Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Researcher Kasper Verkaik doet geregeld verslag van het ontstaan van zijn aflevering 1984 - Engeland, die u kunt bekijken op zondag 22 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1984 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Kasper Verkaik
Pat Bennett is een tientonner. Anderen in het dorp noemen hem Fat Pat. Hij is eind veertig en heeft een ruige, rooie kop, met glimmende blauwe ogen. Hij praat gepassioneerd en gesticuleert veel als hij het over de gevechten heeft. Als hij rondrijdt door het dorp in zijn Mitsubishi Pajero - ondertussen voortdurend zwaaiend naar bekenden - dan ligt het stuur op zijn dikke buik.
Pat is zo dik geworden nadat hij door een mijnongeluk begin jaren ‘90 thuis is komen te zitten. Maar ondanks zijn overgewicht en de grappen die over hem gemaakt worden, is Pat een alom gewaardeerd inwoner van Hatfield. En dat heeft alles te maken met zijn verleden als zeer actieve en militante staker tijdens de mijnstakingen. Pat is tijdens de staking meerdere malen gearresteerd. En heeft een paar dingen gedaan in gevecht met politieagenten waar hij “niet trots” op is. Sommige dingen wil en kan hij niet vertellen. Andere wel. Zoals dat hij eens een stuk van de neus van een agent heeft gebeten. Pat stond altijd vooraan in de soms zeer gewelddadige confrontatie met de politie. Voor de poorten van zijn eigen mijn in Hatfield, maar ook in de rest van het land. Pat was onderdeel van een groep zogenaamde flying pickets: jonge mannen die naar mijnen overal in het land trokken om daar te proberen hun collega’s ook aan het staken te krijgen.
Pat was nog maar 20 tijdens de mijnstakingen van 1984. Hoezeer Pat ook vol overtuiging meedeed aan de staking, achteraf gezien geeft hij toe dat hij eigenlijk al drie dagen na de start van de staking stiekem voor zichzelf wist dat de mijnwerkers deze staking uiteindelijk zouden verliezen. Met een groep flying pickets was Pat vanuit Hatfield een paar dagen naar de Ollerton mijn gegaan, net over de grens in Nottinghamshire. Deze provincie, ten zuiden van Yorkshire, stond altijd al bekend om de lage bereidheid onder mijnwerkers om mee te doen aan stakingen. Bij grote stakingen in 1926 en 1974 waren veel mijnwerkers in Notts (een lokale afkorting voor Nottinghamshire) aan het werk gebleven. Een mijn in Notts stilleggen was voor de flying pickets dan ook een grote overwinning.
En dat was ze in de eerste paar dagen van de staking gelukt in Ollerton. Pat en zijn collega-stakers uit Hatfield bleven een paar dagen om het mijnterrein te bewaken, en te zorgen dat mijnwerkers van Ollerton niet over de picket line zouden gaan en weer aan het werk gingen. Tijdens de tweede nacht lag Pat met een paar anderen te waken aan de rand van het mijnterrein. Ze keken uit op een begraafplaats die tussen de weg en het mijnterrein lag. Het was volle maan en plots zagen ze beweging op de begraafplaats. Mijnwerkers kropen over hun buik richting de hekken van het mijnterrein. Pat: “Als mannen bereid zijn om in het holst van de nacht met hun buik over de graven van hun eigen ouders en grootouders te kruipen… als de wil en overtuiging om te werken bij deze mijnwerkers blijkbaar zo groot is… hoe kunnen wij dan ooit deze staking winnen?” De mijnstaking was nog maar 3 dagen jong, toen Pat zich dit afvroeg. Hij zou zijn twijfels nooit met zijn collega’s en vrienden delen.
In Hatfield zelf vond de meest agressieve en gewelddadige confrontatie tussen politie en mijnwerkers plaats in augustus 1984. De aanleiding was dat de eerste scabs (stakingsbrekers) aan het werk gingen. De politie stuurde een enorme troepenmacht van 2.000 man. Volgens Pat waren sommigen van het leger, maar verkleedden zij zich als agenten. Daar stonden 500 stakers tegenover, mijnwerkers van Hatfield en van de nabijgelegen Amthorpe mijn.
De reden dat de politie zo’n enorme troepenmacht stuurde, was omdat ze wisten dat als ze de stakers in Hatfield konden verslaan, dit een grote landelijke impact zou hebben. Hatfield was een van de meest militante en opstandige mijngemeenschappen, met een grote groep flying pickets. Als de politie erin zou slagen om de stakers in Hatfield te beteugelen, zou dat een krachtig signaal sturen naar de rest van het land. De confrontatie tussen politie en stakers in Hatfield in augustus duurde drie dagen. Het was bloedig, en er waren veel arrestaties. De politie ging zelfs huizen in om mensen te arresteren. Pat kende de straten rond de mijn als zijn broekzak, en wist daardoor vaak makkelijk te ontkomen.
Net als voor vele stakers was vakbondsleider Arthur Scargill van de NUM (National Union of Mineworkers) als God voor Pat. In het begin van de staking tenminste. Maar tegen het einde was Pat het toch een stuk minder eens met Scargill. “Toen de regering de NUM het aanbod deed om geen mijnen te sluiten en onderhandelingen te starten op voorwaarde dat de mijnwerkers weer aan het werk zouden gaan, had Scargill dat aanbod niet moeten afwijzen.” Pat denkt dat tijdens de stakingen meerdere momenten zijn geweest waarop Scargill een aanbod van de kant van de regering en de National Coal Board van de hand heeft gewezen die de mijnwerkers achteraf gezien een stuk beter uit de staking had laten komen. Scargill stond erom bekend om vaak al na 2 minuten van de onderhandelingstafel weg te lopen met de mededeling “No deal!“.
Pat kan zich het einde van de staking nog heel goed herinneren. Hij beschrijft een scène in Londen, maart 1985. Inmiddels waren in het hele land al vele mijnwerkers weer aan het werk gegaan. Maar de grote vraag was nu of de mijnwerkers in Wales weer aan het werk gingen. Want als die gingen, dan was het afgelopen. Pat stond tussen honderden andere mijnwerkers op een plein voor een gebouw waar Scargill onderhandelingen voerde. Scargill verscheen op het balkon, en sprak de woorden: “The South Wales miners have decided to go back to work.” Dat was het einde. Pat beschrijft hoe sommige van de stoerste, ruigste mijnwerkers om hem heen op het plein op hun knieën vielen en als kleine kinderen begonnen te huilen.
Meer over ‘1984 - Engeland’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Lees meer over ‘1984 - Engeland’ in deze reeks weblogberichten
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1984
