om dezelfde vragen draait.

In eerste instantie schiet me Strepen aan de hemel van G.L. (Gerhard Leopold) Durlacher tebinnen, dat exact dezelfde vragen centraal stelt. Het is oorspronkelijk in 1985 verschenen, maar later in ieder geval nog eens opgenomen in zijn Verzameld Werk (samen met Drenkeling, De zoektocht, Quarantaine en Niet verstaan) - een bundel die ik iedereen van harte kan aanbevelen.

Verder is er het boek Auschwitz and the Allies van Martin Gilbert, dat onder andere de vraag behandelt wanneer de Geallieerden wat precies wisten van Auschwitz (maar zie deze tamelijk kritische Journal of Historical Review-recensie).

En ook is er een bundel The Bombing of Auschwitz: Should the Allies Have Attempted it? (2000) onder redactie van Michael J. Neufeld en Michael Berenbaum. Ik ken het zelf niet, maar begrijp dat het een bundeling van artikelen is, voortgekomen uit een symposium, waarin de verschillende auteurs het onderling niet eens worden over het antwoord op de vraag of Auschwitz - niet alleen de spoorlijnen dus - gebombardeerd had moeten of kunnen worden.

Dit is slechts een eerste aanzet tot een antwoord, een soort work-in-progress - net als dit weblog natuurlijk. Zie ook de reactie in een volgend bericht.

Wie dit leest en antwoorden of meer suggesties heeft, is van harte welkom om hieronder te reageren - of te mailen naar ineuropa@vpro.nl.

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

Eerdere berichten



EUDe aflevering over de firma Topf und Söhne (1942) van de tv-serie In Europa heeft de persprijs voor het beste tv-programma gekregen van het Europees Parlement-bureau Den Haag. De VPRO-serie maakte Europa zichtbaar voor een groot publiek, aldus een journalistenjury.

» Lees verder

abb_07site.jpgDe aflevering van vorige week over de firma Topf und Söhne heeft onze kijkers niet onberoerd gelaten. We kregen vragen naar familieleden die mogelijk voor de firma hadden gewerkt en verhalen van mensen die zelf in Buchenwald hebben gezeten. In de uitzending vertelden we dat de verwaarloosde fabrieken van Topf und Söhne tegen de grond zouden gaan, waardoor ook dit stuk levende geschiedenis zou verdwijnen. Gelukkig is er veel veranderd in de tijd na de opnamen.

In navolging van de succesvolle tentoonstelling “Een doodgewoon bedrijf” over de ovenbouwers van Auschwitz zal er op het oude bedrijfsterrein een permanente tentoonstelling verschijnen om de burgerlijke gehoorzaamheid tijdens de Holocaust te herdenken. De tentoonstelling heeft Mechelen reeds aangedaan en er is sprake van een mogelijke tentoonstelling Nederland. In Erfurt hoopt men dat het museum er in 2009 zal staan.

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

jodenbgr.jpgLaatst las ik, volkomen toevallig, een stuk over een New Yorkse delicatessenzaak. Het betrof de joodse 2nd Avenue Deli en de schrijver beschreef zijn herinnering aan het etablissement. Niets bijzonders - totdat hij de reden voor zijn afgenomen enthousiasme voor de tent beschreef:

I found myself increasingly fixated on the array of framed photographs from the Yiddish theater days that line the walls of the back room. Some of them depicted actors in traditional European Jewish garb, but the ones that got to me were the photos of Yiddish actors and actresses in then-modern dress, circa the 1920s.

There was an inexpressible joy and hopefulness to those photos when they were taken, a buoyant sense that the actors could combine their Yiddish theatricality with Roaring Twenties Americana, that made me wish I’d known them and known the language and could have experienced the pleasure they radiated. The hopefulness that came from not knowing that within a decade or so, the fertile civilization of Yiddish Poland, which had given birth to and sustained their art, would be cut off at the root, slaughtered in the camps.

Looking at the hopefulness of the Yiddish theater boulevardiers and flâneurs through those retrospective lenses evoked something infinitely sad. It gave a kind of theme-park vibe to the place, a whistling-past-the-graveyard, schmaltzy nostalgia for schmaltz. With nothing left of that Golden Civilization—except a few noble revival companies, our only means of communion with it is the food.

I was glad the food was there. I was glad they still offered three kinds of tongue—regular, center cut, and “tip of the tongue.” But the real tongue—the Yiddish tongue that flourished so brilliantly and whose last gleams can be found most heartbreakingly in Singer’s masterpiece, Shadows on the Hudson—that tongue has been cut off.

Aan die melancholische zinnen moest ik denken toen ik op onze website deze hartverscheurende beelden zag van Joods Amsterdam anno ‘41-’44. De beelden zijn vrij van geluid, maar ze schreeuwen het verlies oorverdovend uit. Het Joodse Europa zoals het bestond zou kort na deze verfilming voor eeuwig in gas en vlammen verdwijnen.

Klik hier om de beelden te bekijken.

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

Meer over ‘1946 - Israel & Europa’:
- Bekijk de gehele uitzending op deze website
- Lees hier alle weblogberichten over de aflevering ‘1946 - Israel & Europa’
- Lees alle bijdragen op de In Europa Atlas: 1946

memorial.jpgWij moeten een taal vinden waarin mensen zich kunnen herkennen, omdat het uiteindelijk altijd hun eigen zaak is hoe zij erover denken. Er is een taalgebruik ontstaan waarin aan het geweten wordt voorgeschreven hoe het aan Auschwitz moet denken. En dat is een ondraaglijk voorschrift. Ik wil mij niet laten voorschrijven hoe ik mij dingen moet herinneren.

Aan het woord is Martin Walser in gesprek met Ignatz Bubis over hun verschillende visies op het herdenken van het Duits verleden. Met het oog op de afgelopen uitzending en de reacties daarop leek het me zinvol het interview tussen deze twee hier nog eens te plaatsen.

Het debat tussen Martin Walser, die wil dat Auschwitz niet meer als morele knuppel wordt gebruikt, en Ignatz Bubis, de zich als voorzitter van de joodse gemeenschap in Duitsland verzet tegen Walsers opvattingen, bereikte vorige week een hoogtepunt, toen beiden probeerden hun meningsgeschil bij te leggen. Hieronder een ingekorte versie van hun gesprek, dat werd georganiseerd door de Frankfurter Allgemeine Zeitung:

» Lees verder

image.gifDe Atlas probeert de verhalen achter het jaar 1942 te tonen. Niet als een soort Winkler Prins naslagwerk, maar op een meer intuïtieve manier. In samenwerking met NRC Handelsblad bieden we onze archieven op een ruimtelijke manier aan in de hoop dat u plezier beleeft aan het aangebodene.

Nieuw op de kaart deze week:
- Bekijk de documentaire over Hilde Goldberg’s gevecht om te overleven
- In 1968 werd in Kamp Dachau een monument onthuld. Zowel jonge linkse activisten als oud-gevangenen waren aanzwezig om samen bij de gruwelen stil te staan maar gingen uiteindelijk met elkaar op de vuist
- Rotterdam lag er na het bombardement in scherven. Lees hoe al tijdens de bezetting de wederopbouw op z’n Rotterdams werd ingezet
- Met haar opgerolde mouwen, gespierde armen en onverschrokken houding werd Rosie het symbool voor de oorlogsbijdrage van de Amerikaanse vrouwen: We Can Do It!
- Colditz staat synoniem voor het kat-en-muis-spel tussen bewakers en gevangenen. Meestal wonnen de bewakers maar soms liep het anders

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

krematrolley.jpgAfgelopen zondag vond de 16e In Europa Salon plaats. Dit keer over de gebeurtenissen in het jaar dat zondag centraal stond in de aflevering van In Europa. Afl 16: 1942- Duitsland: Firma Topf.
Een gesprek met Johannes Houwink ten Cate van het Centrum voor Holocaust en Genocidestudies over de burgerdeelname aan de Holocaust.

Beluister hier de In Europa Salon - 1942.

Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link.

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

jedemdasseine04.jpgVoor de komende aflevering reisde Britta Hosman af naar het Duitse Erfurt voor een verhaal over de Topf-fabrieken. In de oorlogsjaren werden daar de verbrandingsovens van kamp Buchenwald en Auswitz gebouwd. Ze sprak daar onder andere met Udo Braun, zoon van de toenmalige bedrijfsleider op de silo-afdeling en een van de figuren in de uitzending van komende zondag.

‘Eerlijk gezegd was mijn vader een lul’. Braun zegt het droog, hij stelt gewoon een feit. ‘Maar wel een onschuldige.’ Zijn vader deed gewoon zijn werk, en heeft de ovens niet zelf ontworpen’. Na de oorlog wees zijn moeder vader Braun er op dat hij ook in het gevang kon belanden door zijn positie in de fabriek. ‘Hij wou er niets van weten, hij heeft altijd in zijn eigen onschuld geloofd’. Het mocht niet baten, Gustav Braun belande in een Siberisch strafkamp waar hij pas 10 jaar later uit zou komen, uitgeput en tekort gedaan.

De mensen die verantwoordelijk waren voor de ontwerpen zaten helemaal bovenin de fabriek. Daar streden de ingenieurs Prüfer en Schultze om de meest efficiënte oven te bouwen. Een strijd die tot felle ruzies en immer verbeterde en ingenieuzere ontwerpen leidde. ‘Je mag ook wel stellen dat dat het onderwerp van de uitzending gaat worden, hoe gevaarlijk het is als je gewoon je werk blijft doen’, stelt Hosman. Waar onschuld en medeplichtigheid in elkaar over gaan blijkt moeilijk te bepalen. Udo Braun worstelt er nog elke dag mee. “Ben ik fout omdat mijn vader dat volgens anderen ook is geweest?’. “De tekenaars zijn dan wel berecht maar de directie is nooit veroordeeld, de boekhouding van de fabrieken heeft tijdens en na de oorlog geen dag gemist. Elke dag was immers weer een werkdag.
topf.jpg

De vervallen Topf-fabriek in Erfurt. Tegenwoordig wonen er linkse krakers in die wekelijks strijd leveren met de plaatselijke neonazi’s.

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

auschwitz.jpg
Uit de NRC-correspondentenreeks deze week 1942: Polen. Door Hans Beerekamp.

Oswiecim, in het Duits Auschwitz, lag praktisch op de route, je kunt er moeilijk aan voorbij. Een paar vragen had ik me tevoren gesteld. Hoe verwerk je aanzienlijke hoeveelheden toeristen zonder de verdenking van exploitatie op je te laden? Kun je nog naar al die overbekende beelden van het treinperron, de barakken, de gaskamers en de poort met het opschrift Arbeit macht frei kijken en toch verrast worden? En om te beginnen: hoe ziet het dagelijks leven eruit in een klein Pools provinciestadje dat zijn naam tegen heeft? » Lees verder

nrc_handelsblad_logo1.gifIn NRC’s correspondentenreeks vandaag een verslag van Joost van der Vaart over het leven van Albert Ganzenmüller, plaatsvervangend directeur van de Duitse spoorwegen.

Albert Ganzenmüller is stokoud geworden. Deze fanatieke nazi overleefde bijna de hele twintigste eeuw. Hij stierf in 1996 in München op 91-jarige leeftijd. Een van zijn slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog, de joodse weesjongen Gert Rosenthal, is mede door Ganzenmüller niet ouder dan tien jaar geworden. Hij werd in 1942 gedeporteerd en, na een lange treinreis vanaf het goederenstation Berlijn-Moabit, doodgeschoten in de bossen bij Riga. » Lees verder

yalta.jpg
Hoofdstuk acht van de podcast: De race om Europa.

Mensen met Internet Explorer kunnen de aflevering ook meteen hier downloaden.

naziledenstop.jpg
Hoofdstuk 7 van de In Europa podcast is binnen. Mensen die moeite hebben met downloaden, vinden aan de linkerzijde van deze pagina verdere uitleg. Mensen met Internet Explorer kunnen hier downloaden, rechtermuisklikken en “doel opslaan als” kiezen.

pirna.jpgOntreddering op de redactie. Eric, researcher voor de aflevering 1942, loopt vloekend door het pand. Voorzichtig vraag ik per mail - gewoon vragen ligt nog iets te precair - wat eraan scheelt.

Kort gezegd: KLOTE. Is dat voldoende?

Ik had 3 ooggetuigen van de transporten van gehandicapten in het dorp Pirna. Oude mensen die nog beelden hebben van geblindeerde bussen en walmende schoorstenen. Morgen zouden ze aan de voet van de berg waarop de vernietigingsinrichting staat in Pirna geïnterviewd worden. Net word ik door de een na de ander gebeld met een annulering. Twee omdat hun vrouw te ziek is en ze het huis niet kunnen verlaten en een omdat zijn oogoperatie niet goed is gegaan en het hoornvlies loslaat. We hebben morgen dus een crew in Pirna en geen ooggetuigen.

Mocht u ter plekke nog een ooggetuige kennen, dan horen we dat natuurlijk bijzonder graag.

Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942

Archief