En toen was er nog maar één. Afgelopen zondag stierf Eerste Wereldoorlogveteraan Louis de Cazenave, 110 jaar oud. In Frankrijk is er nog één andere veteraan overgebleven, Lazare “what’s in a name” Ponticelli.
Cazenave vocht in de slag bij Chemin des Dames, zoals beschreven in onze aflevering van 1917 (de slag, niet de man). Zijn ervaringen tijdens een van de bloedigste slagen in de Franse geschiedenis hadden hem voor het leven een pacifist gemaakt. Met nog slechts Ponticelli in Frankrijk, Henry Allingham in Engeland en een paar anderen in leven begint een vraag te dagen: hoe kan je dat herinneren wat niet meer herinnerd wordt? Hoe lang voordat een geschiedenis een verhaal wordt?
Voor Louis Cazenave, zijn overgebleven wapenbroeders en oude tegenstanders een gedicht van Laurence Blinyon:
With proud thanksgiving, a mother for her children,
England mourns for her dead across the sea.
Flesh of her flesh they were, spirit of her spirit,
Fallen in the cause of the free.
Solemn the drums thrill; Death august and royal
Sings sorrow up into immortal spheres,
There is music in the midst of desolation
And a glory that shines upon our tears.
They went with songs to the battle, they were young,
Straight of limb, true of eye, steady and aglow.
They were staunch to the end against odds uncounted;
They fell with their faces to the foe.
They shall grow not old, as we that are left grow old:
Age shall not weary them, nor the years condemn.
At the going down of the sun and in the morning
We will remember them.
They mingle not with their laughing comrades again;
They sit no more at familiar tables of home;
They have no lot in our labour of the day-time;
They sleep beyond England’s foam.
But where our desires are and our hopes profound,
Felt as a well-spring that is hidden from sight,
To the innermost heart of their own land they are known
As the stars are known to the Night;
As the stars that shall be bright when we are dust,
Moving in marches upon the heavenly plain;
As the stars that are starry in the time of our darkness,
To the end, to the end, they remain.
