Afgelopen donderdag waren Geert Mak en David Kleijwegt op het Landjuweel-festival in Ruigoord om opnamen te maken voor de aflevering over 1968. Hieronder een verslag van hun bezoek door David Kleijwegt, maker van de 1968-aflevering:
De zeventigjarige, zeer langharig grijze mevrouw, die mij, recht tegenover me gezeten, al een paar minuten lang in de ogen kijkt, begint opeens te kuchen. De kuch wordt een hoest. De hoest wordt iets anders. Iets schadelijkers. Dat wil zeggen: voor de zeventigjarige, zeer langharig grijze mevrouw. En ze had me nog zo bezworen dat wij allebei stil moesten zijn. Alleen op die manier kon haar missie slagen. Maar nee, die kuch. Ze grijpt naar een flesje met water, neemt een grote slok en kijkt me meteen weer in de ogen. We gaan verder - kennelijk alsof er niets is gebeurd.
Wij, de cameraploeg van In Europa, zijn in Ruigoord, tijdens het jaarlijkse Landjuweel-festival. Geert Mak is dit keer met ons mee, bij hoge uitzondering. De aflevering die wij filmen behandelt het jaar 1968 en de hoofdpersoon van de uitzending is… Mak zelf.
Geert Mak, die als verlegen jongen uit het verre Friesland halverwege de jaren zestig naar Amsterdam trok en zich gewillig liet verleiden door de tijdgeest. ‘Natuurlijk hadden we last van hormonen. De gedachte aan revolutie was wellicht de grootste prikkeling van allemaal’, had hij een dag eerder nog gezegd. Hij had zin, véél zin, in een bezoek aan Ruigoord.
Om acht uur donderdagavond zou het vuur worden ontstoken. Dat dat een half uurtje later wordt verbaast ons niets. Al bij de ingang spreken ‘ordebewakers’ ons op zo’n vage, trage toon aan – het is bijna een Ruigoord-cliché. Een half uurtje later – zo gaat dat hier. Ach, dat geeft ons mooi de tijd om Geert strategisch te laten plaatsnemen tussen de mensen die zich om de piramide van hout hebben verzameld. We filmen het publiek, dat kleurrijk is èn verlopen, oud is èn jong. Het is verrassend om juist daar plotseling het gedistingeerde hoofd van Mak tussen te zien.
Maar goed, na een uitgebreid blazers- en trommelaars-intro van diverse dreadlocks en andere vrijgevochten geesten begint het hout te smeulen. Wanneer de aanwezigen samen hebben bepaald dat ze dit echt een vuur mogen noemen, zo’n beetje bij de eerste vlam, klinkt er spontaan gejuich. Mak trekt zijn jasje uit. Wat een hitte! Dames dansen, nergens door gehinderd, wild om hem heen.
We willen nog wat ‘sfeer’ draaien, maar dat lukt niet zo goed. De lichtvoorziening in het illegale café van Ruigoord blijkt bijvoorbeeld gebrekkig, ondanks een jongeman die ons te hulp schiet. (“Zet maar bij de aftiteling: bedankt Frits.”) ‘Sfeer’ op Ruigoord is hetzelfde als ‘donker’. Te donker om te filmen. Maar wacht: bij de kerk staat een verlichte tent in bloedrode tinten. Geert Mak is de moeilijkste niet, heeft de ervaring uitgewezen. Maar dit keer zegt hij toch: ‘Ai, dan komt die gekke vrouw vast op me af.’ Waarop ik, de regisseur van dienst, de fout maak te beloven dat ik haar wel bezig zal houden.
Zo kom ik dus terecht in de tent van ‘the Mistress of Divine Craziness’, een Duitse hippie op leeftijd met grote, grote ogen. Ze komt al tien jaar naar het festival, vertelt ze. Ze geeft mensen een ‘unieke ervaring’ mee. Ze laat namelijk haar ziel die van haar gezelschap ‘ontmoeten’. Daarvoor is stilte geboden. Eerder bekende zij me al dat ze een vrije geest is geworden op haar zestigste verjaardag. Ze kreeg van vrienden een parachutesprong aangeboden. En ze had al zulke hoogtevrees. Daarom besloot zij meteen maar het allerengste te doen dat ze zich kon voorstellen. Ze zou de sprong beginnen met een kilometer vrije val. Tijdens die vrije val kreeg zij het antwoord op de vraag van het leven. Ze zegt het met een zekere suspense in haar stem. ‘Surrender.’ Geef je over aan de dingen en alles komt goed.
‘The Mistress of Divine Craziness’ kijkt me nog steeds aan op de eerste avond van het Landjuweel-festival op Ruigoord. Indringend kun je wel zeggen. Maar ‘surrender’? Het lukt mij met de beste wil van de wereld niet.
Door David Kleijwegt
Meer over 1968:
- Bekijk de hele uitzending 1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn
- Bekijk meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1968
- Lees alle weblogberichten over ‘1968 - Amsterdam/Parijs/Berlijn’
