Ik las in de krant over het toenemend straatgeweld in Berlijn, waar steeds grotere groepen neo-nazi’s op gewelddadige wijze de straat in bezit nemen. Uit De Pers:
Het is bij wijze van spreken nog net niet zoals in de jaren dertig, toen Hitlers bruinhemden ’s nachts de straat op gingen en alles en iedereen kort en klein sloegen die hen niet zinde. ‘Het gaat om een territoriumgevecht’, meent Anita Eckel van het Mobiles Beratungsteam gegen Rechtsextremismus (MBR) in Berlijn. ‘Vooral in delen van Lichtenberg wonen veel neonazi’s die hun wijk verdedigen tegen alles wat anders is.’ Volgens Eckel zijn er daardoor in Berlijn Angsträume (angstzones) ontstaan, waar veel mensen die er niet standaard uitzien niet naartoe durven. ‘Ook overdag niet.’
Onmiddellijk moest ik denken aan een van de eerste mensen die we voor In Europa hebben opgespeurd, Professor Bill Fishman. We hadden hem gevonden om als Eastender over Victoriaans Londen te spreken, maar al snel bleek Fishman’s eigen verhaal veel interessanter (en onbruikbaarder).
Als Londens straatjochie maakte hij in 1936 de Slag bij Cable Street mee. Toen het fascisme in Spanje, Duitsland en Italië haar hoogtepunt bereikte, maakten ook de Engelse fascisten een opleving door. Onder leiding van Oswald Mosley werd de British Union of Fascists een grote nationale beweging met een sterke aantrekkingskracht. Dit vertaalde zich echter nog niet in electoraal gewin. Het was dus aan Mosley om een stunt te verzinnen. Besloten werd om een grootse optocht te organiseren door het vooral door Joden en Ieren bevolkte East End. De bedoeling was om de gehate immigranten te intimideren en naar de buitenwereld de daadkracht van de BUF te demonstreren. Het liep anders.
De Joodse en Ierse gemeenschappen blokkeerden samen Cable Street en wachten de marcherende zwarthemden af. Een politiemacht van zo’n 6.000 man ging de demonstanten voor, maar slaagde er niet in de Eastenders te verdrijven. Wat volgde, was een bloedig straatgevecht waarbij Mosley uiteindelijk moest wijken. De stunt mislukte, de fascisten leden een onherstelbaar gezichtsverlies, en met het Brits fasisme is het nooit meer goed gekomen.. Bill Fishman, nu al diep in de negentig, kan het zich allemaal nog goed herinneren:
I was moved to tears to see bearded Jews and Irish Catholic dockers standing up to stop Mosley. I shall never forget that as long as I live, how working-class people could get together to oppose the evil of racism
Kijk hier naar beelden van de slag, of luister hier naar professor Fishman’s verhaal
Meer over ‘1900 - Dawn of the Century’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1900 - Dawn of the Century’
- Lees alle weblogberichten over 1900
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1900
