Goudzoekers

(Uitzending van 3 februari 2010).

De prijs van olie bereikte in januari met meer dan 80 dollar per vat het hoogste niveau van de afgelopen 15 maanden. Toch is de vraag naar olie, mede door de economische crisis, relatief zwak en is er volop ruwe olie beschikbaar. Als er een overvloed in aanbod is hoort de prijs toch laag te zijn? Goudzoekers gaat op onderzoek uit en duikt in de wereld van overvolle opslagtanks, dobberende olietankers en speculerende oliehandelaren.

Terwijl een paar nostalgische ondernemers proberen het oude kinderdrankje Tjolk opnieuw in de markt te zetten, dezelfde naam, maar met een andere smaak, vrezen Saab-liefhebbers voor het verdwijnen van hun automerk. Maar is Tjolk nog wel Tjolk als het niet meer zo smaakt als vroeger? En is Saab eigenlijk nog wel Saab?

In hoeverre staat een merk garant voor een bepaalde smaak, of bepaalde eigenschappen. Hoe weet je wat je krijgt als je een bepaald merk koopt? Goudzoekers kijkt naar nieuwe auto’s en oude melkdrankjes, en onderzoekt wat nu precies een merk is.

Nederland krimpt, en Oost-Groningen, het armste stukje van het land, krimpt harder dan de rest. Dat is nu al te merken; Hogeropgeleiden trekken er weg. De armen en ouderen blijven achter, steeds meer huizen staan leeg.

Des te opmerkelijker is daarom dat er nog steeds veel gebouwd wordt. Zoals in ‘Blauwestad’ bijvoorbeeld, een vers aangelegd binnenmeer met kunstmatige eilandjes waarop mooie villa’s gebouwd moeten worden, voor rijke mensen uit het westen van het land. Maar die mensen komen niet en de kavels zijn grotendeels onverkocht. Project mislukt, maar op een paar honderd meter afstand wordt er weer een nieuw bouwproject gestart, bedoeld voor grote vrijstaande huizen. En ook hier zijn de kavels merendeels onverkocht of onbebouwd. Waarom blijft Oost-Groningen maar bijbouwen als er geen kopers zijn?

Als het in Oost-Groningen niet lukt met nieuwe permanente bewoners, dan maar met toeristen. Sinds de provincie de slogan ‘Er gaat niets boven Groningen’ lanceerde, is het aantal toeristen dat naar Groningen gaat gelukkig wat toegenomen. De toerismesector is de hoop voor de regio, en kan eindelijk de benodigde banen opleveren. Maar de provincie wil het toerismebudget nu wegbezuinigen, want er is geld tekort. Hoe loopt het af met Oost-Groningen, als ook de toeristen niet meer aangemoedigd worden om er te komen?

Goudzoekers gaat van lege bouwkavels naar mislukte toeristische attracties. Waar liggen de beste kansen?

Goudzoekers, 20 januari bij de VPRO, om 19.20 uur op Nederland 2

Parkeren is een groot probleem in Nederland. Iedereen vindt het te duur. Je auto is vaak niet veilig. En er is nooit plek. Tegelijkertijd staan veel parkeergarages leeg, maar worden er overal in het land nieuwe bijgebouwd. Goudzoekers duikt in de wereld van parkeertarieven, lege garages en kwade parkeerders. Wat is het ideale parkeertarief en is parkeren nu te duur of juist te goedkoop in Nederland?

Amsterdam is de duurste parkeerstad ter wereld. Duurder dan Tokio of Londen. Toch is er nog steeds geen parkeerplek te vinden. Moeten de tarieven dan nog verder omhoog, of is er iets anders aan de hand? In Borne, een kleine plaats in Twente, heeft de gemeente een parkeergarage gebouwd die meestal helemaal leeg staat en dat terwijl het tarief slechts 60 cent per uur is. De garage wordt nu maar gebruikt door een rijschoolhouder om er rijlessen te geven. Moet parkeren in deze garage dan gratis worden, of is hij gewoon overbodig?
Blijkbaar is het heel erg moeilijk om de parkeertarieven en de behoefte van automobilisten op elkaar af te stemmen. Goudzoekers onderzoekt daarom wat het ideale parkeertarief is en of al die nieuwe parkeergarages wel nodig zijn.

Goudzoekers, woensdag 13 januari bij de VPRO, om 19.20 uur op Nederland 2

Het lijkt in Nederland wel permanent uitverkoop. Kortingen, stunts en acties vliegen ons om de oren. Maar als het het hele jaar uitverkoop is, is er dan nog wel sprake van lagere prijzen? Wat betekent 15% korting eigenlijk? Wat is eigenlijk de ‘van’-prijs?

In Goudzoekers vragen we ons af: is een koopje wel echt een koopje? Chris loopt een dag mee tijdens de Drie Dwaze Dagen van de Bijenkorf en volgt de storemanager en een verslaafde koopjesjager. Martijn gaat naar België waar winkeliers maar twee keer per jaar uitverkoop mogen houden. Wie is nou beter af? De consument in Nederland of toch in België? Volgens reclamegoeroe Eugène Roorda zijn alle kortingen nietszeggend, omdat niemand weet wat de ‘van’-prijs is. Kortingen en koopjes zijn vooral bedoeld om vrouwen de winkel in te lokken. Mannen schijnen daarvoor volgens Roorda veel minder gevoelig te zijn.

Goudzoekers, 6 januari bij de VPRO, om 19.20 uur op Nederland 2

‘Het Nieuwe Pinnen’ is niet veilig

Pinsysteem dat volgend jaar wordt ingevoerd, nu al gekraakt

Het nieuwe systeem voor pinnen, dat de banken vanaf volgend jaar zullen invoeren, is niet veilig. Dat blijkt uit onderzoek van het VPRO-televisieprogramma Goudzoekers. Twee onderzoekers van de Universiteit van Cambridge in Engeland kraken in de uitzending de beveiliging van het nieuwe pinsysteem en doen een aankoop op de bankpas van een ander.

Met ‘Het Nieuwe Pinnen’, waarvoor de banken binnenkort een grootse campagne starten, moet de hoeveelheid fraude met pinpassen worden teruggedrongen. In het nieuwe pinsysteem wordt niet meer gebruik gemaakt van de magneetstrip, die nu op de bankpas zit, maar van een EMV-chip, waarop de informatie wordt opgeslagen. Tegelijkertijd zal het Nederlandse PIN plaatsmaken voor Maestro of V Pay, allebei betaalmerken van grote Amerikaanse creditcardmaatschappijen. Volgens de banken is de overstap nodig om het elektronisch betalen veilig te maken en aansluiting te vinden op een gezamenlijk Europees pinsysteem.

Maar Steven J. Murdoch en Saar Drimer van de Universiteit van Cambridge laten zien hoe het nieuwe pinsysteem te kraken is. Hun methode maakt het mogelijk om een betaling te doen die wordt afgeschreven van de rekening van een argeloze klant in een andere winkel. Steven J. Murdoch: “Naast deze mogelijkheid zal ook veel van de fraude zoals die momenteel gepleegd wordt nog steeds voorkomen. Want ook met het nieuwe systeem zullen de bankpassen waarschijnlijk nog steeds een magneetstrip hebben om buiten Europa te kunnen betalen.” In Engeland, waar in 2005 werd overgestapt op een systeem met EMV-chip, ging de fraude met bankpassen slechts tijdelijk omlaag om vervolgens verder te stijgen.

De Nederlandse banken houden bij monde van woordvoerder Jannemieke Zandee ondanks de bevindingen van Goudzoekers vol dat de nieuwe pinpassen veilig zijn: “Pinnen via de EMV-chip is veiliger dan via de magneetstrip.”

De Nederlandse banken geven een aantal redenen waarom er overgestapt moet worden op ‘Het Nieuwe Pinnen’ met een EMV-chip en een nieuw systeem zoals Maestro en V Pay. Veiligheid en aansluiting bij een Europees betaalsysteem zijn de belangrijkste. Maar Mei Li Vos, Tweede Kamerlid van de PvdA, noemt nog een belangrijk argument waarom de banken graag willen overstappen: “ De creditcardmaatschappijen beloven wat meer geld aan de banken. Aan PIN kunnen de banken gewoon niet zoveel geld verdienen. En dat geld wordt uiteindelijk betaald door de consument.” In veel Europese landen is elektronisch betalen duurder geworden na de omschakeling naar Maestro of V Pay. PIN is nu het meest efficiënte en, met zo’n vijf cent per transactie, het goedkoopste van Europa. De banken hebben met de winkeliers afgesproken dat de tarieven voor pinnen de komende vijf jaar niet veranderen. Het is nog onduidelijk wat er daarna met de prijzen gebeurt.

Goudzoekers 16 december om 19.20 op Nederland 2

In aflevering 4 van Goudzoekers gaan we op zoek naar de perfecte barometer van de stand de economie. Vergeet de AEX, OESO-rapporten of andere experts. Kijk naar de prijs van oud papier.

Als we iets geleerd hebben de afgelopen twee jaar, is het dat bijna niemand de crisis heeft zien aankomen. Centrale banken, de OESO, analisten en experts; op een enkeling na zat iedereen ernaast. Nu zeggen dezelfde experts dat we weer uit het dal zijn gekropen. Maar is dat ook zo?

In Goudzoekers gaan we aan de hand van tastbare producten op zoek naar de werkelijke stand van de economie. Als het slecht gaat, eten consumenten goedkoper en ongezonder. En dus gaan we meer naar de snackbar. Merkt de frietbakker dat ook? Tijdens een recessie kopen mannen minder ondergoed. Onderbroeken zie je niet, dus daar valt eenvoudig op te bezuinigen. Volgens voormalig voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Alan Greenspan is dit de beste graadmeter voor de economie. Maar oud papier schijnt ook een betrouwbare indicator te zijn. Wordt er meer gekocht, dan wordt er meer verpakt. De dozen die daarvoor nodig zijn, worden gemaakt van oud papier. Nederland is kampioen oud papier inzamelen. En dus duikt Goudzoekers in het oud papier. Van de voetbalvereniging tot de kartonfabriek. Om te zien of het echt weer beter gaat met de Nederlandse economie.

Uitzending: woensdag 9 december, ca. 19.20 uur, Nederland 2

Waarom hoor je boeren altijd klagen? Is dat terecht of hoort het gewoon bij de boeren zelf? In Goudzoekers onderzoeken Martijn Kieft en Chris Vijn wat er aan de hand is in de appelsector.

Hollandse appeltelers, net klaar met de nieuwe oogst, klagen steen en been. De oogst was fantastisch maar de prijs die ze voor een kilo appels krijgen is te laag. Zo laag, dat ze onder kostprijs moeten leveren. Fruittelers krijgen op dit moment 30 cent per kilo Elstars terwijl de kostprijs van een kilo 50 cent bedraagt. In de supermarkt ligt een kilootje Elstars gemiddeld voor 1,30 euro in de schappen. Als boeren onder kostprijs moeten leveren, betekent dat dan dat alle telers straks failliet zijn en er geen appels meer uit Nederland komen?

Volgens boer Johan heeft het allemaal te maken met de macht van de supermarkten. Zij hebben zoveel macht, dat zij de prijs bepalen en alles en iedereen uitmelken. Maar volgens de supermarkten ligt dat ook een beetje aan de boeren zelf. Het afgelopen halfjaar deed de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) uitgebreid onderzoek naar de prijs van onder meer appels. Zal de NMa de appeltelers gelijk geven en maken de supermarkten echt teveel winst? Kijk woensdag 2 december naar Goudzoekers!

Goudzoekers bij de VPRO, woensdag 2 december, 19.20 uur Nederland 2

In de tweede aflevering van Goudzoekers gaan we op zoek naar de winnaars en verliezers rond de Prosecco-hype.

Dit jaar hebben we in Nederland 80 procent meer Prosecco gedronken dan vorig jaar. We drinken de bubbels niet alleen tijdens de feestdagen, maar het hele jaar door; op terrasjes, op het strand en zelfs tijdens een laat ontbijt. Waar komt deze plotselinge hype vandaan? Wie heeft het bedacht en wie profiteert er van de bubbelmanie? En zijn er ook verliezers van de hype?
In deze aflevering gaat Chris Vijn naar de Nederlandse importeur die Prosecco in Nederland zo populair gemaakt heeft. In Italië, waar de Prosecco vandaan komt, zijn ze niet zo blij met de enorme populariteit. Er komt volgens de wijnboeren steeds meer troep op de markt en daar willen ze een stokje voor steken. Martijn Kieft gaat naar Veneto om erachter te komen hoe de boeren deze ‘goedkope rotzooi’ uit de schappen proberen te krijgen. Chris bezoekt een Oostenrijkse ondernemer die juist een slaatje probeert te slaan uit de hype door blikjes Prosecco te introduceren met Paris Hilton. Terwijl de Oostenrijkse ondernemer en de Italiaanse boeren vechten om de gunsten van de consument, blijkt de Nederlandse importeur alweer een nieuwe hype bedacht te hebben. Volgens hem drinken we volgend jaar massaal Portugese Vinho Verde.

Goudzoekers bij de VPRO op woensdag 25 november om 19.20 uur op Ned 2

In Goudzoekers gaan we op zoek naar de winnaars en verliezers van de crisis in de auto-industrie. Heeft de autorijdende consument eigenlijk baat bij de crisis?

De verkoop van nieuwe auto’s is ingestort dit jaar. Er is een kwart minder auto’s verkocht. De voorraden stapelen zich op en dealers zitten met de handen in het haar. Acties, hoge inruilkortingen, weekendjes weg; ze moeten de gekste dingen verzinnen om klanten over de streep te trekken. Maar consumenten wachten af. Zou de prijs van fonkelnieuwe auto’s omlaag kunnen?

In deze aflevering krijgt Rick uit Markelo een mooie actie aangeboden; een zogenaamde Factory Delivery Trip. Hij mag zijn Volvo C30 bij de fabriek in Göteborg op gaan halen, inclusief hotelovernachting en diner. Maar de auto wordt in Gent gemaakt en deze moet dus eerst nog even verscheept worden naar Zweden. De C30 ophalen in Gent was geen optie, want de ‘Volvo Experience’ moet iets heel bijzonders zijn. Ook andere dealers proberen van alles om van hun autovoorraden af te komen. De één met een heuse Ladies Day, de ander met fikse kortingen.

Profiteren wij nu echt of zijn er andere onverwachte winnaars van de crisis in de auto-industrie?