Een kamer in het verleden

Door: Paulien Cornelisse

Van alle watervogels is de meerkoet de leukste. Ik vermoed dat veel mensen dit met mij eens zullen zijn, maar ik heb het er eigenlijk weinig over met anderen. Ik word in ieder geval altijd meteen blij als ik een meerkoet zie.

De eerste, pakweg, twintig jaar van mijn leven dacht ik dat de meerkoet ‘waterhoen’ heette. Dat is een heel andere vogel die je veel minder vaak ziet. De meerkoet is die zwarte, drijvende vogel met dat witte petje op. Ja, die. Ietsje kleiner dan een eend.

Het heeft ook lang geduurd voor ik de ogen van een meerkoet ontdekte. Omdat dat zwart en wit op de kop van de meerkoet zo sterk contrasteert, valt alle nuance binnen het zwart weg. Welnu, als je beter kijkt naar het zwart, dan zit daarin wel degelijk een oog, en een vriendelijk oog ook nog.

Maar het beste aan de meerkoet zijn zijn voeten. Dat heeft helemaal lang geduurd, voor ik die voor het eerst zag. Ik denk dat ik al ruim in de twintig was. De meerkoet houdt zijn voeten namelijk het liefst onder water. Want dat kan niemand zien hoe groot ze zijn. Als een meerkoet toch even ergens heen moet lopen, dan valt het meteen op: wat een overdreven flappers! Daar is dat lijf veel te klein voor!

De meerkoet heeft zulke grote voeten omdat er een designprobleem aan ten grondslag ligt. De eend heeft het bijvoorbeeld beter gedaan: die heeft een soort tenen, en tussen die tenen zitten vliezen, wel bekend van types als Donald Duck. De meerkoet daarentegen heeft alleen maar heel lange tenen, en aan weerszijden van elke teen een soort flapjes. Maar die flapjes zitten dus maar aan één kant vast, ze overspannen niets. Je kunt ze nauwelijks gebruiken om water mee te scheppen. Willen ze toch nog nut hebben, dan moeten ze aan iets langs vastzitten, dan heb je tenminste nog wat oppervlak. Dat is dus de reden dat meerkoeten lange tenen hebben. Die hebben ze trouwens alleen in de letterlijke zin van het woord, want ze hebben niets rancuneus of beledigends over zich.

Deze meerkoetentenen (meerkoetentenententoonstelling) zijn blauwig-grijs van kleur. Ooit zag ik wat pubermeerkoeten (nog niet volgroeid en nog niet goed in de veren zittend), die met z’n allen op een balk stonden, die in het water lag. Net als bij mensenpubers zijn het bij meerkoeten ook de voeten die het eerste gaan groeien. Daar stonden dus vier paar enorme grijze voeten, met daarboven plukkerige, ongemakkelijke lijfjes. Om toch nog een soort coolheid uit te stralen, hingen ze soms een beetje op één voet en bogen wat door hun knieën. Als of zij op een surfboard stonden. Toen ik dit zag, wist ik zeker dat de meerkoet de leukste van alle watervogels is.

Als je woont in een boothuis, en je bent in je eentje, dan is daar altijd nog de meerkoet. Hij is nieuwsgierig en komt graag even kijken. Zijn roep ligt tussen ‘tjif!’ en ‘tik!’ in, en die roep laat hij graag horen. Ook duikt hij, net als de fuut, onder, maar minder lang dan de fuut. De meerkoet wil namelijk zien wat je ervan vond. Dus zo snel mogelijk komt hij weer naar boven en kijkt je met zijn zwarte oogje aan. Goed heeft hij gedoken, hè? Zonder handen! Zag je dat wel?

’s Nachts lijkt het ‘tik!’ van de meerkoet op een apparaat. Voor de stadsbewoner een vertrouwd geluid; je denkt namelijk even dat er ergens een oude ijskast aanslaat, of dat iemand zijn ringslot los laat schieten. De meerkoet maakt de eenzaamste plekken gezellig.

1: Zonsondergang door het slaapkamerraam.
2: Uitzicht op buurboot met Friese bejaarden.
3: Platbodem buurboot.
4: ‘In volstrekte afzondering’; op de voorgrond het boothuisje, daarachter een paar andere boten.
5: Mooie uitgebloeide berenklauw (?) - zou het goed doen op een Ikea-sprei.
6: Open haardvuur.
7: Zonsondergang door het slaapkamerraam.
8: Ongenode hond.
9: Nogmaals ongenode hond.
10: Andere ongenode hond, die een konijnenhol (?) uitgraaft.
11-12: De vriendelijke meerkoet.
13-14: Avondschemering.
15: En alweer een adembenemende zonsondergang.
16: Zelfportret in waterspiegeling.

Het boothuis is aangelegd bij een klein eilandje, midden op het Lauwersmeer. Om daar te geraken moet de boot door een smalle, vrij ondiepe vaargeul. Volgens de mensen van Staatsbosbeheer vaart er vrijwel nooit iemand doorheen, omdat de steiger vanaf het water onzichtbaar is en de vaargeul niet voor iedere boot of schipper goed begaanbaar is. Kortom, de boot ligt volkomen afgezonderd. Althans, zo was ons verzekerd. Maar het boothuis is uitgerust met een mast. En in die mast hangt een vlag. In de zeevaart is dat een teken dat er iemand op de boot aanwezig is. Maar de vlag is van ver te zien. En waar de vlag uithangt, daar is het feest. Kortom, het boothuis blijkt een aantrekkingskracht op andere boten te hebben. Want niemand kiest vrijwillig een plek voor totale afzondering. Nee, de mens zoekt elkaar voortdurend op.

Om onze belofte van de totale afzondering na te komen heeft Staatsbosbeheer besloten om de wijde omgeving van het boothuis af te zetten. Andermaal dank, Staatsbosbeheer. De vaargeul is nu alleen voor de schipper toegankelijk, die dagelijks het radioverslag (en de foto’s, tekst, etc.) van de gasten komt ophalen. De eerste twee dagen van Paulien Cornelisse zitten erop. Luister naar haar verslag over de, uhm, totale afzondering…

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 12:07 — 13.9MB)

De eerste deelnemer aan het project ‘Een kamer in het verleden’ is schrijfster en cabaretière Paulien Cornelisse. Zaterdag jl. vertrok ze vanuit haar woonplaats Amsterdam richting het Lauwersmeer. Wat zijn haar verwachtingen? Hoe verloopt doorgaans haar dagelijkse communicatie? Wat gaat ze het meeste missen? En wat gaat eenzaamheid met haar doen?

De gasten worden niet verplicht om 24 uur per dag aan hun radioverslag te werken. Er is natuurlijk ook tijd nodig voor ontspanning. En belangrijker, ter inspiratie. Wat nemen de gasten mee naar het Lauwersmeer? Wat lezen zij? En welke muziek mag op de boot absoluut niet ontbreken? Jeroen van Kan sprak Paulien Cornelisse over haar literaire en muzikale bagage, letterlijk gezien, vlak voordat zij naar het Lauwersmeer vertrok. Met op het lijstje:

Cd’s
San Patricio van The Chieftains, verschillende Mexicaanse muzikanten, La Bella Noeva van Marco Beasley, Accordone Viva La Tristesa, Pergolesi’s Stabat Mater, Grande Exitos van Juan Luis Guerra, Violent Viola van Esther Apituley, Simeon ten Holts Canto Ostinato, Die Schöne Müllerin van Schubert, De vier jaargetijden van Vivaldi, Trad van Hubert von Goisern en  Paul Simons Graceland.

Boeken
At Home van Bill Bryson, The Understudy van David Nicholls, The Tale of Genji van Murasaki Shikibu, What we talk about when we talk about love van Raymond Carver en jawel, De Bijbel.

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 10:45 — 9.8MB)

Paulien Cornelisse (1976) is cabaretier en schrijfster. Vorig jaar verscheen van haar het boek Taal is zeg maar echt mijn ding. Binnen een maand stond het boek op nummer één van de bestsellerlijst. Ze heeft wekelijks een taalrubriek in NRC.next, maandelijks een column in NRC M (het maandblad van NRC Handelsblad), maandelijks een column in Mind Magazine, en eens per twee weken leest ze een column voor bij de Wereldomroep. In 2007 stond Paulien Cornelisse in de finale van het Leids Cabaret Festival. Eerder maakte ze deel uit van cabaretduo Rots, en van 2001 tot 2004 was ze stand-up comedian bij Comedytrain. Vanaf september gaat ze het land in met haar nieuwe voorstelling Hallo aarde.

Week 1: 4 t/m 10 september