“From Stettin in the Baltic to Trieste in the Adriatic an Iron Curtain has descended across the Continent”, sprak Winston Churchill op Westminster College te Fulton, Missouri op 5 maart 1946. De redevoering is een van zijn beroemdste, en vaak lees je dat de term “Iron Curtain” in deze rede gemunt werd. Maar dat blijkt niet het geval: niet in deze rede en niet door Churchill. Had Churchill de term aan Joseph Goebbels ontleend?
Ruim een jaar eerder gebruikte Goebbels deze term namelijk al in dezelfde zin - als scheiding van Europa in een door de Russen beheerst communistisch deel en een door Engelsen en Amerikanen beheerst kapitalistisch deel. Goebbels schreef dit in een artikel met de titel “Das Jahr 2000″ in het blad Das Reich in februari 1945 - een voorspelling van hoe Europa er in het jaar 2000 uit zou zien.
De voorspelling van Goebbels kwam weliswaar niet uit, maar Churchill’s gebruik van de term ‘Iron Curtain’ in Fulton was dus niet nieuw. Wikipedia vermeldt nog meer voorbeelden van eerder gebruik van de term, waaronder tweemaal door Churchill zelf in telegrammen aan de Amerikaanse president Harry S. Truman (in mei en juni 1945).
Had Churchill de term van Goebbels overgenomen, of van een van de anderen? En was hij zich daarvan bewust, of dacht hij echt de term zelf te hebben gemunt? Hierover tast ik nog in het duister. Weet u wél hoe het zit, reageert u dan vooral onderaan dit bericht.
BRONNEN:
- Churchill-speeches.com: fantastische website met audio-versies van Churchill’s redevoeringen. Klik om Churchill’s rede te beluisteren hier (en dan op Highlights > Iron Curtain)
- De volledige tekst van Churchill’s speech
- Engelse vertaling van Goebbels’ artikel
- Beluister een interview in OVT op 30 september 2007 met Willem Melching en Marcel Stuivenga: direct aan het begin komt het IJzeren Gordijn aan de orde
- De cartoon is afgedrukt op 6 maart 1946 (de dag na Churchill’s speech in Fulton) in de Daily Mail en is afkomstig van deze website
Meer over ‘1944 - Warschau & Praag’:
- Bekijk hier de hele uitzending ‘1944 - Warschau & Praag’
- Lees hier alle weblogberichten over ‘1944 - Warschau & Praag’, waaronder die van Lex Runderkamp over the making of en extra fragmenten uit een interview met Norman Davies
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1944
