Hieronder een reactie op het eerdere bericht over de vraag waarom de spoorlijnen naar concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog nooit gebombardeerd zijn. De onderstaande is van Kevin Prenger, medewerker van www.go2war2.nl, een website over de Tweede Wereldoorlog van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee).
———
Op het In Europa-weblog las ik de vraag over het niet bombarderen van de spoorlijnen richting de concentratiekampen. Over dit onderwerp is op ons internetforum al vaker gediscussieerd. Aan de hand van de daar verzamelde informatie heb ik een kort artikel geschreven dat in het bijzonder gaat over het niet bombarderen van Auschwitz:
De spoorlijnen richting de concentratie- en vernietigingskampen zijn nooit doelgericht gebombardeerd, omdat het stopzetten van de deportaties van Joden geen militaire prioriteit had. Dat lijkt althans de belangrijkste reden zijn geweest.
Al sinds 1941 ontvingen de geallieerden berichten over de massamoord op Joden, maar de discussie over het bombarderen van vernietigingskamp Auschwitz kwam pas echt op gang toen de westelijke geallieerden in1944 de zogenoemde Auschwitz-Protocollen ontvingen. Die bevatten de verslagen van vier ontsnapte Joden uit Auschwitz. Het was een zeer gedetailleerd document waarin duidelijk stond geschreven dat Auschwitz een vernietigingskamp was waar volgens de samenstellers van het rapport al meer dan een miljoen mensen omgebracht waren. Ze waarschuwden dat nu de Hongaarse Joden aan de beurt waren om vermoord te worden.
Die zomer werd er door Joodse belangenorganisaties veelvuldig gepleit om Auschwitz of de spoorwegen daarheen te bombarderen, maar dat is nooit gebeurd. De Auschwitz-Protocollen bevatten gedetailleerde informatie over de locatie van de vier grote crematoria en het kamp was door de Amerikanen vastgelegd op een luchtfoto. Ook de afstand was te overbruggen, want die zomer werden industriële objecten in de directe omgeving van het kamp gebombardeerd. Desondanks werd er door de luchtmachten geen enkele actie ondernomen om het kamp of de spoorlijnen daarheen te bombarderen. Verzoeken werden steevast afgewimpeld met praktische bezwaren of gewoonweg genegeerd, omdat men prioriteit gaf aan militaire doelen.
Hieronder de reactie (15 juli 1944) van Sir Archibald Sinclair, Brits minister van Luchtvaart, op de vraag van Anthony Eden, de minister van Buitenlandse Zaken, of er iets gedaan kon worden tegen de uitroeiing van de Hongaarse Joden in Auschwitz:
“In uw schrijven van 7 juli vroeg u mij of de inzet van bommenwerpers de moord op de joden van Hongarije op één of andere manier kan tegenhouden. […] Ik heb daartoe de volgende mogelijkheden onderzocht:
a) Onderbreking van spoorlijnen
b) Vernietiging van de installaties
c) Overige manieren om de activiteiten in het kamp te verhinderen
Zoals mij verzekerd is, ligt a) buiten de mogelijkheden. Het onderbreken van verkeersverbindingen in Normandië vroeg al enorme hoeveelheden bommenwerpers, de afstand naar Silezië vanaf onze ondersteuningspunten sluit een dergelijke operatie geheel uit.
Het bombarderen van de installaties zelf ligt buiten de mogelijkheden van onze luchtvloot, omdat de afstand te groot is voor een nachtelijke aanval. De Amerikanen kunnen misschien een aanval bij daglicht uitvoeren, maar dat wordt een kostbare en risicovolle onderneming. Het zou een slag in de lucht kunnen worden en zelfs al werden de installaties vernietigd, dan weet ik niet of het de slachtoffers werkelijk zou helpen. Er blijft één mogelijkheid over en wel: het kamp bombarderen en zo snel mogelijk tegelijk wapens afwerpen in de hoop dat een deel van de gevangenen zal weten te ontsnappen. […] Maar zelfs al slaagt de aanval op het kamp, dan nog zijn de kansen om te vluchten gering.
Desondanks wil ik voorstellen om het project, met al onze bevindingen, aan de Amerikanen voor te leggen en te zien of zij bereid zijn het te wagen. Ik betwijfel echter of de Amerikanen het project voor uitvoerbaar houden en wil op geen enkele manier verwachtingen wekken.”
Het voorstel bereikte de Amerikaanse luchtmachtgeneraal Carl Andrew Spaatz, maar die stelde voor om eerst verkenningsvluchten boven het kamp uit te voeren. Zijn voorstel werd nooit uitgevoerd. Eerder al – op 26 juni 1944 – had de Amerikaanse onderminister van Oorlog een verzoek tot het bombarderen van de spoorlijnen naar Auschwitz afgewezen omdat het bommenwerpers zou onttrekken aan “beslissende operaties” die elders gaande waren.
Dat de geallieerden niet meer hebben ondernomen om de uitroeiing van de Hongaarse Joden te stoppen, ligt nog altijd gevoelig. Het staat buiten kijf dat het bombarderen van Auschwitz of de spoorlijnen daarheen een krachtige veroordeling van de Holocaust door de geallieerden was geweest, maar het is een feit dat het in de zomer van 1944 inmiddels te laat was om alle Hongaarse Joden te redden. Naast de militaire aspecten zijn er bovendien meerdere argumenten te noemen waarom een bombardement weinig had uitgehaald of misschien zelfs averechts had gewerkt. Spoorlijnen kon men makkelijk herstellen of men kon de gevangenen op ‘Dodenmars’ sturen naar het volgende spoortraject. De gaskamers en crematoria bevonden zich in Auschwitz dichtbij de onderkomens van de gevangenen. Wanneer gevangenen omgekomen zouden zijn bij een geallieerd bombardement op het kamp had propagandaminister Joseph Goebbels dit kunnen uitbuiten voor propagandadoeleinden. Hoe zou de wereld dan geoordeeld hebben?
Achter de discussie over het bombarderen van Auschwitz of de spoorlijnen daarheen schuilt een veel belangrijker vraagstuk, namelijk waarom de Holocaust heeft kunnen plaatsvinden zonder dat de geallieerden ingrepen. Veel leed had al voorkomen kunnen worden in de jaren voor de oorlog toen de Joden Duitsland al massaal wilden ontvluchten, maar in veel gevallen geen veilig heenkomen vonden omdat vrijwel alle landen strenge immigratiequota hanteerden. De krachtige veroordeling van de Jodenvervolging kwam pas toen de concentratiekampen bevrijd werden, toen de meest afschuwelijke foto’s en filmbeelden zich verspreidden over de wereld.
Belangrijkste bronnen:
- Guido Knopp, Hitlers Holocaust
- Laurence Rees, Auschwitz
- Saul Friedländer, Nazi-Duitsland en de Joden
- Rudolf Vrba, Ik ontsnapte uit Auschwitz
——
Meer lezen?
- Zie www.go2war2.nl
- Zie www.stiwot.nl en het discussieforum www.stiwotforum.nl
Meer over ‘1942 - Duitsland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1942 - Duitsland’
- Lees alle weblogberichten over 1942
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1942
