Archief

Kijkend naar de aflevering van afgelopen zondag trof mij de aanblik van Valle de los Caidos, het kolossale praalgraf van Franco. Vorig jaar stond ik zelf op die berg, half lacherig, half stomgeslagen, kijkend naar wat je alleen in Noord Korea of de boeken van Tolkien verwacht.

Zo gauw je uit Madrid geraakt treft het herdenkingskruis je meteen. Het is met zijn 152 meter het grootste ter wereld. Ter vergelijking, het Jezusbeeld van Rio de Janeiro is slechts 38 meter en de Utrechtse Domtoren een povere 112.
Ik was op reis met een paar van mijn Spaanse vrienden en al in de auto bleek dat de Burgeroorlog ook dwars door de kleine volkswagen liep.

Meer over ‘1936 - Spanje’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1936 - Spanje’
- Lees alle weblogberichten over 1936
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1936

» Lees verder

Terwijl Automatisering dapper door ploegt blijven wij het gezellig houden op het blog. Te beginnen met een eigen loftrompet te steken over onze, op het moment fictieve, website.

De mensen van Nederkaart.nl hebben - in al hun wijsheid - onze website met GoogleMaps-applicatie verkozen tot de geomap-mashup van het jaar 2007. Jawel!

Voor de duidelijkheid, een mashup is een bewerking van een bestaand programma, in dit geval Google Maps. De mensen die deze bewerking hebben gerealiseerd zijn de mannen van digitaal, Geert-Jan, Robin, Ernst en Gerard. Aan hen alle lof en geschenken. Zelf vinden wij het er ook allemaal mooi uitzien, maar we beloven dat de kaart er het komende jaar nog mooier en functioneler op gaat  worden.

Zoals ik al zei, de website ligt eruit/is uit de lucht/doet het niet meer/kan het wel maar doet het niet. Dat betekent dat vandaag wat rustiger gaat zijn dan normaal. Daarom tijd voor wat culturele herbewapening.

Joris Ivens maakte in 1937 de propagandafilm Spaanse Aarde voor de linkse Spaanse regering. Het scenario en de voice-over werden door Ernest Hemingway geleverd (al staat hier en daar ten onrechte dat dit Orson Welles zou zijn). Hopelijk kan dit het wegvallen der website enigszins verzachten.

Bekijk alle losse delen op Youtube:
- Spaanse Aarde deel 1
- Spaanse Aarde deel 2
- Spaande Aarde deel 3
- Spaanse Aarde deel 4
- Spaanse Aarde deel 5
- Spaanse Aarde deel 6
- Spaanse Aarde deel 7

Meer over ‘1936 - Spanje’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1936 - Spanje’
- Lees alle weblogberichten over 1936
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1936

De Atlas probeert de verhalen achter het jaar 1936 te tonen. Niet als een soort Winkler Prins naslagwerk maar op een meer intuïtieve manier. In samenwerking met het NRC Handelsblad bieden we onze archieven op een ruimtelijke manier aan in de hoop dat u misschien plezier beleeft aan het aangebodene. Bezoek de kaart om meer te leren over bijvoorbeeld:

De smaak van de dood, het bittere gevecht van Spaanse intellectuelen om herinnering.

Het gevecht tegen het fascisme in de straten van Londen. De Engelse professor Bill Fishman vertelt over de Slag bij Cable Street.

De Spaanse vluchtelingen die op Ameland terecht kwamen.

NSB propaganda, ook voor de vrouw die denkt!

Meer over ‘1936 - Spanje’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1936 - Spanje’
- Lees alle weblogberichten over 1936
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1936

Afgelopen zondag werd de twaalfde editie van de Salon uitgezonden. Stefanie de Brouwer (foto), de maakster van de aflevering 1936, sprak met onder andere hispanist Robert Lemm en journalist Hans Schoots over de Spaanse burgeroorlog.

Beluister hier de In Europa Salon - 1936.

Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link.

Meer over ‘1936 - Spanje’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1936 - Spanje’
- Lees alle weblogberichten over 1936
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1936

De NRC-bijdrage voor in Europa komt deze week uit Spanje. Steven Adolf beschrijft hoe de Burgeroorlog Spanje nog steeds tot het bot verdeelt.

„Kijk, hetzelfde tuig als nu”, zegt de man met de baard en een brede hoed. Samen met zijn vrouw staat hij stil voor het fotoportret van Spaanse bisschoppen, gewichtig kijkende, pompeuze mannen in vol ornaat bijeen bij de uitreiking van de kardinaalskap aan de pauselijke nuntius. Klik hier om verder te lezen.

Meer over ‘1936 - Spanje’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1936 - Spanje’
- Lees alle weblogberichten over 1936
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1936

Ik liep vandaag de reactiepagina langs, op zoek naar boodschappen waarin de deugden van dit of dat gruwelijk regime worden bezongen en hoe wij daar van kunnen leren. Dat soort berichten heb ik namelijk liever niet op m’n site en verwijder ze daar waar ik ze aantref. Maar goed, ik liep zo dus de reacties langs toen deze reactie van meneer de Bakker er tussen stond. En omdat een toepasselijk gedicht altijd toepasselijk is zal ik het u niet onthouden.

Deze ochtend, donderdag 24-1-08, in alle vroegte, in onze studeer-kamer, op zoek naar ‘iets’ stuit ik, tussen stapels boeken en oude kranten op een dichtbundel van Pablo Neruda, en geloof het of niet, het eerste dat ik opsla is een gedicht uit Tercera residencia; Explico unas cosas, in een vertaling van Barber v.d. Pol. Als het mag, enkele regels.

Ik woonde in Madrid
in een wijk met kerken
met klokken, met bomen.
(……..)
Ze noemden mijn huis
het huis van de bloemen, want overal
barstten geraniums open: mooi
was mijn huis
met zijn kinderen en honden.
Weet je nog, Raul?
Weet je nog, Rafael?
Federico, daar onder de grond,
weet jij het nog
dat huis van mij met zijn balkonnen
waar het junilcht de bloemen in je mond verstikte?
(………)
Op een ochtend stond alles in brand
en op een ochtend groeiden
brandstapels uit de aarde
en verslonden levende wezens,
en vanaf toen was alles vuur,
alles was kruit vanaf toen,
en vanaf toen was alles bloed.
(……..)
Kijk naar mijn gestorven huis,
kijk naar kapot Spanje…..

Waarvoor dank, Hans de Bakker.

Komende zondag zal gaan over het jaar 1936. We zullen ons concentreren op de Spaanse Burgeroorlog maar het was natuurlijk ook het jaar van de Olympische Spelen van Berlijn. Een mooi moment om even terug te kijken op de meest beruchte Olympiade.

In een tijd waarin wereldtentoonstellingen nog wat betekenden en waar “nationale trots” een concreter begrip was, stonden de Olympische spelen naast sportiviteit en beschaafde competitie op nationaal vlak vooral voor propaganda. In de geest van sportiviteit werd door de sportieve prestaties en succesvolle organisatie blijk gegeven van ’s lands vitaliteit.

Een gegeven dat weinig problemen opleverde in Amsterdam, Stockholm of St. Louis, maar dat in Nazi-Duitsland voor spanningen zorgde. Velen waren bezorgd dat het succes van de Spelen Hitler’s regime en ideologie zou versterken. Uit protest trachtte men zelfs een volksolympiade te organiseren in Barcelona. 6000 Atleten, grotendeels arbeiders en communisten kwamen naar Catalonië om een daad tegen het fascisme te stellen. Maar helaas voor de anti-fascisten werd dit toernooi door het uitbreken van de burgeroorlog ruw verstoord. Ondertussen maakte men in Berlijn goede sier.

» Lees verder

Afgelopen avond werd in Amsterdam gesproken over het nieuwe seizoen. Met al het gebekvecht van dien. De meningen lopen - bepaalde gebeurtenissen daargelaten - nogal uiteen. Hoe lang wil je nog in de Tweede Wereldoorlog blijven hangen? Is Duitsland niet genoeg aan bod gekomen (webred. nee helaas niet)? Komt Nederland nog aan bod (webred2. Nee, gelukkig niet)?

De redactie is er nog lang niet uit. Dus om ongehinderd door enige kennis van zaken het selectieproces bloggenderwijs naar mijn hand te zetten, plaats ik mijn eigen verlanglijstje alvast hier:

1944 Yalta. Over Churchill’s pogingen Groot-Brittannië als wereldmacht te behouden, ten koste van alles

1945 Berlijn. De dag na de oorlog. Over de eerste stappen naar de Koude Oorlog en de Duitse ontluistering

1948 De Balkan. Het verdelen der volkeren. Oost en West worden geboren

1949 Neurenberg. Over de overwinnaars en de wraak. Met plek voor bijvoorbeeld de nasleep van de bombardementen

1951 Het Marshall-plan. Over de wederopbouw en de strijd tegen het communisme

1953 Moskou. De dood van Stalin

1960 Algerije-Frankrijk. De dekolonisatie

1967 Griekenland. Over de dictaturen aan de periferie en de donkere kanten van de Amerikaanse invloed.

1968 Parijs. De studentenrellen (met idealiter een gastoptreden van Roger Scruton)

1972 Derry, Noord Ierland. Bloody Sunday (idealiter zonder een gastoptreden van Bono)

1974/75 Portugal/Spanje. De val van twee dictators

1978 Italië. De Linkse terreur

1984 Engeland. Over de economische malaise, sociale onrust en het gitzwarte gat dat de jaren tachtig heet

1989 Berlijn. De val van de muur

1991 Moskou. De val van de Sovjet-Unie

1995 Mostar. De Joegoslavische Oorlog

En toen was er nog maar één. Afgelopen zondag stierf Eerste Wereldoorlogveteraan Louis de Cazenave, 110 jaar oud. In Frankrijk is er nog één andere veteraan overgebleven, Lazare “what’s in a name” Ponticelli.

Cazenave vocht in de slag bij Chemin des Dames, zoals beschreven in onze aflevering van 1917 (de slag, niet de man). Zijn ervaringen tijdens een van de bloedigste slagen in de Franse geschiedenis hadden hem voor het leven een pacifist gemaakt. Met nog slechts Ponticelli in Frankrijk, Henry Allingham in Engeland en een paar anderen in leven begint een vraag te dagen: hoe kan je dat herinneren wat niet meer herinnerd wordt? Hoe lang voordat een geschiedenis een verhaal wordt?

Voor Louis Cazenave, zijn overgebleven wapenbroeders en oude tegenstanders een gedicht van Laurence Blinyon:

With proud thanksgiving, a mother for her children,
England mourns for her dead across the sea.
Flesh of her flesh they were, spirit of her spirit,
Fallen in the cause of the free.

Solemn the drums thrill; Death august and royal
Sings sorrow up into immortal spheres,
There is music in the midst of desolation
And a glory that shines upon our tears.

They went with songs to the battle, they were young,
Straight of limb, true of eye, steady and aglow.
They were staunch to the end against odds uncounted;
They fell with their faces to the foe.

They shall grow not old, as we that are left grow old:
Age shall not weary them, nor the years condemn.
At the going down of the sun and in the morning
We will remember them.

They mingle not with their laughing comrades again;
They sit no more at familiar tables of home;
They have no lot in our labour of the day-time;
They sleep beyond England’s foam.

But where our desires are and our hopes profound,
Felt as a well-spring that is hidden from sight,
To the innermost heart of their own land they are known
As the stars are known to the Night;

As the stars that shall be bright when we are dust,
Moving in marches upon the heavenly plain;
As the stars that are starry in the time of our darkness,
To the end, to the end, they remain.

Ook zo boos over de overheidssubsidies van TV-programma’s? De Tweede Kamer praat erover!

Update: Helaas, het is reeds voorbij. Steunbetuigingen en gebalde vuisten in email-vorm kunnen nog altijd naar ineuropa@vpro.nl.

Eerst werd Geert Mak een maand geleden op de forumpagina van de Volkskrant beschuldigd van het maken van allerlei fouten in de serie In Europa - die, als ze al gemaakt zouden zijn, door de redactie en niet door Mak gemaakt zijn. In Europa wordt immers gemaakt door en onder eindredactie van de VPRO, niet door Geert Mak.

En nu schrijft de Volkskrant afgelopen zaterdag weer dat het ministerie van Buitenlandse Zaken 4 ton aan Geert Mak gegeven zou hebben. Alweer fout: die 400.000 euro zijn door het zogeheten Europa-fonds toegewezen aan de VPRO om de serie In Europa te kunnen maken. Mak zelf krijgt daar geen cent van. Overigens is dat geld aan de VPRO gegeven zonder enige voorwaarde voor-of achteraf. Anders zou de VPRO het ook nooit hebben geaccepteerd. Er is dus op geen enkele manier sprake van invloed van de overheid op de serie In Europa.

Roel van Broekhoven, eindredacteur In Europa

De Atlas probeert de verhalen achter het jaar 1933 te tonen. Niet als een soort Winkler Prins naslagwerk maar op een meer intuïtieve manier. In samenwerking met het NRC Handelsblad bieden we onze archieven op een ruimtelijke manier aan in de hoop dat u misschien plezier beleeft aan het aangebodene. Bezoek de kaart om meer te leren over bijvoorbeeld:

Over Orlando Figes die vertelt over zijn boek ‘de fluisteraars’ .

Over Marinus van der Lubbe en zijn biografie

Over de ondergang van Lev Kamenev.

Over hoe de patriottische etter Pavlik een held werd en daarvoor moest boeten.

Over het sinistere Hotel Lux, het centrum van het Komintern.

Meer over ‘1933 - Rusland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1933 - Rusland’
- Lees alle weblogberichten over 1933
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1933

In de Europa Salon praten Geert Mak, de journalist en Europarlementariër Thijs Berman (auteur van Op zoek naar George Fles, het einde van een Hollandse revolutionair in de Sovjet-unie) en Hans Olink (auteur van De vermoorde droom. Drie Nederlandse idealisten in Sovjet-Rusland) over gebeurtenissen in het jaar dat vanavond centraal staat in de aflevering van In Europa. Afl 11: 1933 - Rusland en de Fellow Travellers.

Beluister hier de In Europa Salon - 1933.

Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link.

Meer over ‘1933 - Rusland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1933 - Rusland’
- Lees alle weblogberichten over 1933
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1933

Aflevering 1933 staat stil bij de terreur van Stalin. Een uitzending gemaakt door Jorien van Nes (zie foto) en researcher Masja Novikova, diep in de Oeral. Voor deze aflevering reisde zij en haar crew meer dan 8000 kilometer in 10 dagen dwars door Rusland op zoek naar het verhaal van de slachtoffers van Stalin. Op de redactie werkte researcher Eric Velthuis mee aan het onderzoek naar de aflevering. en vertelt over het verhaal dat hij en Jorien hebben gemaakt en waarom het jongetje Pavlik hierin centraal staat.

Hij verklikte zijn vader aan de staat en werd zo het voorbeeld van onvoorwaardelijke trouw aan de Partij . Zijn vader werd opgesloten maar de familie nam wraak op de jonge revolutionair. Pavlik werd kort na de veroordeling vermoord. De martelarendood van de jongen inspireerde liederen, opera’s en films. Door heel het land zijn straten en parken naar hem vernoemd. Na de val van de USSR is hij volledig van zijn voetstuk gevallen. Het blijkt een verschrikkelijke etter te zijn geweest, die in de struiken sigaretjes rookte, op school er niets van bakte, en leeftijdsgenootjes in elkaar sloeg en er vervolgens overheen piste. Een treffend voorbeeld voor de Sovjet-Unie.
Leeftijdsgenoten van dit verhaal waren te vinden in Gerasimovka, waaronder, volgens onze onderzoekster Masja, nazaten van families die door Pavlik zijn verraden en klasgenoten van Pavlik.

De symboliek van Pavlik is sterk verwant aan het thema van deze aflevering. De aard en omvang van het bedrog. Alles aan het Sovjetverhaal is een leugen gebleken. Geen helden, geen rechtspraak, alles bleek gefabriceerd. Hoe dit bedrog toch wist aan te slaan, ook bij zeer weldenkende mensen is waar de aflevering van 1933 over gaat.

Meer over ‘1933 - Rusland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1933 - Rusland’
- Lees alle weblogberichten over 1933
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1933

Dit najaar start de tweede reeks van In Europa. Daarvoor zijn we nu volop bezig. Er moeten 17 afleveringen worden bedacht: 17 verhalen, die allemaal gekoppeld zijn aan een bepaald jaartal.

Het afgelopen jaar kregen we allerlei suggesties voor mooie verhalen voor de eerste serie. Helaas kwamen de meeste te laat. Dat is de reden dat we nu iedereen oproepen om met suggesties te komen. Welke verhalen mogen volgens u in de tweede reeks van In Europa niet ontbreken? Mail ze ons op ineuropa@vpro.nl.

Hieronder in het kort de voorwaarden waaraan uw voorstellen moeten voldoen:

1. Ze moeten gebaseerd zijn op de verhalen en periodes uit de twintigste eeuw die Geert Mak in zijn boek behandelt.
2. We zoeken van mensen met een persoonlijk verhaal. Liefst ooggetuigen, maar in elk geval mensen die zeer betrokken zijn bij een bepaalde periode.
3. Die verhalen moeten model staan voor een bepaalde periode uit de vorige eeuw. Voor een bepaald jaartal.

Dus NIET: Waarom doen jullie niks aan de inval in Hongarije?
Maar WEL: We kennen een oude man in een dorpje in Hongarije die als eerste in ‘56 op een Russische tank sprong, tien jaar in de gevangenis zat en nu Hongaarse tanks exporteert naar Rusland. Zijn vrouw is de vroegere maîtresse van Chroestjov. Ze hebben nog oud filmmateriaal en daar staat alles op.

Nou ja, bij wijze van spreken. Meeslepende verhalen in elk geval, die als altijd duidelijk maken hoe het geweest moet zijn op dat moment in die eeuw te leven.

Tot slot: Het gaat vanaf dit najaar om de periode na de slag bij Stalingrad (Mak’s In Europa hoofdstuk 8.2) tot het einde van het boek (1999).

Mail ons - hoe eerder hoe beter - op ineuropa@vpro.nl.

Met vriendelijke groet,

Roel van Broekhoven (eindredacteur In Europa)

Er is veel gezegd over In Europa, heel veel. Over de vorm, de inhoud, het geluid, de locaties, het gebruik van inadequate koffers, de posities van kustlijnen, het gebrek aan aandacht voor Hitlers mooie kanten, etc., etc. Het is dan ook ronduit fijn dat we niets dan lof krijgen toegezwaaid over onze titelmuziek.

Voor een fulltime frik met een parttime zwak voor tv- en filmmuziek (Schifrin, Cliff Martinez, Badalamenti) is de titelmuziek van In Europa een groot genoegen. Het klinkt vol, dramatisch en meeslepend. Kortom, muziek die past bij het programma waarvoor hij bedoeld is - een zeldzaamheid van het uitstervende soort in tv-land. Eigenlijk zou elk programma dat moeten hebben, maar bij de productie van tv is de muziek tegenwoordig helaas het eerste waarop bezuinigd wordt. Had Boer Zoekt Vrouw maar een passend deuntje gehad, dan waren er wel vijf miljoen kijkers geweest. Helaas, het koddige graskaasdeuntje dat nu gebruikt is veroordeelt ze tot een magere 3,8 miljoen. Eeuwig zonde.

En ik blijk lang niet de enige met een voorkeur voor aanzwellende snaarinstrumenten, want elke dag krijg ik er enthousiaste vragen over. Welnu, om het kort te maken: onze titelmuziek wordt, net als de “leader” zelf gemaakt door vormgever Rosto AD. Bij navraag stuurde Rosto het volgende antwoord:

Het is een bewerking van het nummer “Reruns” van Thee Wreckers (mijn groep/project) die dit jaar met een clip zullen komen. “Reruns” paste inhoudelijk perfect bij IEU (zie de titel!) en ik hoorde het altijd in mijn hoofd bij het ontwikkelen van het leaderbeeld, vandaar. Mijn composities en uitvoeringen met de groep zijn de inspiratie geweest voor mijn project Mind My Gap en de bijbehorende korte films. De muziek is nog niet verkrijgbaar, al wordt er hard gewerkt aan het
album “Songs from my Gap”.

Meer weten?
- Bekijk een filmpje waarin Rosto vertelt over de leader van In Europa
- Neem een kijkje op de website van Rosto
- Lees alle berichten over de muziek van In Europa

Aanstaande zondag zal in Europa stilstaan bij het jaar 1933. Een aflevering gemaakt door Jorien van Nes over de terreur onder Stalin. Over leven met verraad, paranoia en angst.

Daarom is het misschien aardig om het werk van George Orwell weer tevoorschijn te halen. Een man die ondanks linkse sympathieën zich niet liet inpakken door de propaganda. Orwell onderkende in de Spaanse Burgeroorlog (zie ook zijn schitterende werk Hommage to Catalunia) al de leugenachtigheid en brute natuur van het Stalinisme.

In Animal Farm, een van zijn beroemdste werken, portretteert Orwell de opkomst en ondergang van de boerderij, waar alle dieren gelijk zijn. Napoleon het varken (gebaseerd op Stalin zelf) leidt de dieren onder het juk van de boer vandaan om uiteindelijk zelf diens plaats als onderdrukker in te nemen. Some animals are more equal than others.

Mocht u de geanimeerde versie willen zien (met happy end, maar daar hoor je mij niet over), klikt u dan op de links hieronder:

- Deel I
- Deel II
- Deel III
- Deel IV
- Deel V
- Deel VI
- Deel VII
- Deel VIII

P.S. De oplettende bezoeker wist hier misschien een herpost in te herkennen. Proficiat, u kunt voor een tweede keer genieten.

Meer over ‘1933 - Rusland’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1933 - Rusland’
- Lees alle weblogberichten over 1933
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1933

Nog steeds denken kijkers dat de televisieserie In Europa gemaakt wordt door Geert Mak zelf. Mede op zijn verzoek spreek ik dat hier maar weer eens tegen. De tv serie In Europa wordt gemaakt door een uitgebreide redactie, die inmiddels al zo’n twee jaar met het project bezig is (zie colofon voor alle medewerkers). Natuurlijk is Mak’s boek het uitgangspunt. We volgen zijn reisroute, zijn historische voorkeur. Maar het kan niet anders of we moeten uit zijn verhalen een keuze maken. We kunnen immers niet alles vertellen.

De keuze wat we in welke aflevering laten zien, maken wij. Natuurlijk in samenspraak met Geert, maar hij heeft zich vanaf het begin op het standpunt gesteld dat de tv-serie onze zaak is. Hij schreef het boek, wij maken aan de hand daarvan deze serie.

Elke aflevering wordt gemaakt door steeds weer een andere regisseur, die aan de hand van een gedetailleerd scenario op stap gaat. Voor elk scenario is een researcher op reis geweest, die stapels boeken heeft gelezen, ontelbare telefoontjes gepleegd, mails geschreven etc. De meeste hoofdpersonen uit de afleveringen komen in Geert’s boek niet voor, die hebben wij speciaal voor de serie geselecteerd. Want televisie kent andere wetten dan een boek.

In Europa op tv is geen geschiedenisles, geen serie tv-colleges. Onze hoofdpersonen zijn bij voorkeur dan ook geen historici. De serie vertelt hoe het geweest moet zijn om in bepaalde periodes van die eeuw te leven, hoe het voelde, wat het met je deed. Liefst verteld door mensen van vlees en bloed die het hebben meegemaakt. Betrokken, emotionele vertellingen. En Geert Mak geeft met zijn voice over een historische context aan die verhalen. 

Dus wie schrijft dat er wel meer over 1922 valt te vertellen dan de moord op Rathenau heeft gelijk. Maar zelfs als je 35 keer 35 minuten hebt om een hele eeuw te vertellen, dan nog moet je kiezen. Die keuze maken wij als redactie - en niet Geert Mak - elke week weer. Die keuze is uiterst subjectief en lang niet altijd bepaald door het historische belang van een gebeurtenis of een hoofdpersoon uit een bepaalde aflevering. We gaan voor de serie bijna altijd in de eerste plaats uit van de kracht van de hoofdpersonen en de manier waarop ze hun persoonlijke verhalen kunnen vertellen. In de hoop dat de kijker zich in die hoofdpersoon kan verplaatsen. Dat hij/zij begrijpt waarom mensen op bepaalde momenten in die eeuw deden wat ze deden.

Daar heb je misschien weinig aan voor je tentamen geschiedenis van de 20ste eeuw. Maar het vertelt wel veel over ons mensen, over de stommiteiten die we begaan, de zwakheden die we hebben en de moed die we op sommige momenten betrachten. Daarover, en over niks meer of minder gaat de televisie serie In Europa. En Geert Mak’s boek en hijzelf zijn daarbij een rijke, onuitputtelijke bron.

Als het goed is vullen boek en tv-serie elkaar aan. En wie meer geschiedenis wil, meer duiding, die kan altijd terecht bij de collega’s van het radioprogramma OVT, bij /Geschiedenis of op deze website.

Roel van Broekhoven (eindredacteur)

De Atlas toont de verhalen achter het jaar 1929. Niet als een soort Winkler Prins-naslagwerk, maar op een meer intuïtieve manier. In samenwerking met NRC Handelsblad bieden we onze archieven op een ruimtelijke manier aan in de hoop dat u plezier beleeft aan het aangebodene. Bezoek de kaart om meer te leren over bijvoorbeeld:

- Het verdwenen Paleis voor Volksvlijt.

- De uittocht van Nederlandse kunstenaars naar Berlijn in de jaren twintig.

- De vergeten oorlog in Marokko, een keihard conflict dat slechts door chemische oorlogsvoering gewonnnen kon worden door de koloniale machten Spanje en Frankrijk.

- De vermoeiende erfenis van A.A. Milne’s werk: Winnie The Pooh

Meer over ‘1929 - Berlijn’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1929 - Berlijn’
- Lees alle weblogberichten over 1929
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1929

Elke Zondag live vanuit Desmet, de In Europa Salon. Afgelopen zondag met als onderwerp, de ‘roaring twenties’ in steden als Parijs en Berlijn en in Nederland.

Met de journalist Philip Freriks (auteur van het boek De meridiaan van Parijs - Een fascinerende zoektocht door de Franse hoofdstad), Madelon de Keizer (auteur van het boek Moderniteit. Modernisme en massacultuur in Nederland 1914-1940) en Duitsland-correspondent Helmut Hetzel.

Beluister hier de In Europa Salon - 1929.

Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link.

Meer over ‘1929 - Berlijn’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1929 - Berlijn’
- Lees alle weblogberichten over 1929
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1929

De roaring twenties and thirties

Deze week op /Geschiedenis TV: de bruisende jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. De jaren van jazzmuziek, art deco, de eerste filmsterren en de invoering van het vrouwenkiesrecht. Maar ook van de tijd van economische crisis en groeiende aanhang voor het nationaal-socialisme.

Klikt u hier voor een volledig overzicht van de GeschiedenisTV programmering.

KID DYNAMITE
(Hans Hylkema, 2002, NPS, 76min)
Aan het einde van de jaren twintig komt de Surinaamse Lodewijk Parisius naar Nederland, als verstekeling aan boord van een schip. Binnen een paar jaren is hij uitgegroeid tot een veelzijdig jazzmuzikant. Ook wel bekend als ‘ Kid Dynamite’, de Surinaamse king of jazz.

BERLIN: DIE SINFONIE DER GROßSTADT
(Walther Ruttmanns,1927, 65min)
Een film uit 1927 van Walther Ruttman, met muziek en geluidseffecten door Leo van Oostrom en David Kweksilber. Deze film is een ritmisch portret van het leven tijdens een werkdag in de grote stad. Fascinerende beelden van het Berlijn van 80 jaar geleden, toen het culturele hart van Europa.
Zondag. 21.44

DE TWINTIGER EN DERTIGER JAREN
(Hans Keller, VPRO, 1977, 3 uur)
Een televisie epos van Hans Keller uit 1977 over Nederland tijdens het interbellum verteld aan de hand van bijzonder beeldmateriaal; vanaf de invoering van het algemene kiesrecht in 1917 tot aan de ochtend van 1 mei 1940.
Zondag 22.56

MISS UNIVERSE 1929
(Péter Forgács, 2004, 64min.)
Péter Forgács vertelt het verhaal van de mooie Lisl Goldarbeiter die in 1929 Miss Universe wordt. Met oude privé-filmpjes van haar aanbidder reconstrueert Forgács het unieke levensverhaal van Lisl, dat zich afspeelt in Wenen, Oostenrijk en Hongarije tijdens de eerste helft van de vorige eeuw.
Maandag 20:40

Meer over ‘1929 - Berlijn’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1929 - Berlijn’
- Lees alle weblogberichten over 1929
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1929

Om te beginnen wenst de redactie alle bezoekers van deze site een adembenemend 2008.

In Europa heeft in korte tijd een vaste plek veroverd, zowel op zondagavond op tv als op deze website en bij het radioprogramma OVT en de Avonden. Daarnaast is de scheurkalender uitverkocht en zijn de eerste In Europa reizen geboekt. Dat is meer dan we voor mogelijk hielden toen we begonnen.

Vorig jaar om deze tijd waren we nog zorgelijk aan het worstelen om de financiering voor dit enorme project rond te krijgen. Een serie van 35 afleveringen - het leek onmogelijk te verwezenlijken in een steeds infantieler wordend televisie landschap.

Maar we waren te somber. Niet alleen hebben we inmiddels 9 afleveringen achter de rug, ook het enthousiasme waarmee de serie is ontvangen, is verpletterend. De vele loftuitingen op deze site nemen we met lichte blos op de wangen in ontvangst. De vele suggesties en welgemeende aanmerkingen nemen we ter harte. En zo zou de serie alleen maar beter moeten worden.

Maar bedenk wel: nog maar 9 afleveringen en dan is (begin maart 2008) de eerste helft van de serie voorbij. We stoppen na de slag bij Stalingrad in 1943. Pas in november gaan we dan door met 17 nieuwe afleveringen (de jaren ‘44 tot ‘99). Dus mis er niet een van de 9 die nog gaan komen: a.s. zondag een aflevering gemaakt door David Kleijwegt over het “wellustige en geile Berlijn” van 1929, waar niets te dol was. Maar waar in de coulissen Hitler en zijn vrienden zich warmliepen.

Voor wie de uitzending gemist heeft: hij wordt op dinsdag herhaald, in de ochtend en ’s avonds rond 12.00 uur. En natuurlijk kunt U hem via deze site altijd terugzien. Veel kijkplezier en blijf vooral reageren op ineuropa.nl . Voor de extra kritische kijkers komt er een speciale rubriek Fouten (zie elders op deze site), waarin U de redactie kunt betrappen op fouten en blunders.

Roel van Broekhoven (eindredacteur In Europa)

Geert Mak heeft de “Leipziger Buchpreis zur Europäischen Verständigung” gewonnen, de prijs die elk jaar bij de opening van de Leipiziger Buchmesse wordt uitgereikt.

Deze prijs ter bevordering van de verhoudingen binnen Europa werd eerder al toegekend aan onder anderen Hugo Claus, Eric Hobsbawm en Ryszard Kapuściński.

Schrijver Dirk van Weelden behandelt de laatste jaren van de twintigste eeuw in de laatste aflevering: ‘Voorbij postmodern, 1993-2001′. Woodstock leeft, maar is nu gesponsord door frisdranken; Che Guevara leeft, maar dan op T-shirts; de ‘vakantie, weg van de geschiedenis’ lijkt nooit te hoeven eindigen.

Luistert u hier naar uur 1.

Luistert u  hier naar uur 2.

Elke zondag vanuit studio Desmet met ‘In Europa Salon’.
Geert Mak en gasten praten over gebeurtenissen in het jaar dat centraal staat in aflevering 9: 1925- Italië. Met Wim Berkelaar (historicus), Jorien van Nes (maakster van de aflevering) en Frans Denissen (auteur van o.a. De vrouwen van Mussolini).

Beluister hier de In Europa Salon - 1925.

Alle uitgezonden In Europa Salons kunt u beluisteren via deze link.

Meer over ‘1925 - Predappio, Italië’:
- Bekijk de hele uitzending ‘1925 - Predappio, Italië’
- Lees alle weblogberichten over 1925
- Vind meer video, audio en artikelen op de In Europa Atlas: 1925

In Europa zal vanaf komende dinsdag, 8 januari ook bij de Belg verschijnen. Om 21:40 verschijnt het eerste deel van de serie op de Vlaamse zender Canvas. Daarna kunt u aanstaande zondag bij het programma Spraakmakers een interview met Mak zien. Over wat het succes voor hem betekent en waarom het hem niet alleen applaus oplevert. Hij vertelt hoe zijn vader - een calvinistisch predikant - hem de stof voor zijn boeken leverde, wat het verleden vandaag kan leren, en waarom hij het niet kan laten om zich in het actuele politieke debat te mengen.

In de negende aflevering, ‘De val van de muur, 1983-1993′, bespreekt schrijver en muziekliefhebber Joost Zwagerman de jaren vóór en na het revolutiejaar 1989. De tegenstellingen die de na-oorlogse periode hadden gedomineerd, komen langzaam maar zeker te vervallen. Het einde van de geschiedenis lijkt begonnen.

Luistert u hier naar uur 1.

Luistert u hier naar uur 2.

Popjournalist en televisiemaker Gijsbert Kamer beschrijft in de achtste aflevering, ‘Kaputt, 1976-1985′, hoe popmuziek kan ontsporen, punk schoppen, disco beuken en stadionrock brullen. Teleurstelling, agressie en nostalgie spelen hoofdrollen in dit decennium van recessie, Thatcher en ook heel veel cocaïne.

Luistert u hier naar uur 1.

Luistert u hier naar uur 2.

Historicus James Kennedy behandelt de jaren ‘60 in de aflevering ‘De onbegrepen omslag, 1965-1975′. Het decennium brengt een nieuw revolutionair élan met zich mee op tal van plaatsen op aarde. Maar wat veranderde er nou eigenlijk precies en voor wie? En hoe verhielden de zestiger jaren in Europa zich tot die in Amerika? 

Luistert u hier naar uur 1.

Luistert u hier naar uur 2.

In de zesde aflevering, ‘De eeuwige jaren ‘50, 1950-1965′, schetst radiomaker en schrijver Roel Bentz van den Berg de stille revolutie die zich in de jaren vijftig voltrok. Nieuwe stijlen en mores kwamen voorzichtig binnensijpelen. Elvis has entered the building! De jaren ‘50 waren meer dan louter spruitjes en De Avonden: ook al vóór de beat-explosie was er opwindende en opruiende muziek.

Luistert u hier naar uur 1.

Luistert u hier naar uur 2.