Meer zien, luisteren en lezen?
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1986 - Tsjernobyl’
- Lees alle weblogberichten over de aflevering ‘1986 - Tsjernobyl’
- Bekijk meer video, audio en artikelen over Tsjernobyl op de In Europa Atlas: 1986
- Klik hier voor meer filmpjes van Jona over het maken van In Europa
Nieuwsbrief
Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rond In Europa? Meld u dan hier aan voor de nieuwsbrief van /Geschiedenis.
We ontvangen geregeld mooie verhalen van In Europa-kijkers, die u allemaal kunt terugvinden op de In Europa Atlas.
Heeft u zelf ook zulke verhalen die u met ons wilt delen? Mail ze dan naar ineuropa@vpro.nl, zodat wij uw verhalen op de In Europa Atlas kunnen plaatsen.
Hieronder enkele voorbeelden van eerdere verhalen op de In Europa Atlas.
Nav. de uitzending over Tsjernobyl ontvingen we dit verhaal van een ontwapeningsonderhandelaar:
“Toen in 1986 de meltdown van Tsjernobyl bekend was geworden, gebeurde er op die vrijdagochtend iets zeer ongebruikelijks: wij, de Westelijke delegatieleden, werden demonstratief en uiterst hoffelijk als eersten begroet door de leden van de ‘Satellieten’, en met name de hartelijkheid van de zijde van de DDR, Polen en (vooral) Tsjechoslowakije was opvallend. De Sovjet-delegatie werd min of meer genegeerd en de Sovjet-Militaire Adviseur hield zich op de achtergrond. Mijn Poolse militaire collega vertrouwde mij zelfs toe dat ‘ze in Warschau extremely angry‘ waren. Met deze demonstratie van body language zag ik de eerste breuken in het Warschaupact van de tachtiger jaren komen.” (Lees het volledige verhaal hier of bekijk de In Europa Atlas: 1986)
Ook kregen we dit verhaal van de laatste uren van communistisch Praag:
“Onderweg op een plek waar een televisie hing hielden we stil. Mijn mond viel open van verbazing. Het Wenceslasplein in Praag, tjokvol mensen, slingerend met sleutelbossen. De fluwelen revolutie voltrok zich daar enkele uren na ons vertrek! Onaangekondigd voor de buitenwereld, zonder één enkel schot, zonder ophef, elke Tsjechoslowaak wist het kennelijk vantevoren, dat moet wel, een geruisloze voorgekookte revolutie. We voelden ons allemaal op dat moment getuige en onderdeel van een gemeenschappelijke geschiedenis, wij hadden de laatste uren van communistisch Tsjechoslowakije meegemaakt, het vertrek van de Russische soldaten ’s nachts op het station kreeg zo ineens een unieke lading.” (Lees het volledige verhaal hier of bekijk de In Europa Atlas: 1989)
Een derde verhaal gaat over de onafhankelijkheid van Litouwen:
“De aankondiging van de aflevering van zondag 28 december 2008, die in feite gaat over de westwaartse uitbreiding van de Russische invloed na 1945, brengt mij in gedachten terug naar augustus 1991 (in de periode van de Moskouse coup), toen ik met een kennis per trein reisde vanuit Eindhoven naar Vilnius in de toenmalige Sovjet-republiek Litouwen. Doel van de reis was een bruiloft in Kaunas, de tweede stad van het land (…) Bij aankomst bleken we beland te zijn in een land in bezetting. Monumenten bewaakt door Russische detachementen, overal heerste angst, er werd zacht gesproken, naast de roebel werd de litas gebruikt als een soort coupon, wie een paar litas op de toonbank legde, werd bediend (voor hem was de winkel niet uitverkocht), er werd scherp onderscheid gemaakt tussen “echte vaderlanders” en “Russen”, onze Litouwse vrienden bleken meesters te zijn in het spelen met het systeem, stadsbussen bleken plotseling privé-ritten te maken, ik kon het spergebied aan de Oostzee bezoeken op “vervalste” Litouwse papieren, dat wil zeggen gemaakt zonder medeweten van de (Russische) vreemdelingenpolitie door een Litouwse politieman in Juadkrante. Ik was “architect” en verbleef in Smelte, het huis van de architectenbond. Terug naar de bruiloft: mijn toespraak besloot ik met een toast op het bruidspaar met de wens dat hun eventuele kinderen zouden opgroeien in een vrij en onafhankelijk Litouwen. De algemene verwachting van de feestgangers was dat ze dan nog maar een jaar of 10 zouden moeten wachten met het krijgen van kinderen. Voorspellen is moeilijk.” (Lees het volledige verhaal hier of bekijk de In Europa Atlas: 1991)
Mail uw eigen verhaal naar ineuropa@vpro.nl!
Heeft u zelf ook zulke verhalen die u met ons wilt delen? Mail ze dan naar ineuropa@vpro.nl, zodat wij uw verhalen op de In Europa Atlas kunnen plaatsen.
In het historische radioprogramma OVT kunt u wekelijks de In Europa Salon beluisteren. Hierin gaan Geert Mak en gasten dieper in op de onderwerpen die centraal staan in de In Europa-aflevering van die avond.
U kunt OVT natuurlijk beluisteren op Radio 1 (elke zondag, 10.00-12.00u), maar u kunt ook zelf aanwezig zijn bij de live uitzending met Geert Mak en gasten in Studio Desmet:
- Klik hier voor meer informatie
- Klik hier om direct kaarten te reserveren voor een of meer uitzendingen. De capaciteit van Desmet is beperkt, dus reserveer tijdig.
In Europa Salon zondag 1 maart (afl. 32: 1986 - Tsjernobyl): Met als gasten Geert Mak, journalist Raymond van den Boogaard, correspondent in Moskou ten tijde van de Tsjernobyl-kernramp, en Roel van Duijn, groen politicus.
Na afloop van de In Europa Salon kunt u een speciale voorvertoning van de In Europa-aflevering van diezelfde avond zien. Klik hier voor het volledige programma van OVT op zondag 1 maart, of abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast.
Meer over ‘1986 - Tsjernobyl’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1986 - Tsjernobyl’
- Lees alle weblogberichten over ‘1986 - Tsjernobyl’ in
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1986
Een update over de tweede DVD-box van In Europa: Deze tweede box bevat niet alleen de complete tweede serie van In Europa (1944-1999), pod- en vodcasts en nog veel meer, maar ook een CD met de soundtrack van In Europa - met maar liefst 27 tracks van Big Orange.
Meer weten?
- Bekijk een filmpje met Big Orange over hoe de muziek voor In Europa gemaakt wordt
- Bekijk de tweede DVD-box en lees alles over de eerste box: luxe editie of goedkope editie
- Lees alle berichten over de muziek van In Europa
- Neem een kijkje op de website van Big Orange
Wat kunt u verwachten in de uitzending van zondag 1 maart (Ned. 2, vlak na 21u)?
Bekijk de aankondiging van Geert Mak van de aflevering ‘1986 - Tsjernobyl‘:
http://download.omroep.nl/vpro/flash/200…
Meer over ‘1986 - Tsjernobyl’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1986 - Tsjernobyl’
- Lees meer over ‘1986 - Tsjernobyl’ in deze reeks weblogberichten
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1986
Eerdere berichten
Afgelopen zondag vond in het historische radioprogramma OVT weer de In Europa Salon plaats, waarin de OVT-redactie met Geert Mak en gasten sprak over de gebeurtenissen die centraal stonden in de In Europa-aflevering van diezelfde avond: 1984 - Engeland.
Een gesprek over de Iron Lady, Margaret Thatcher. Met als gasten voormalig Engeland-correspondent Peter Brusse en VU-historica Anneke Ribberink, die onderzoek doet naar het optreden van belangrijke politieke vrouwen na de Tweede Wereldoorlog in westerse samenlevingen - waaronder natuurlijk Margaret Thatcher.
Beluister hier de In Europa Salon 1984 - Engeland (30 min.)
En verder:
- Wilt u zelf bij de uitzending van OVT In Europa Salon aanwezig zijn? Klik hier
- Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link
- Abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast
Meer over ‘1984 - Engeland’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1984
- Lees alle weblogberichten over ‘1984 - Engeland’
Op zondag 15 februari vond in het historische radioprogramma OVT weer de In Europa Salon plaats, waarin de OVT-redactie met Geert Mak en gasten sprak over de gebeurtenissen die centraal stonden in de In Europa-aflevering van diezelfde avond: 1977 - Duitsland.
Een gesprek over de jaren dat de Rote Armee Fraktion in Duitsland aktief was. Met als gasten Geert Mak, Duitsland-correspondente in Nederland Annette Birschel en historicus Jacco Pekelder, auteur van o.a. het boek Sympathie voor de RAF. De Rote Armee Fraktion in Nederland, 1970-1980.
Beluister hier de In Europa Salon 1977 - Duitsland (33 min.)
En de column van Nelleke Noordervliet over de jaren zeventig in Duitsland:
Beluister de column hier (4 min.)
En verder:
- Wilt u zelf bij de uitzending van OVT In Europa Salon aanwezig zijn? Klik hier
- Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link
- Abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast
Meer over ‘1977 - Duitsland’:
- Lees alle weblogberichten over ‘1977 - Duitsland’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1977
De dertiende In Europa Vodcast, bij de aflevering 1984 - Engeland. Maker Maaik Krijgsman en researcher Kasper Verkaik vertellen over de totstandkoming van deze aflevering: ”In het mijnwerkersvak kun je het je gewoon niet permitteren om elkaar te laten vallen, je moet altijd iemand hebben die je rug dekt. Als je dat niet hebt, dan ben je de lul, dan ga je eraan. En als dat boven de grond ook niet gebeurt, dan weet je waar je aan toe bent. Dat is waarom ze dit tot op de dag van vandaag nooit zullen vergeten.”
Bekijk dit video-item hieronder of abonneer u op deze vodcast-reeks.
Wilt u zich abonneren op de In Europa Vodcast, kopieer dan de volgende link: http://weblogs.vpro.nl/ineuropa/category/in-europa-vodcast/feed/ en plak deze in iTunes of uw persoonlijke RSS-reader.
Meer over ‘1984 - Engeland’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1984
- Bekijk alle weblogberichten over ‘1984 - Engeland’
Meer vod- & podcasts:
- Bekijk of download alle In Europa Vodcasts
- Beluister of download alle In Europa Salon Podcasts of alle In Europa Podcasts van Geert Mak
- Bekijk ook alle andere pod- en vodcasts van de VPRO
Aansluitend aan de In Europa-afleveringen op TV zendt het digitale kanaal GeschiedenisTV elke zondagavond een aanvullend programma uit, dat in de loop van de week herhaald wordt.
GeschiedenisTV zondag 1 maart (vanaf 22.00u):
- 21.59u: Tsjernobyl als Nederlandse ramp (Andere Tijden)
Deze aflevering is gewijd aan de crisismaatregelen in Nederland omtrent de ramp met de kerncentrale in Tsjernobyl.
- 22.28u: Tsjernobyl, twintig jaar na de ramp (Netwerk)
Op 26 april 1986 ontploft een kernreactor van de kerncentrale in Tsjernobyl. Het is de grootste nucleaire ramp uit de geschiedenis ooit. In het westen wordt onmiddellijk alarm geslagen, maar in de Sovjet-Unie blijft de ramp nog geheim. Op 1 mei 1986, vijf dagen na de ramp, lopen in het nabijgelegen Kiev een miljoen nietsvermoedende burgers op straat tijdens een parade. De radioactieve straling is dan op z’n hoogst. Pas dagen later geeft de communistische leiding toe dat er iets aan de hand is.
- 22.45u: Tsjernobyl (Netwerk)
Reportage over het leven van de tien jaar oude Russische jongen Igor Pavlovets bij de familie Bennett in Groot-Brittannië. Igor werd geboren na de kernramp in Tsjernobyl in 1986 in Minsk met één arm en twee onvolgroeide benen en voeten.
Vanaf dinsdag is dit hele programma samen met de In Europa-aflevering 1986 - Tsjernobyl dagelijks te zien op /Geschiedenis TV. En elke vrijdag om 20.00u: De herhaling van In Europa (en door de week op wisselende tijden).
Bekijk hier de volledige GeschiedenisTV-programmering van deze week (klik op de dag van uw keuze)
Hoe kan ik dat zien?
GeschiedenisTV kunt u bekijken via digitale televisie of via geschiedenis.vpro.nl/gids. GeschiedenisTV is het historische themakanaal van de Publieke Omroep. Met 24 uur per dag, 7 dagen per week documentaires, reportages, films en klassiekers.
Meer zien?
- Kijk op geschiedenis.vpro.nl/gids of het Youtube-kanaal van GeschiedenisTV
- Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rond In Europa? Meld u dan hier aan voor de nieuwsbrief van /Geschiedenis
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1986 - Tsjernobyl’
- Lees hier alle weblogberichten over ‘1986 - Tsjernobyl’
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1986
Ook de aflevering ‘1984 - Engeland’ is inmiddels uitgezonden. U kunt deze uitzending op TV ook nog bekijken op dinsdag 24 februari om 21.40u (Canvas) en op zaterdag 28 februari om 13.40u (Ned. 2) - en natuurlijk ook op deze website.
We zijn erg benieuwd naar wat u van deze uitzending vindt. Bevat hij veel nieuws of alleen bekende zaken? In hoeverre bevestigt of verandert deze aflevering uw beeld van de Britse mijnstakingen en de nasleep die ze tot op vandaag nog hebben? Wat vond u goed aan deze aflevering en wat juist niet - en waarom?
Een greep uit de reacties totnogtoe:
- “In de aflevering vanuit Engeland had ik graag meer inhoudelijke achtergrond gehoord waar het om ging behalve om de macht. Wat waren de eisen van de vakbonden en waarom wilde de regering(blijkbaar) mijnen sluiten. Dat had enig perspectief gegeven over de inhoudelijke argumenten hierachter en de (on)redelijkheid hiervan.” (Ewout Snoeck)
- “Ik had het interessant gevonden te horen hoe het Arthur Scargill is vergaan en ook waar al die mijnwerkers van toen nu hun boterham verdienen.” (Eduard van Arom)
We horen graag wat u ervan denkt, natuurlijk bij voorkeur voorzien van een toelichting. Discussieer mee door hieronder te reageren.
Meer weten?
- Bekijk de hele aflevering ‘1984 - Engeland’ op deze website
- Ontmoet de hoofdpersonen van ‘1984 - Engeland’ op het weblog
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1984
In het historische radioprogramma OVT kunt u wekelijks de In Europa Salon beluisteren. Hierin gaan Geert Mak en gasten dieper in op de onderwerpen die centraal staan in de In Europa-aflevering van die avond.
U kunt OVT natuurlijk beluisteren op Radio 1 (elke zondag, 10.00-12.00u), maar u kunt ook zelf aanwezig zijn bij de live uitzending met Geert Mak en gasten in Studio Desmet:
- Klik hier voor meer informatie
- Klik hier om direct kaarten te reserveren voor een of meer uitzendingen. De capaciteit van Desmet is beperkt, dus reserveer tijdig.
In Europa Salon zondag 22 februari (afl. 31: 1984 - Engeland): Een gesprek over Margaret Thatcher.
Met als gasten voormalig Engeland-correspondent Peter Brusse en VU-historica Anneke Ribberink, die onderzoek doet naar het optreden van belangrijke politieke vrouwen na de Tweede Wereldoorlog in westerse samenlevingen - waaronder natuurlijk Margaret Thatcher.
Na afloop van de In Europa Salon kunt u een speciale voorvertoning van de In Europa-aflevering van diezelfde avond zien. Klik hier voor het volledige programma van OVT op zondag 22 februari, of abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast.
Meer over ‘1984 - Engeland’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Lees meer over ‘1984 - Engeland’ in deze reeks weblogberichten
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1984
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Researcher Kasper Verkaik doet geregeld verslag van het ontstaan van zijn aflevering 1984 - Engeland, die u kunt bekijken op zondag 22 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1984 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Kasper Verkaik
Bernard Ingham (afbeelding: BBC), geboren in de mijnwerkersprovincie Yorkshire en in een typisch Labour-milieu, werd na een loopbaan als journalist en voorlichter in 1979 press secretary van Tory-premier Margaret Thatcher, die onder andere naam zou maken met haar harde optreden tegen de stakende mijnwerkers. Ingham is getooid - nu nog meer dan toen - met fantastische en bijna alomtegenwoordige wenkbrauwen (uitgebreid te bezichtigen in de uitzending 1984 - Engeland).
Ingham adviseerde Thatcher over de presentatie van haar beleid, onderhield de contacten met de Britse parlementaire pers en was een van Thatcher’s invloedrijkste medewerkers. Dit leverde hem bijnamen op als “Thatcher’s Rottweiler”, “Sint Bernard” en “haar plaatsvervanger op aarde”. Na haar aftreden in 1990 werd hij Sir Bernard Ingham. Later werd hij een bekend lobbyist voor nucleaire energie in Groot-Brittanië en voerde hij een campagne tegen windenergie.
Meer over ‘1984 - Engeland’:
- Lees hier een BBC-interview met Sir Bernard Ingham over Margaret Thatcher, Arthur Scargill en de mijnstakingen
- Klik hier voor een bespreking van zowel Ingham’s autobiografie (Kill the Messenger) als een biografie over Ingham (Robert Harris’ Good and Faithful Servant) op NRCboeken.nl
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Lees meer over ‘1984 - Engeland’ in deze reeks weblogberichten
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1984
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Researcher Kasper Verkaik doet geregeld verslag van het ontstaan van zijn aflevering 1984 - Engeland, die u kunt bekijken op zondag 22 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1984 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Kasper Verkaik
Hij lijkt op een darter, Neil Greatrex (afbeelding: BBC). Een zwart, glimmend overhemd, zwarte broek, haar achterover, getrimd baardje, dikke gouden kettingen om zijn pols, en grote gouden ringen. Dit is de man waarover Dave Douglass zei dat hij zijn kop eraf zou kunnen rukken, met zijn blote handen. “Een ellendeling zonder ruggengraat”, noemde Dave hem. Hij houdt Greatrex verantwoordelijk voor de dood van de Britse mijn-industrie.
Dave refereert aan de rol die Greatrex speelde bij de oprichting van de UDM (Union of Democratic Mineworkers), waarvan Greatrex nog steeds voorzitter is. De UDM is na de staking opgericht en was bedoeld als alternatief voor de NUM. Velen noemden (en noemen) de UDM de scab union, de vakbond van de stakingsbrekers. Maar toen een student, die een scriptie schreef over de mijnstakingen, Greatrex onlangs interviewde en refereerde aan de UDM als scab union werd Greatrex heel kwaad. “Dat zijn wij niet.” Toch refereert het woord “Democratic” in de naam van de UDM aan de reden waarom veel mijnwerkers, met name in de provincie Nottinghamshire, weer aan het werk gingen, en dus in de ogen van de mijnwerkers uit Yorkshire scabs waren. Veel mijnwerkers in Nottinghamshire weigerden zelfs al vanaf het begin om te gaan staken. Zij vonden de nationale staking, uitgeroepen door de NUM, ondemocratisch. Omdat Scargill weigerde om een nationale stemming (national ballot) te houden, waarbij alle leden de kans kregen om voor of tegen een landelijke staking te stemmen.
Neil Greatrex zegt dat het voor hem een hele moeilijke beslissing was om niet mee te doen aan de staking. Maar zonder een democratisch besluit over een landelijke staking vond hij niet dat hij mee kon doen. Het was niet, zegt hij, omdat hij het rechtse beleid van Margaret Thatcher steunde. “Ik was zo ongeveer de meest linkse mijnwerker in de omgeving.” Greatrex werkte in een mijn in de buurt van Mansfield, waar nu nog steeds het kantoor van de UDM staat. Niet alleen door de uitgebleven national ballot kreeg Greatrex een afkeer van de staking, maar ook door de agressieve, gewelddadige en bittere houding van de militante stakers. Dit waren de groepen flying pickets uit Hatfield en omgeving, dus mensen als Pat Bennett. Zij kwamen naar Nottinghamshire om te proberen daar de nog werkende mijnen plat te leggen.
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Researcher Kasper Verkaik doet geregeld verslag van het ontstaan van zijn aflevering 1984 - Engeland, die u kunt bekijken op zondag 22 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1984 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Kasper Verkaik
Als lokale leider van mijnwerkersvakbond NUM (National Union of Mineworkers) in Hatfield stond Dave Douglass aan het hoofd van alle stakingsacties in de gemeenschap. Dave is een klein mannetje, maar geniet groot respect. Hij was een echte leidersfiguur. “If Danny said “Jump!”, everybody said “Aye!”,” zegt Pat Bennett over hem. Dave was bovendien een begenadigd spreker en kon met gemak een menigte in vervoering brengen met een vlammende toespraak.
Dave woont inmiddels niet meer in Hatfield. “Het doet me pijn om te zien wat er van het dorp geworden is. De leegstaande pubs, hotels, de verwaarloosde huizen. Ik kan daar niet meer wonen.” Dave is net drie weken met pensioen als ik hem ontmoet in een buitenwijk van Newcastle, zo’n 100 kilometer ten noorden van Hatfield. Het is zijn geboortegrond. Net als vele Hatfielders is Dave een “Geordie”, een benaming voor mensen uit de provincie Northumberland en de omgeving van Newcastle. Na de grote mijnstaking van 1926 kwamen zij en masse naar de mijnen in Yorkshire, om de banen in te nemen van militante stakers die ontslagen waren. Dave is een wandelende encyclopedie en een zeer belezen man, en leidt me in sneltreinvaart en snelle pas rond door zijn geboortestad, waar het vroeger wemelde van de mijnen. Maar die zijn nu allemaal gesloten.
“Het was een treurige dag,” zei Pat Bennett, “toen Danny The Red uit Hatfield vertrok.” Waarom gaat Dave niet terug naar Hatfield nu hij met pensioen is, vraag ik. Daar zitten al zijn vrienden en collega’s van vroeger. Maar Dave wil niet terug. Niet alleen vanwege de verpaupering, maar ook omdat hij niet de gepensioneerde kan gaan uithangen op een plek waar hij vroeger als vakbondsleider zo’n centrale rol speelde in de gemeenschap. “Ik mis de fysieke uitdaging van het werken onder de grond, ik mis de opwinding van de stakingsacties, ik mis het gevoel om onderdeel te zijn van een grote sociale beweging en het meest mis ik nog de kameraadschap van de jongens.”
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Researcher Kasper Verkaik doet geregeld verslag van het ontstaan van zijn aflevering 1984 - Engeland, die u kunt bekijken op zondag 22 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1984 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Kasper Verkaik
Pat Bennett is een tientonner. Anderen in het dorp noemen hem Fat Pat. Hij is eind veertig en heeft een ruige, rooie kop, met glimmende blauwe ogen. Hij praat gepassioneerd en gesticuleert veel als hij het over de gevechten heeft. Als hij rondrijdt door het dorp in zijn Mitsubishi Pajero - ondertussen voortdurend zwaaiend naar bekenden - dan ligt het stuur op zijn dikke buik.
Pat is zo dik geworden nadat hij door een mijnongeluk begin jaren ‘90 thuis is komen te zitten. Maar ondanks zijn overgewicht en de grappen die over hem gemaakt worden, is Pat een alom gewaardeerd inwoner van Hatfield. En dat heeft alles te maken met zijn verleden als zeer actieve en militante staker tijdens de mijnstakingen. Pat is tijdens de staking meerdere malen gearresteerd. En heeft een paar dingen gedaan in gevecht met politieagenten waar hij “niet trots” op is. Sommige dingen wil en kan hij niet vertellen. Andere wel. Zoals dat hij eens een stuk van de neus van een agent heeft gebeten. Pat stond altijd vooraan in de soms zeer gewelddadige confrontatie met de politie. Voor de poorten van zijn eigen mijn in Hatfield, maar ook in de rest van het land. Pat was onderdeel van een groep zogenaamde flying pickets: jonge mannen die naar mijnen overal in het land trokken om daar te proberen hun collega’s ook aan het staken te krijgen.
Pat was nog maar 20 tijdens de mijnstakingen van 1984. Hoezeer Pat ook vol overtuiging meedeed aan de staking, achteraf gezien geeft hij toe dat hij eigenlijk al drie dagen na de start van de staking stiekem voor zichzelf wist dat de mijnwerkers deze staking uiteindelijk zouden verliezen. Met een groep flying pickets was Pat vanuit Hatfield een paar dagen naar de Ollerton mijn gegaan, net over de grens in Nottinghamshire. Deze provincie, ten zuiden van Yorkshire, stond altijd al bekend om de lage bereidheid onder mijnwerkers om mee te doen aan stakingen. Bij grote stakingen in 1926 en 1974 waren veel mijnwerkers in Notts (een lokale afkorting voor Nottinghamshire) aan het werk gebleven. Een mijn in Notts stilleggen was voor de flying pickets dan ook een grote overwinning.
En dat was ze in de eerste paar dagen van de staking gelukt in Ollerton. Pat en zijn collega-stakers uit Hatfield bleven een paar dagen om het mijnterrein te bewaken, en te zorgen dat mijnwerkers van Ollerton niet over de picket line zouden gaan en weer aan het werk gingen. Tijdens de tweede nacht lag Pat met een paar anderen te waken aan de rand van het mijnterrein. Ze keken uit op een begraafplaats die tussen de weg en het mijnterrein lag. Het was volle maan en plots zagen ze beweging op de begraafplaats. Mijnwerkers kropen over hun buik richting de hekken van het mijnterrein. Pat: “Als mannen bereid zijn om in het holst van de nacht met hun buik over de graven van hun eigen ouders en grootouders te kruipen… als de wil en overtuiging om te werken bij deze mijnwerkers blijkbaar zo groot is… hoe kunnen wij dan ooit deze staking winnen?” De mijnstaking was nog maar 3 dagen jong, toen Pat zich dit afvroeg. Hij zou zijn twijfels nooit met zijn collega’s en vrienden delen.
Wat kunt u verwachten in de uitzending van zondag 22 februari (Ned. 2, vlak na 21u)?
Bekijk de aankondiging van Geert Mak van de aflevering ‘1984 - Engeland‘:
http://download.omroep.nl/vpro/flash/2009/01/08/1984GeertMak.flv
Meer over ‘1984 - Engeland’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Lees meer over ‘1984 - Engeland’ in deze reeks weblogberichten
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1984
De In Europa-aflevering ‘1977 - Duitsland’ is niet op deze website te zien, maar gelukkig wel nog op TV: zaterdag 21 februari om 13.40u op Nederland 2.
Gelukkig valt er nog veel meer te bekijken, te beluisteren en te lezen over de Rote Armee Fraktion. Hieronder een greep uit het aanbod.
Kijken:
- De Andere Tijden-aflevering De RAF in Nederland (12 april 2005)
- De Andere Tijden-aflevering Stammheim: De RAF-top gevangen maar niet uitgespeeld (22 oktober 2002)
- De Andere Tijden-aflevering Inge Viett: Portret van een terroriste (21 mei 2002)
- VPRO Boeken: Een gesprek met Jacco Pekelder over zijn boek Sympathie voor de RAF (14 oktober 2007)
- Christof Wackernagel en Herman van Hoogen te gast bij Paul Witteman (1990)
- De film Der Baader Meinhof Komplex (nu nog in de bioscoop); meer tips rond de film Der Baader Meinhof Komplex vindt u in dit eerdere weblogbericht.
Luisteren:
- Een OVT-gesprek over drie sleutelfiguren uit de RAF: Vesper, Ensslin en Baader met Jacco Pekelder en Johan van Minnen (8 februari 2004)
- De OVT-column van Johan van Minnen: De RAF (8 februari 2004)
Lezen:
- Algemeen: Het Dossier RAF op Duitslandweb (een bijzonder waardevolle website)
- Algemeen: Het boek Der Baader Meinhof Komplex van Stefan Aust
- Algemeen: RAF-dossiers van bijvoorbeeld Der Spiegel en Frankfurter Rundschau (overzicht, artikelen)
- Over het Bundeskriminalamt (BKA) en Horst Herold: De boeken Der Chef. Horst Herold und das BKA van Dieter Schenk en Baader und Herold. Beschreibung eines Kampfes van Dorothea Hauser en het artikel “Gefangen in der Vergangenheit” (Der Tagesspiegel, 22 september 2007)
- Over de RAF in Nederland: Het boek Sympathie voor de RAF. De Rote Armee Fraktion in Nederland 1970-1980 van Jacco Pekelder
Heeft u meer tips, laat het ons dan graag weten door hieronder te reageren.
Meer weten?
- Lees alle weblogberichten over de aflevering ‘1977 - Duitsland’
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1977
Aansluitend aan de In Europa-afleveringen op TV zendt het digitale kanaal GeschiedenisTV elke zondagavond een aanvullend programma uit, dat in de loop van de week herhaald wordt.
GeschiedenisTV zondag 22 februari (vanaf 22.00u):
- 21.59u: The Battle for Orgreave
Documentair verslag van de gewelddadige strijd tussen mijnwerkers en politie, die in 1984 ontstond na dreiging van het sluiten van de mijnen in de streek. Engels gesproken zonder ondertitels. Regie: Yvette Vanson.
- 22.53u: Sean en Raffy (Donkere wolken boven het paradijs)
Het zijn de jaren ‘80, de tijd van no-future en punk. Kees Rijninks maakt een portret van Sean en Raffy, twee jongeren uit het uitzichtloze Leeds.
Vanaf dinsdag is dit hele programma samen met de In Europa-aflevering 1984 - Engeland dagelijks te zien op /Geschiedenis TV. En elke vrijdag om 20.00u: De herhaling van In Europa (en door de week op wisselende tijden).
Bekijk hier de volledige GeschiedenisTV-programmering van deze week (klik op de dag van uw keuze)
Hoe kan ik dat zien?
GeschiedenisTV kunt u bekijken via digitale televisie of via geschiedenis.vpro.nl/gids. GeschiedenisTV is het historische themakanaal van de Publieke Omroep. Met 24 uur per dag, 7 dagen per week documentaires, reportages, films en klassiekers.
Meer zien?
- Kijk op geschiedenis.vpro.nl/gids of het Youtube-kanaal van GeschiedenisTV
- Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rond In Europa? Meld u dan hier aan voor de nieuwsbrief van /Geschiedenis
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1984 - Engeland’
- Lees hier alle weblogberichten over ‘1984 - Engeland’
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1984
Uit het artikel “De RAF en de DDR. RAF-leden vonden onderdak in DDR” op de /Geschiedenis-website:
“In Europa ging zondag over de RAF. RAF-lid Till Mayer sprak daarin over de relatie tussen de terroristen en de DDR. Na de Duitse hereniging in 1990 werd duidelijk dat de DDR jarenlang gevluchte terroristen uit de BRD had opgevangen. Ook was de DDR betrokken bij de paramilitaire opleiding en logistieke ondersteuning van de RAF. Uiteindelijk eindigden de rebellen van voorheen echter als brave burgers in een rijtjeshuis.
RAF-kopstuk Inge Viett fungeerde als contactpersoon met de Stasi, de DDR-veiligheidsdienst. De Stasi-activiteiten met betrekking tot de RAF werden aangeduid met de termen Stern 1 en Stern 2. Stern 1 stond voor de actieve RAF-leden, Stern 2 voor de inactieve RAF-leden. De nog actieve RAF-leden kregen van de DDR niet alleen onderdak, financiële en medische hulp, maar ook actieve steun bij het voorbereiden van nieuwe terreuracties.
In de lente van 1980 startte Inge Viett de eerste onderhandelingen met Stasi over de opname van enkele ex-RAF-leden in de DDR. In augustus vertrok er daadwerkelijk een aantal ex-RAF-leden voorgoed naar de DDR. De officiële verklaring van de DDR om de RAF-leden op te nemen luidde dat de Oost-Duitsers de terroristen ‘hun zinloos en schadelijk gedrag wilde afleren’. Gezien de steun van de DDR aan Stern 2, een opmerkelijk streven.
Laatste halte: DDR
Een boswachtershuis vlakbij Briesen, in de buurt van Frankfurt aan de Oder, speelde een centrale rol in het leven van de ex-terroristen. Dit zogenaamde Forsthaus an der Flut, door de Stasi aangeduid met de term Objekt 74, was de verblijfplaats voor de voormalige terroristen.”
> Lees het volledige /Geschiedenis-artikel hier
Meer weten?
- Meer artikelen, audio en video over de terreur van de RAF, over 1977 en over tal van aanpalende onderwerpen vindt u op de /Geschiedenis-website
- Op de hoogte blijven? Meld u dan hier aan voor de nieuwsbrief van /Geschiedenis
- Lees hier alle weblogberichten over ‘1977 - Duitsland’
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1977
De twaalfde In Europa Vodcast, bij de aflevering 1977 - Duitsland. Maker Alexander Oey vertelt over de totstandkoming van deze aflevering: over de Stasi-Schnipselmaschine, waarmee duizenden zakken Stasi-dossiers, die in 1989 in allerijl verscheurd werden, beetje bij beetje hersteld worden - en waarom dit verhaal en deze beelden toch niet in deze uitzending terechtgekomen zijn.
Bekijk dit video-item hieronder of abonneer u op deze vodcast-reeks.
Wilt u zich abonneren op de In Europa Vodcast, kopieer dan de volgende link: http://weblogs.vpro.nl/ineuropa/category/in-europa-vodcast/feed/ en plak deze in iTunes of uw persoonlijke RSS-reader.
Meer over ‘1977 - Duitsland’:
- De In Europa-aflevering ‘1977 - Duitsland‘ is te zien op 15 februari om 21.05u (Ned. 2)
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1977
- Bekijk alle weblogberichten over ‘1977 - Duitsland’
Meer vod- & podcasts:
- Bekijk of download alle In Europa Vodcasts
- Beluister of download alle In Europa Salon Podcasts of alle In Europa Podcasts van Geert Mak
- Bekijk ook alle andere pod- en vodcasts van de VPRO
Ook de aflevering ‘1977 - Duitsland’ is inmiddels uitgezonden. U kunt deze uitzending op TV ook nog bekijken op dinsdag 17 februari om 21.40u (Canvas) en op zaterdag 21 februari om 13.40u (Ned. 2). Op deze website kunt u de aflevering helaas niet bekijken.
We zijn erg benieuwd naar wat u van deze uitzending vindt. Bevat hij veel nieuws of alleen bekende zaken? In hoeverre bevestigt of verandert deze aflevering uw beeld van de Rote Armee Fraktion en de nasleep van deze terreur? Wat vond u goed aan deze aflevering en wat juist niet - en waarom?
Een greep uit de reacties totnogtoe:
- “Relatief uitgebreide aandacht voor het gewelddadig karakter van de RAF, maar weinig of geen aandacht voor de repressieve Staatsreactie hierop [...] Ook is het opvallend, dat de controverse tav de echte of vermeende zelfmoord in de Stammheimgevangenis niet door u aan de orde is gesteld. Tenslotte ontbreekt het m.i. aan een diepgaander analyse over de politieke idealen en drijfveren van de RAF leden (Astrid Essed)
- “Een interessante aflevering. Die ook blootlegt, dat BILD het niet fout heeft in alle gevallen, ondanks haar schreeuwerigheid.” (M. Tenhumberg)
We horen graag wat u ervan denkt, natuurlijk bij voorkeur voorzien van een toelichting. Discussieer mee door hieronder te reageren.
Meer weten?
- Lees alle weblogberichten over de aflevering ‘1977 - Duitsland’
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1977
Meer over ‘1991 - Sovjet-Unie’:
- Bekijk hier de hele aflevering ‘1991 - Sovjet-Unie’
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1991
- Lees alle weblogberichten over ‘1991 - Sovjet-Unie’
- Klik hier voor meer filmpjes van Jona over het maken van In Europa
In het historische radioprogramma OVT kunt u wekelijks de In Europa Salon beluisteren. Hierin gaan Geert Mak en gasten dieper in op de onderwerpen die centraal staan in de In Europa-aflevering van die avond.
U kunt OVT natuurlijk beluisteren op Radio 1 (elke zondag, 10.00-12.00u), maar u kunt ook zelf aanwezig zijn bij de live uitzending met Geert Mak en gasten in Studio Desmet:
- Klik hier voor meer informatie
- Klik hier om direct kaarten te reserveren voor een of meer uitzendingen. De capaciteit van Desmet is beperkt, dus reserveer tijdig.
In Europa Salon zondag 15 februari (afl. 30: 1977 - Duitsland): Over de jaren dat de Rote Armee Fraktion in Duitsland aktief was.
Met als gasten Geert Mak, Duitsland-correspondente in Nederland Annette Birschel en historicus Jacco Pekelder, auteur van o.a. het boek Sympathie voor de RAF. De Rote Armee Fraktion in Nederland, 1970-1980.
Na afloop van de In Europa Salon kunt u een speciale voorvertoning van de In Europa-aflevering van diezelfde avond zien. Klik hier voor het volledige programma van OVT op zondag 15 februari, of abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast.
Meer over 1977 en de RAF:
- De In Europa-aflevering ‘1977 - Duitsland’ is te zien op 15 februari om 21.05u (Ned. 2)
- Lees alle weblogberichten over de aflevering ‘1977 - Duitsland’
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1977
Meer zien, luisteren en lezen?
- Klik hier voor meer filmpjes van Jona over het maken van In Europa
- Bekijk de hele aflevering 1989 - Roemenië op deze website
- Lees hier alle weblogberichten over 1989
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1989
Wat kunt u verwachten in de uitzending van zondag 15 februari (Ned. 2, vlak na 21u)?
Bekijk de aankondiging van Geert Mak van de aflevering ‘1977 - Duitsland‘:
http://download.omroep.nl/vpro/flash/2009/02/09/1977Geert.flv
Meer over 1977 en de RAF:
- De In Europa-aflevering ‘1977 - Duitsland’ is te zien op 15 februari om 21.05u (Ned. 2)
- Lees alle weblogberichten over de aflevering ‘1977 - Duitsland’
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1977
Aansluitend aan de In Europa-afleveringen op TV zendt het digitale kanaal GeschiedenisTV elke zondagavond een aanvullend programma uit, dat in de loop van de week herhaald wordt.
GeschiedenisTV zondag 15 februari (vanaf 22.00u):
- 22.00u: De rode jaren, waren wij terroristen?
Eind zestiger begin zeventiger jaren was in Nederland de ‘Rode Jeugd’ actief. Een radicale linkse organisatie die het geweld opzocht. In de slagschaduw van de Duitse Rote Armee Fraktion voerde men strijd tegen de oorlog in Vietnam en de kapitalistische maatschappij. Als in 1976 een aantal mensen naar Jemen vertrekt om een Palestijnse guerrilla-opleiding te volgen, lijkt er geen weg meer terug. Hun trainer daar, RAF-lid Peter-Jürgen Boock, herinnert zich ‘Die Holländer’ nog goed.
- 22.56u: De terrorist Hans-Joachim Klein (Dokwerk)
Documentaire waarin de Duitse ex-terrorist Hans-Joachim Klein voor het eerst terugblikt op zijn leven als terrorist in de jaren ‘70. De documentaire laat zien hoe de persoonlijke gebeurtenissen in het leven van een individu tot radicalisering en terrorisme kunnen leiden.
- 00.08u: Baader-Meinhof (Andere Tijden)
Reportage over de deelname van de Nederlander Ronald Augustin aan de terroristische acties van de West-Duitse Rote Armee Fraction (RAF), ook wel genoemd de Baader-Meinhof-groep.
- 00.39u: Portret van Thomas Ebermann (Lopende zaken)
Portret van Thomas Ebermann, één van de oprichters van de politieke partij Die Grünen. De partij wordt opgericht na de dood van een aantal RAF-kopstukken. Onder het motto ‘ontregel het politieke systeem van binnenuit’ neemt Ebermann zitting in het deelstaatappartement van Hamburg en later in de Bondsdag. In 1989 stapt Ebermann uit de partij omdat Die Grünen hem te braaf geworden zijn.
- 00.58u: Bomen
Gesprek met Bakker Schut nav zijn verdediging van in Nederland gevangen RAF-leden Folkerts, Schneider en Wachernagel.
- 01.44u: Vijand van de staat (Diogenes)
Reportage over de RAF-terroristen Knut Folkerts en Karl-Heinz Dellwo die na twintig jaar gevangenschap vrijkwamen. Ze vertellen oa over hun gevangenschap en vrijlating, hoe ze tot hun terrorisme kwamen en hun betrokkenheid bij diverse akties.
Vanaf dinsdag is dit hele programma samen met de In Europa-aflevering 1977 - Duitsland dagelijks te zien op /Geschiedenis TV. En elke vrijdag om 20.00u: De herhaling van In Europa (en door de week op wisselende tijden).
Bekijk hier de volledige GeschiedenisTV-programmering van deze week (klik op de dag van uw keuze)
Hoe kan ik dat zien?
GeschiedenisTV kunt u bekijken via digitale televisie of via geschiedenis.vpro.nl/gids. GeschiedenisTV is het historische themakanaal van de Publieke Omroep. Met 24 uur per dag, 7 dagen per week documentaires, reportages, films en klassiekers.
Meer zien?
- Kijk op geschiedenis.vpro.nl/gids of het Youtube-kanaal van GeschiedenisTV
- Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rond In Europa? Meld u dan hier aan voor de nieuwsbrief van /Geschiedenis
- De In Europa-aflevering ‘1977 - Duitsland’ is te zien op 15 februari om 21.05u (Ned. 2)
- Lees hier alle weblogberichten over ‘1977 - Duitsland’
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1977
Hoe overtuig je een Portugese boer ervan dat hij zijn schep af moet geven aan een socialistische beweging? Onderstaand filmpje is gemaakt tijdens de massale landbezettingen die volgden op de Anjerrevolutie van 1974 in Portugal. Met deze revolutie kwam er een einde aan het autoritaire regime van António Salazar en zijn opvolger Marcelo Caetano. In het verlengde van deze revolutie bezetten linkse bewegingen tal van stukken land.
In dit filmpje probeert de leider van de landbezettingen, Wilson Faustinho, aan een eenvoudige boer duidelijk te maken waarom hij zijn schop aan de coöperatie moet afstaan. Maar de man is erg gehecht aan zijn schop en laat zich niet zomaar overtuigen.
Over dit filmpje:
- Het fragment is afkomstig uit de film Torre Bela (1975) van Thomas Harlan.
- Klik hier voor meer filmpjes van Jona Honer over het maken van In Europa.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Afgelopen zondag vond in het historische radioprogramma OVT weer de In Europa Salon plaats, waarin de OVT-redactie met Geert Mak en gasten sprak over de gebeurtenissen die centraal stonden in de In Europa-aflevering van diezelfde avond: 1974 - Portugal.
Met als gasten historicus Menno Postma en Leonor Raven Gama d’Oliveira Gomez, vertaalster en literatuurwetenschapper die de Anjerrevolutie meemaakte.
Beluister hier de In Europa Salon 1974 - Portugal (24 min.)
En verder:
- Wilt u zelf bij de uitzending van OVT In Europa Salon aanwezig zijn? Klik hier
- Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link
- Abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Een treurige mededeling: De aflevering ‘1977 - Duitsland’ over de Rote Armee Fraktion van komende zondag zal NIET op deze website te zien zijn. De reden: onopgeloste rechtenkwesties. De tv- en dvd-rechten waren geen probleem, maar helaas hebben we geen toestemming om de uitzending op deze website te tonen: voor de internetrechten konden we met de rechthebbenden van een aantal archiefbeeld-fragmenten geen regeling treffen.
Wel kunt u de uitzending natuurlijk op TV bekijken, en daarvoor heeft u maar liefst driemaal de kans:
- Zondag 15 februari om 21.05u op Nederland 2
- Dinsdag 17 februari om 21.40u op Canvas
- Zaterdag 21 februari om 13.40u op Nederland 2
Veel kijkplezier!
Meer over 1977 en de RAF:
- Lees meer over ‘1977 - Duitsland’ in deze reeks weblogberichten
- Nog meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1977
Sinds de uitzending 1974 - Portugal van gisteren krijgen we herhaaldelijk de vraag wie er nou eigenlijk werd afgezet in Portugal in 1974. Zijn naam valt in de uitzending niet; er wordt steeds gesproken van ‘de dictator’. Het antwoord: Marcello Caetano (foto links).
In 1968 was hij Antonio de Oliveiro Salazar (foto rechts) opgevolgd als minister-president van Portugal, en hij werd afgezet tijdens de Anjerrevolutie van 1974.
Waarom kwam zijn naam dan niet voor in de uitzending? Marcello Caetano zelf speelde geen grote rol in de uitzending, de aandacht lag helemaal niet bij zijn persoon - en daarom dachten we dat het duidelijker was om kortweg te spreken van ‘de dictator’. Maar voor wie zich afvroeg wie er nou eigenlijk werd afgezet in 1974: Marcello Caetano.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
De elfde In Europa Vodcast, bij de aflevering 1974 - Portugal. Maker Stefanie de Brouwer vertelt over de totstandkoming van deze aflevering: over Celeste, een bijzonder kleine Portugese dame die op 25 april 1974 aan militairen in Lissabon anjers uitdeelde, en daarmee - naar men zegt - de Anjerrevolutie haar naam gaf.
Bekijk dit video-item hieronder of abonneer u op deze vodcast-reeks.
Wilt u zich abonneren op de In Europa Vodcast, kopieer dan de volgende link: http://weblogs.vpro.nl/ineuropa/category/in-europa-vodcast/feed/ en plak deze in iTunes of uw persoonlijke RSS-reader.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Meer vod- & podcasts:
- Bekijk of download alle In Europa Vodcasts
- Beluister of download alle In Europa Salon Podcasts of alle In Europa Podcasts van Geert Mak
- Bekijk ook alle andere pod- en vodcasts van de VPRO
Ook de aflevering ‘1974 - Portugal’ is inmiddels uitgezonden. U kunt deze uitzending op TV ook nog bekijken op dinsdag 10 februari om 21.40u (Canvas) en op zaterdag 14 februari om 13.40u (Ned. 2). Ook kunt u deze aflevering altijd opnieuw bekijken op deze website.
We zijn erg benieuwd naar wat u van deze uitzending vindt. Bevat hij veel nieuws of alleen bekende zaken? In hoeverre bevestigt of verandert deze aflevering uw beeld van de Anjerrevolutie, de landhervormingen en de nasleep van deze omwenteling? Wat vond u goed aan deze aflevering en wat juist niet - en waarom?
Een greep uit de reacties totnogtoe:
- “Geweldig tijdsbeeld” (L. vd Bergh)
- “Te veel is weggelaten. De machtsstrijd tussen de verschillende richtingen werd nauwelijks belicht. De impact op de rest van Europa. De angst van de Verenigde Staten en vele Europese regeringen voor de invloed van de communisten en andere linkse groeperingen in Portugal.” (Wim van Gammeren)
- “Ik herinner mij nog dat het de avond van 23 april ongewoon stil was in de stad [...] Overigens bracht deze aflevering van In Europa de sfeer goed in beeld en daarmee kwam een oude herinnering goed in beeld. Verder mijn complimenten voor de hele serie. Een goed verhaal houdt onze geschiedenis levend en daardoor interessant.” (Luut Planting)
We horen graag wat u ervan denkt, natuurlijk bij voorkeur voorzien van een toelichting. Discussieer mee door hieronder te reageren.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
In antwoord op steeds meer vragen: Er komt inderdaad een tweede DVD-box van In Europa - met de complete tweede serie en nog véél meer. Bestellen kunt u hier.
Deze tweede DVD-box - een Heus Crossmediaal Feest voor de Geest - bevat in ieder geval het volgende:
- 9 DVD’s met alle uitzendingen van de tweede serie van In Europa (1944-1999)
- 2 CD’s met alle In Europa Podcasts van Geert Mak over de tweede serie (podcast 8 t/m 12)
- 1 CD met de soundtrack van In Europa: maar liefst 27 tracks van Big Orange
- Alle In Europa Vodcasts
- Een kaart van Europa in 1992
NB. Deze DVD-box bevat, net als de eerste box, geen ondertiteling in andere talen (ook niet in het Engels)
Zodra er meer nieuws is over deze tweede In Europa-box, kunt u dat natuurlijk lezen op dit weblog.
Meer weten?
- Lees alles over de eerste DVD-box: luxe editie of goedkope editie
- Alle afleveringen van In Europa kunt u ook bekijken op deze website
- Beluister alle In Europa Podcasts hier
- Bekijk alle In Europa Vodcasts hier
- Bekijk filmpjes over de muziek van In Europa: met Rosto A.D. en met Big Orange
- Bekijk alle making of-filmpjes van Jona Honer hier
De Portugese schrijver Antonio Lobo Antunes wilde aanvankelijk niet geïnterviewd worden voor de aflevering 1974 - Portugal, maar dankzij de bemiddeling van zijn Nederlandse vertaler Harrie Lemmens was hij wel zover te krijgen dat hij een column zou voordragen over zijn herinneringen aan zijn diensttijd en de koloniale oorlog die Portugal voerde in Angola. Die column kunt u hieronder lezen (vertaling van Harrie Lemmens). Hoe Lobo Antunes uiteindelijk toch wèl wilde praten over de Anjerrevolutie, leest u hier.
Harrie Lemmens vertaalde boeken van Antonio Lobo Antunes in het Nederlands. Bij uitgeverij Ambo/Anthos verscheen in 2007 zijn klassieker Fado Alexandrino in een vertaling van Harrie Lemmens. Onlangs verscheen hiervan ook een paperback-uitgave. Binnenkort verschijnt bij dezelfde uitgeverij ook Dans der verdoemden (Auto dos dadados), ook vertaald door Harrie Lemmens.
Klik op onderstaande links voor meer over:
- Antonio Lobo Antunes (en een interview op nrcboeken.nl)
- Fado Alexandrino (en een recensie in De Volkskrant)
- Beluister een gesprek met Harrie Lemmens over Fado Alexandrino (De Avonden)
- Volg the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Column van Antonio Lobo Antunes: Alleen de doden kennen Mafra
Nog steeds vind ik het vervelend door Mafra te komen, Mafra en de hele streek rondom waar ik als cadet de eerste maanden beleefde van de ellende die mij op een luxe passagiersschip naar het krijgsgeweld in Afrika voerde. Ik denk dat het de ergste winter van mijn leven was, drie maanden in de kou en regen tussen het ijzige klooster dat Praktijkschool der Infanterie heette, het ommuurde terrein waar de president naar men zei op jacht ging en de militaire martelingen aan de monding van de Lizandro. Ik begrijp dat je aspirant-officieren met harde hand moet klaarstomen voor de oorlog, maar ik heb moeite met de wreedheid van sommige instructeurs. Ook snap ik dat die instructeurs net zulke ongeluksvogels waren als wij, maar ik kan niet bij het nodeloze geweld, de stompzinnige vernedering en de mensonterende leefomstandigheden. Met een ster op mijn schouder en L. Antunes op mijn uniform genaaid heb ik daar verrekt van de honger: koffie met melkpoeder, een piepklein pakje boter dat we met zijn achten moesten delen. De vaandrig beval staande, met zijn armen over elkaar
‘Naar mij toe kruipen’
dat wil zeggen op en over elkaar in de modder tot we zijn schoenen hadden aangetikt. Het tekort aan water waardoor ik me de hele week niet kon wassen, de pestlucht van de kazerne, het constante geweld, wij smerig, wanhopig, uitgeput en de vaandrig vragen
‘Is het leger mooi?’
waarop wij in koor, zwerend bij ons lieve moedertje
‘Jawel’
de vaandrig vragen
‘Is het leger goed?’
en wij, met zin om hem te wurgen
‘Jawel’
de vaandrig aandringen
‘Harder’
en wij, harder
‘Jawel’
de vaandrig
‘Angola’
en wij in koor
‘Is van ons’
brullend van woede, de majoor die ons inspecteerde op de paradeplaats en met een kaartje over onze wang streek om te zien of we ons goed hadden geschoren. Als het vuile kaartje
‘Trrrrr’
deed, zei de majoor tegen de kapitein
‘Deze cadet gaat niet op weekend’
en ik in mezelf
‘Ik krijg die klootzak wel al moet ik eeuwen wachten’
terwijl de majoor net zo’n schlemiel was als wij, een gevangene net als wij, slecht betaald, nauwelijks ervaren, met zes jaar Afrika achter de rug, nog steeds vind ik het vervelend door Mafra te komen, al die hellingen, al die straten, sergeanten die moeizaam zaten te schrijven in de secretarie, muffe gangen, hooguit een half dozijn pisbakken voor een hele compagnie, de pies die over de grond stroomde, midden in de nacht geschreeuw
‘Binnen tien minuten iedereen in gelid’
of nee, geen tien
‘Binnen vijf minuten iedereen in gelid’
de Portugese soldaat doet voor niemand onder, Portugal één en ondeelbaar van Minho tot Timor, over de muur springen, over de greppel springen, over de dagen springen, als je de tijgerbaan niet haalt terug naar soldaat eerste klas, en niet te vergeten de arrogantie, het constante misbruik en de laagheid die ik niet ben vergeten en nooit zal vergeten, Angola is van ons, kruipen, kruipen, een militair wordt niet nat van civiele regen, nog steeds mijd ik Mafra, rijd ik er in een boog omheen, ik heb er nooit ook maar één cadet gezien die zoon was van een belangrijk iemand uit de dictatuur, een kamerlid, een minister, een bankier, die hoefden niet te kruipen, te kruipen, de schoenen van de vaandrig aan te tikken, de vuile troep uit de vreetschuur, mijn hoofd altijd maar
‘Waarom?’
mijn hoofd alleen maar
‘Waarom?’
grappig hoe je alles overleeft en alles verdraagt en bijna meteen daarna ik ook officier, klaargestoomd voor het scheepje naar Afrika met splinternieuwe epauletten op mijn schouders, mijn hoofd altijd maar
‘Waarom?’
mijn hoofd alleen maar
‘Waarom?’
steeds maar zeurend
‘In naam van wat, waarom?’
en opnieuw januari en kou en regen, de monding van de Lizandro in de vroege morgen, vaag, een sinaasappel, een conservenblik, mijn vingers moeite met pellen, cadetten in plaats van meeuwen verspreid over het strand, verstijfd, een wazig mat zonnetje, geweer afleggen, het tentzeil, de veldfles, in de schil bijten, het zure sap, alleen de doden kennen Mafra, je hoort de voetstappen van de doden op de tegels van het klooster, cadet L. Antunes die de trap oploopt naar de slaapzaal, daar gaat hij, als ik er nu binnen zou gaan, zou ik hem daar aantreffen en hem bevelen
‘Binnen tien minuten in het gelid’
of nee, geen tien
‘Binnen vijf minuten in het gelid’
en dan zou ik hem de regen in zien rennen, januari, februari, maart, hoofd kaalgeschoren, blauwe vingers die nog geen sinaasappel kunnen pellen, cadet L. Antunes
‘Waarom?’
zijn gezicht
‘Waarom?’
en allicht antwoord ik niet, als ik hem zou antwoorden zou ik moeten zeggen
‘Weet ik ook niet’
en een officier mag natuurlijk geen blijk geven van zwakheid tegenover een schijtrekruutje.
(Vertaling: Harrie Lemmens)
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Wat kunt u verwachten in de uitzending van zondag 8 februari (Ned. 2, vlak na 21u)?
Bekijk de aankondiging van Geert Mak van de aflevering ‘1974 - Portugal‘:
http://download.omroep.nl/vpro/flash/2008/12/29/Geert1974.flv
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Maker Stefanie de Brouwer doet geregeld verslag van het ontstaan van haar aflevering 1974 - Portugal, die u kunt bekijken op zondag 8 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1974 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Stefanie de Brouwer
Harrie Lemmens, de onvolprezen vertaler van Portugese literatuur, heeft bemiddeld. De grote Portugese schrijver Antonio Lobo Antunes, al jarenlang op de shortlist voor de Nobelprijs voor de literatuur, geeft geen interviews. Of hij dan een van zijn columns zou willen voorlezen? Het is een column over de ellendige drilloefeningen die een jonge Antonio onderging in het leger, vlak voordat het schip naar de koloniale oorlog in Angola koers zette naar Afrika. Hij stemt toe, voorlezen wil hij wel.
Hij ontvangt ons in een atelier met allerlei vreemde filmprops. Hij schrijft hij, en schrijven is het. Alsof hij een chronisch tekort aan papier heeft, kriebelt hij minuscule lettertjes vrijwel zonder spaties op het wit, net zolang tot er haast geen wit meer te zien is. Hij is charmant, vriendelijk, maar vindt ons maar lastig als we vragen of hij af en toe in de camera wil kijken tijdens het voorlezen van zijn columns. ‘Ik ben geen acteur,’ moppert hij. Maar hij probeert het wel, en raakt prompt de draad kwijt bij het voorlezen.
En ach, waarom niet, we proberen het gewoon. Vertel eens over de oorlog in Angola, de koloniale oorlogen waren immers de belangrijkste reden voor het omverwerpen van het regime. Nee, nee, hij geeft geen interviews, en al helemaal niet over een onderwerp waar je niet eens over kunt praten. En vervolgens vertelt hij de meest gruwelijke details over zijn tijd als soldaat. Over hoe je jezelf naar een veiliger plek kon schieten: je kon punten krijgen voor elk ingenomen wapen, voor elke krijgsgevangene, voor elke gedode Angolees - of het nu een man, vrouw, kind of bejaarde was. Ze hadden napalm en ontbossingsgif.
‘Ik begrijp niet dat ik me niet schuldig voel,’ zegt hij. Maar de schuld over het leed dat de Portugezen in Angola veroorzaakten, wordt overschaduwd door de woede tegen de leiders die hen naar de Afrikaanse hel stuurden. Een uur lang praatten we met elkaar. Dan zwaait hij ons uit, staande in de deuropening van zijn wonderlijke atelier. Niet gek voor iemand die geen interviews geeft.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
In het historische radioprogramma OVT kunt u wekelijks de In Europa Salon beluisteren. Hierin gaan Geert Mak en gasten dieper in op de onderwerpen die centraal staan in de In Europa-aflevering van die avond.
U kunt OVT natuurlijk beluisteren op Radio 1 (elke zondag, 10.00-12.00u), maar u kunt ook zelf aanwezig zijn bij de live uitzending met Geert Mak en gasten in Studio Desmet:
- Klik hier voor meer informatie
- Klik hier om direct kaarten te reserveren voor een of meer uitzendingen. De capaciteit van Desmet is beperkt, dus reserveer tijdig.
In Europa Salon zondag 8 februari (afl. 29: 1974 - Portugal):
Met als gasten historicus Menno Postma en Leonor Raven Gama d’Oliveira Gomez, vertaalster en literatuurwetenschapper die de Anjerrevolutie meemaakte.
Na afloop van de In Europa Salon kunt u een speciale voorvertoning van de In Europa-aflevering van diezelfde avond zien.
Klik hier voor het volledige programma van OVT op zondag 8 februari, of abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Hoewel de jaren zestig in Nederland tegenwoordig misschien eerder associaties oproepen met termen als ‘ludiek’ en ‘vrolijk’, waren deze jaren zeker niet geweldloos. Een van de bekendste gewelddadige voorbeelden is wellicht de film Omdat mijn fiets daar stond (1966) van Louis van Gasteren: een destijds omstreden film over het harde optreden van de Amsterdamse politie in 1966 tijdens de opening van een expositie over de rellen op de trouwdag van koningin Beatrix en prins Claus. Gebrek aan slagvaardigheid valt de Amsterdamse politie in 1966 niet te verwijten.
Bekijk de film hier (11 min.)
Bron: /Geschiedenis
Meer over 1968:
- Bekijk de hele uitzending 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn
- Lees alle weblogberichten over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1968
Wie na de In Europa-aflevering 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn nog niet genoeg heeft gehad van provo’s, kan vanavond zijn of haar hart ophalen bij de Andere Tijden-aflevering “Provo in de pers” (21.25u, Nederland 2):
“Image en publicity: Provo’s daagden in de jaren zestig autoriteiten uit en cameraploegen uit de hele wereld keken toe. Nooit hadden ze zoiets meegemaakt, een provocerende en politiek geëngageerde jeugd! Andere Tijden over de rondedans tussen Provo, de buitenlandse pers en de politie.”
Bekijk de uitzending hier (26 min.)
Bron: Andere Tijden
Meer over 1968:
- Bekijk de hele uitzending 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1968
- Lees alle weblogberichten over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Maker Stefanie de Brouwer doet geregeld verslag van het ontstaan van haar aflevering 1974 - Portugal, die u kunt bekijken op zondag 8 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1974 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Stefanie de Brouwer
Celeste is het kleinste vrouwtje dat ik ooit gezien heb. Ik houd niet van het woord ‘vrouwtje’, maar bij haar is het toch wel echt op zijn plaats. Cameraman Jacko van ’t Hof en geluidsman Rik Meier vragen me om een foto van hen te maken, met Celeste tussen hen in (foto hiernaast). Het lijkt wel een getrukeerde foto.
Nietsvermoedend vertrok Celeste op 25 april 1974 vroeg in de ochtend naar haar werk. Ze werkt in een restaurant in het centrum. Ze treft de restauranteigenaar in verwarring aan. Zijn restaurant is op die dag precies een jaar oud en dat wil hij graag vieren. Hij heeft grote bossen anjers gekocht, die hij wil uitdelen aan vrouwelijke gasten. Maar die dag zullen er geen gasten komen. Hij vertelt Celeste dat er die nacht een coup gepleegd is en dat het restaurant dus niet opengaat. ‘Ga maar naar huis’, zei hij tegen me, ‘en neem een bos anjers mee, die verwelken hier toch maar’.
Maar Celeste gaat niet naar huis. Ze is nieuwsgierig en gaat de stad in. Ze ziet een tank staan met een aantal soldaten eromheen. ‘Wat doen jullie hier?’, vroeg ik. De soldaten antwoordden: ‘We staan hier al vanaf 4 uur in de ochtend te wachten tot we de dictator eindelijk kunnen wegjagen.’ Wat een emotie. Celeste houdt haar hand op haar hart, om haar woorden te benadrukken. De soldaten vragen een sigaret aan Celeste. ‘Ik had geen sigaretten en de winkels waren dicht. Dus ik bood hen mijn anjers aan. Eén voor één namen ze een anjer uit mijn boeket. En ze staken die in de loop van hun geweer. “We willen niet schieten, we willen alleen vrij zijn,” zeiden ze.’ Celeste haalt haar schouders op. ‘Zo werd de naam van de revolutie - Anjerrevolutie - geboren, puur toeval dus.’
De revolutie die ze zo warm omarmde heeft haar niet veel opgeleverd, dat wil ze nog wel even kwijt. Ze moet rondkomen van een piepklein pensioentje, nee, het is niet gemakkelijk. Ze neemt ons mee naar het lokaal van de communistische partij, een hoog, bruin lokaal met oude mannen en vrouwen rond tafeltjes die kopjes koffie en likeurtjes wegwerken. Celeste en haar vrienden foeteren op Europa, het Europa dat Portugal onder druk zette om toch vooral een keurige parlementaire democratie te worden. Boven hun hoofd een prachtig keramieken tegelschilderijtje. Van, ja, een bos anjers.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Maker Stefanie de Brouwer doet geregeld verslag van het ontstaan van haar aflevering 1974 - Portugal, die u kunt bekijken op zondag 8 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1974 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Stefanie de Brouwer
Otelo Saraiva de Carvalho. Dé grote held van de Anjerrevolutie. Hij leidde de coup vanuit een commandopost aan de rand van Lissabon en in die commandopost ontmoeten we hem. Otelo is een typisch voorbeeld van iemand met een goed hart die nét iets meer macht kreeg dan verstandig was. De revolutie bood volgens hem kansen voor een betere samenleving, wat zeker waar is. Maar als je geen groot politiek denker bent en al helemaal geen ervaring hebt op dat vlak, is het misschien toch wat te hoog gegrepen om een totaal nieuw systeem te bedenken waarbij het volk écht de macht krijgt. Otelo belandde al snel na de revolutie in de gevangenis, meer om het ongeleide politieke projectiel dat hij geworden was te neutraliseren, dan als heuse straf.
Hij kijkt er niet minder blijmoedig door uit zijn ogen. Zoals voor de meesten die we spreken waren ook voor Otelo de aanloop naar de Anjerrevolutie en de revolutionaire roes waarin Portugal daarna verkeerde de mooiste tijd van zijn leven. Terug zijn in de commandopost roept dan ook niet alleen herinneringen op, het lijkt alsof de man in een tijdmachine is gestapt. Het verduisterde kamertje is precies zo gelaten als het toen was en de militairen, die die nacht hun revolutionaire werk verrichtten, zijn vereeuwigd in wassen beelden.
Van minuut tot minuut nauwkeurig vertelt Otelo wat er gebeurde, het is ook echt een spannend jongensboekenverhaal. Maar we kunnen nooit al die details kwijt in die schamele 35 minuten van een In Europa-aflevering. Het kan Otelo niets schelen. Hij danst door de ruimte, met theatrale armbewegingen en stemverheffingen speelt hij als het ware de nacht van 24 op 25 april na.
We leggen ons erbij neer dat we slechts figuranten in zijn toneelstuk zijn. Otelo memoreert uiteindelijk zijn bezoek als ‘minister’ van de voorlopige regering aan Cuba. ‘Ik zong het revolutionaire lied waar alles mee begon voor Fidel Castro, “Grandola, Villa Morena”‘. En hij heft het lied aan, kijkt in de verte alsof hij zijn geliefde Fidel voor zich ziet. Het is duidelijk dat Otelo zichzelf als de Europese Fidel Castro zag. In plaats daarvan werden zijn vier sterren hem afgenomen. Het mag de pret niet drukken: ‘Ooit komt er een tijd en een plaats waarin het nieuwe systeem waar ik van droom er komt. En dan wordt de parlementaire democratie die ooit bedacht werd in Engeland, vanzelf overal afgeschaft.’
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Meer zien, luisteren en lezen?
- Klik hier voor meer filmpjes van Jona over het maken van In Europa
- Bekijk de hele aflevering 1989 - Roemenië op deze website
- Lees meer over ‘1989 - Roemenië’ in deze reeks weblogberichten
- Meer video, audio en artikelen vindt u op de In Europa Atlas: 1989
Alweer de tiende In Europa Vodcast, bij de aflevering 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn. Maker David Kleijwegt vertelt over de totstandkoming van deze aflevering, waarin Geert Mak zelf de hoofdpersoon is: over een bezoek aan Ruigoord, waar Geert Mak opgetogen is dat de ‘68-gedachte nog leeft en David Kleijwegt wordt belaagd door de Mistress of Divine Craziness, een 70-jarige waarzegster die hem ‘in de ziel wil kijken’.
Bekijk dit video-item hieronder of abonneer u op deze vodcast-reeks.
Wilt u zich abonneren op de In Europa Vodcast, kopieer dan de volgende link: http://weblogs.vpro.nl/ineuropa/category/in-europa-vodcast/feed/ en plak deze in iTunes of uw persoonlijke RSS-reader.
Meer over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’:
- Bekijk de uitzending ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’ op deze website
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1968
- Bekijk alle weblogberichten over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’
Meer vod- & podcasts:
- Bekijk of download alle In Europa Vodcasts
- Beluister of download alle In Europa Salon Podcasts of alle In Europa Podcasts van Geert Mak
- Bekijk ook alle andere pod- en vodcasts van de VPRO
Afgelopen zondag vond in het historische radioprogramma OVT weer de In Europa Salon plaats, waarin de OVT-redactie met Geert Mak en gasten sprak over de gebeurtenissen die centraal stonden in de In Europa-aflevering van diezelfde avond: 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn.
Met als gasten Geert Mak, de vaste columniste Nelleke Noordervliet, hoogleraar sociale geschiedenis Wim Willems (auteur van o.a. Stadsblues, kroniek van de jaren zestig) en historicus Niek Pas (auteur van o.a. Imaazje! De verbeelding van Provo 1965-1967 en Aan de wieg van het nieuwe Nederland. Nederland en de Algerijnse oorlog, 1954-1962).
Beluister hier de In Europa Salon 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn (32 min.)
En verder:
- Wilt u zelf bij de uitzending van OVT In Europa Salon aanwezig zijn? Klik hier
- Beluister alle uitgezonden In Europa Salons via deze link
- Abonneer u op de In Europa Salon Podcast of op de OVT-podcast
Meer over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’:
- Bekijk de hele uitzending 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1968
- Lees alle weblogberichten over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Maker Stefanie de Brouwer doet geregeld verslag van het ontstaan van haar aflevering 1974 - Portugal, die u kunt bekijken op zondag 8 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1974 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Stefanie de Brouwer
De vrouw van Vitor Alves heet Tereza. En Tereza is aanwezig. Vol liefde en bezorgdheid bekommert ze zich om het interview, om zijn gezondheid, of hij er wel goed uitziet voor de camera. Maar denk niet dat dit een ondergeschikte vrouw is. Zij is ten eerste de dochter van de grote admiraal, de man die ooit voorbestemd was om president van Portugal te worden - ware het niet dat zijn schoonzoon roet in het eten strooide. Om dit familiedrama zal een groot deel van het interview gaan, dus Tereza zit erbij. Soms zijn mensen heel interessant, maar erg lastig te interviewen. En ten tweede, ze is geen huisvrouwtje. Ze was studente in de tijd dat haar man het dictatoriale regime omverwierp en vandaag de dag hoogleraar Amerikanistiek aan de universiteit van Lissabon.
Mevrouw, hoe heeft u de nacht voor de revolutie beleefd? Nou, u moet weten, ik was toen student en zeer geïnteresseerd in… en er volgt een verhandeling over de sociale stratificatie van Portugal in de jaren ‘70, hetgeen de onvrede onder het volk kan verklaren. Pas na enig aandringen lukt het ons om haar eigen ervaringen met ons te laten delen. Toch steelt ze mijn hart. Ik begrijp het ook zo goed. Iedereen die altijd alleen maar wil weten wat haar man gedaan heeft, niet wat zij allemaal in haar mars heeft. En dan, die liefdevolle bezorgdheid: midden in het interview plukt ze een wimperhaartje van haar mans wang.
‘Jullie gaan er toch geen melodramatisch verhaal van maken, he?’, vraagt ze bezorgd als we weggaan. Nee, mevrouw, we zullen u een kopietje sturen. En dan doen we. Een kopietje met Portugese ondertiteling van Geerts commentaarteksten. In die teksten wordt nog eens benadrukt hoe populair die ándere kapitein van de Anjerrevolutie, Otelo Saraiva de Carvalho, was bij de vrouwen. We bellen. Of het in goede aarde is gevallen. Niet te melodramatisch? Nee, vindt mevrouw Alves, helemaal niet. Ze vindt het een prachtige aflevering, niets dan lof. En haar man ziet er zo mooi uit. Wat haar trouwens opviel: hoe lelijk Otelo is geworden…
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Hoe komt In Europa eigenlijk tot stand? Maker Stefanie de Brouwer doet geregeld verslag van het ontstaan van haar aflevering 1974 - Portugal, die u kunt bekijken op zondag 8 februari 2009 (Ned. 2, 21.05u). Volg the making of 1974 op de voet in deze reeks weblogberichten:
Door Stefanie de Brouwer
Wilson Faustino Filipe. Wat een geweldige naam. We rijden vanuit Lissabon om de man te ontmoeten die, na de Anjerrevolutie, zo heldhaftig probeerde om de boeren uit te leggen dat eigen bezit niet meer bestond, zelfs niet als het om een zelfgekochte schep ging. Dat is mijn favoriete scène uit de film Torre Bela van Thomas Harlan. De documentaire werd gedraaid in 1974/75 en Harlan volgde de landbezetting van het enorme landgoed van de hertog van Lafoes door de boeren uit de omliggende dorpen. Wilson – niemand gebruikt ooit zijn andere namen – wierp zich op als leider.
We ontmoeten hem op een terrasje, de krullenbol van toen is getransformeerd tot een nog steeds zeer gespierde kaalkop. Hij gaat met ons mee naar het landgoed dat zo’n belangrijke rol in zijn leven heeft gespeeld. Het liep natuurlijk slecht af met de landbezettingen. Na een paar jaar was het idealisme van de groep boeren weggespoeld door zelfverrijking en eigenbelang die bij een groot aantal van hen de kop opstaken. Roemloos ging de cooperatie van Torre Bela - net als alle andere coöperaties in Portugal uit die tijd - tenonder, en de landgoederen werden aan de eigenaren teruggegeven.
Onderweg naar Torre Bela vertelt Wilson hoe zijn leven er onder de dictatuur uitzag: hij wilde niet deugen. Hij belandde in de gevangenis, voor een ‘anarchistische bankoverval’. Was dat geld dan voor een goed doel bestemd? Nou, het was vooral een anarchistische daad van verzet… Wilson verbleef bijna een jaar in isolatie in een van de strengste gevangenissen van het land. “Daar heb ik ook mijn gespierde lijf aan te danken, meer dan trainen was er niet te doen!”. De gevangenisdeuren gingen open op 25 april 1974, de dag van de Anjerrevolutie. Alle gevangenen werden beschouwd als politieke gevangenen.
Het wordt een emotioneel tochtje voor Wilson naar Torre Bela, een weerzien met de mooiste tijd in zijn leven, maar hoe tragisch: het paleis van de hertog is vervallen tot een ruïne, de landerijen worden slechts gebruikt voor eucalyptusplantages, het leven is weg, wat rest zijn de oude muren die de 1700 hectares omsingelen. Hij kan zijn tranen niet bedwingen. Voor hem is het Torre Bela van toen het paradijs op aarde geweest.
Op mijn vraag waar hij zich terugtrekt als hij na wil denken, over zijn leven, over zijn verleden – waar hij duidelijk nog erg mee bezig is -, zwijgt hij en stapt hij in zijn auto. We rijden achter hem aan. Na een klein uur draaien we de snelweg af waar het verkeer onafgebroken overheen raast. Wilsons auto draait op een terreintje vlak naast de snelweg. Er staan wat vrachtwagens en een container. Trots opent Wilson de container voor ons, een tafel met een stoel en een berg goedkope uitgaves van beroemde wereldliteratuur. “Hier ga ik rustig zitten lezen”.
Hij laat zien hoe hij zijn gespierde lijf op kracht houdt op zijn terreintje aan de snelweg. Hij drukt zich op, doet wat oefeningen en toont een uitgesleten paadje dat een rondje trekt over het terrein. “Dat loop ik 50 maal, dat is 2,5 kilometer”. Hij doet het voor. In verbijstering kijken we naar de man van 60 die al puffende een paar rondjes trimt. Ineens begrijp ik het: dit heeft hij zich in de gevangenis aangeleerd. Het paadje heeft zich ingesleten in zijn hersenen in dat jaar in isolement en nu hij al 35 jaar vrij is, loopt hij het nog steeds. De zon gaat onder en met een licht bezweet en tevreden gezicht zwaait Wilson ons uit.
Meer over ‘1974 - Portugal’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1974 - Portugal’
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
- Bekijk the making of ‘1974 - Portugal’ op het weblog
Ook de aflevering ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’ is inmiddels uitgezonden. U kunt deze uitzending op TV ook nog bekijken op dinsdag 3 februari om 21.40u (Canvas) en op zaterdag 7 februari om 13.40u (Ned. 2). Ook kunt u deze aflevering altijd opnieuw bekijken op deze website.
We zijn erg benieuwd naar wat u van deze uitzending vindt. Bevat hij veel nieuws of alleen bekende zaken? In hoeverre bevestigt of verandert deze aflevering uw beeld van mei 1968 en/of de jaren zestig als geheel? Wat vond u goed aan deze aflevering en wat juist niet - en waarom?
Een greep uit de reacties totnogtoe:
- “Mak als voice-over en als inleider, prima, maar in godsnaam niet voortdurend in beeld! Er is zat materiaal, waarom dan telkens Mak op een bankje, in een straat, lezend in zijn laptop (!) etc.” (Philip Polderman)
- “Ik was ook in Parijs in de jaren zestig. Nu ik alles weer eens gezien heb in deze uitzending realiseer ik mij dat het toch een fantastische tijd was.” (G.A.C. Slagman)
- “Ik heb laatst een CD gekregen met de muziek van 1968: music of the year 1968. Alsof ik weer jong was. Dat is ook geschiedenis en dat mis ik een beetje in de serie van Geert Mak. Het is allemaal zo treurig en calvinistisch. Maar wel een heel waardevolle geschiedenisdocumentaire.” (Mieke Rijnaarts)
We horen graag wat u ervan denkt, natuurlijk bij voorkeur voorzien van een toelichting. Discussieer mee door hieronder te reageren.
Meer weten?
- Bekijk de uitzending ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’ op deze website
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1968
- Lees alle weblogberichten over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’
Archief
In Europa Vodcast
In Europa Salon Podcast
Abonneer je hier op beide seizoenen In Europa Salon.Bekijk the making of
Bekijk hier alle filmpjes over the making of In EuropaOnderstromen Oost en West
Klik hier en reis mee!Word lid van de VPRO!
