Een kamer in het verleden

“Wat je op Senneroog ziet, zijn heel veel vogels. Vogels die elkaar loslaten en dan weer samenkomen.” Vanmiddag op de terugweg, in de taxi onderweg naar Hilversum, zag hij nog steeds veel vogels voorbij trekken. Alsof de vogels hem ineens meer opvallen. In de studio in Hilversum vroeg Jeroen van Kan hem naar zijn bevindingen. “Een wijze les is dat ik geen voornemens meer moet maken,” zegt Wim. Terwijl bij een aantal van zijn voorgangers de afzondering tot een soort dadendrang leidde, om de eenzaamheid tegen te gaan, was daar bij hem niets van te merken. “Er was niks om mij zorgen om te maken, noch de actualiteit, noch de dagelijkse beslommeringen.” In andere omstandigheden zou hij zich schuldig hebben gevoeld, als hij, zoals op het Lauwersmeer, een week niets zou hebben gedaan. Ik kan me ergens goed aan overgeven, zonder dat er een interne strijd moet worden gevoerd.”

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 23:33 — 26.9MB)

De afgelopen dagen zorgde het maanlicht er voor dat het ’s avonds niet nodig was om met een zaklantaarn over het eiland te lopen, maar gisteravond was het ineens veel donkerder. Met een lamp, die met een elastiek op zijn hoofd zit bevestigd, loopt Wim op het eiland rond. Het licht veroorzaakt een fraai schaduwspel, waarin zelfs dieren te herkennen zijn. Maar als hij het lampje uitdoet, dan verandert er iets. “Plots was ik niet meer het prooidier, ik was de jager geworden.”

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 14:57 — 32.4MB)

In het boothuis ligt het boek Dorrestijns vogelgids. Ik heb van dat boek al enorm genoten. Ik typ voor u een stukje over:

Mijn broer was voornamelijk op bezoek gekomen om me te vertellen dat het allemaal mijn eigen schuld was […]. Het mislukken van mijn huwelijk kwam volgens Gerard omdat ik zo stom was om te denken dat ik mijn brood moest verdienen met schrijven.
“Je kan helemaal niet schrijven. Elke schrijver die ik lees vind ik beter dan jou. Heinrich Böll bijvoorbeeld heeft dezelfde thema’s maar die werkt ze tenminste echt goed uit, en Julien Green idem dito, met een sterretje. Als je ophoudt met dat geschrijf, zal je eens zien: dan gaat het allemaal een stuk beter.”

Ik heb hier om moeten lachen.
Het doet mij denken aan het lied Story of an artist van Daniel Johnston. De Nederlandse bosnimf Roosbeef zingt dat lied ook, in vertaling. “Wat jij doet vinden wij niks!” schreeuwt ze uit.
Ik vind in zulke liedjes of teksten troost, merk ik.
Als afkeuring uitgesproken wordt, zoals in Story of an artist, of zoals in het fragment uit Dorrestijns vogelgids, voelt het veel minder pijnlijk aan dan wanneer je ze alleen maar vermoedt.

* Voor wie dit op de website plaatst: op de o in Heinrich Boll moet een umlaut (twee puntjes), (ik weet wel dat u dat wist), maar dat vind ik niet op dit klavier. Wil u het er voor mij opzetten? Dank u wel!

Wim had zich voorgenomen om vandaag geen notie van de tijd te hebben, maar dat project is jammerlijk mislukt. Hij heeft ontdekt dat hij geen doorzetter is. Dat bleek al toen hij aan het pad langs het eiland werkte, wat hij abrupt beëindigde. En zijn dagelijkse yogaoefening in de vorm van de Zonnegroet laat hij inmiddels ook voor wat het is. Zelfs het stoppen met roken loopt - ondanks de afzondering - anders dan verwacht…

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 10:07 — 11.6MB)

Ik denk dat het moeilijk was om in wat ik vandaag en gisteren heb ingesproken enige samenhang te vinden voor de luisteraar. Ik had ook geen moeite gedaan om er een mooi rond geheel van te maken. Hoe meer geconstrueerd, hoe minder levensecht, dacht ik.
Daar kom ik dus nu van terug, met iets wat lijkt op een verhaal.

Nadat vanmiddag Rob, de koerier, mij een verse geluidskaart en usb-stick had gegeven, ben ik weer het eiland ingetrokken, om voorbij wat een voorganger hier ‘het bakkersbos’ heeft genoemd (met een bordje ‘bakkersbos’ met pijl naar het hoopje bomen, een bordje dat ik heb verwijderd en opgefikt, net zoals alle bordjes – een veertigtal – die op het eiland in de weg stonden), om voorbij dat bos dus een pad te maken door een dichtbegroeid doornig stuk struikgewas. Dat heb ik gedaan met een stok en met mijn voeten: driftig slaan en stampen tot er ruimte vrijkwam. Een plezant werkje, omdat er veel energie vrijkwam en omdat ik redelijk snel resultaat zag van mijn eerlijke arbeid.
Toen het na een dik uur klaar was, ging ik over het pad verder richting rand van het eiland. Wat ik onderweg vond aan plastic afval en glazen flessen, wierp ik op een hoopje. Eerst nog een soort bosje (vanaf hoeveel bomen spreken we officieel van een bos?), dan door wat riet en toen stond ik aan een duidelijke rand van het eiland.
Mooie plek, dacht ik. En bereikbaar gemaakt nu. Een eind lang (20 meter?) bleef het mogelijk om dichtbij de rand van het eiland te blijven lopen. Daarna werd het weer moeilijker, niet vanwege struikgewas, maar vanwege een soort jungle van hoog opgeschoten dichtbegroeide riet- gras- en ik vermoed bamboesoorten. Stengels van minstens tweeënhalve meter. Ik ontdekte dat ik het snelst vorderde wanneer ik mij zijdelings voortbewoog terwijl ik met mijn laars schrijlings het riet omverduwde om dan de richting van het neergebogen riet te volgen. ‘Sluwe vondst, baby, handig’, hoorde ik mijzelf toespreken in de zompige wildernis.
Het probleem, bleek, was dat dit alleen werkt ‘met het riet mee’.

Het zit namelijk zo: riet groeit meestal niet recht omhoog, het groeit in een richting. Waarom en hoe, dat weet ik nog niet, maar het is wel zo. Tegen het riet in werkt de techniek van het zijdelings-schrijlings omverduwen niet. Je moet je voet hoog genoeg tegen de stengels plaatsen maar omdat je tot boven je enkels in het water staat krijg je je been niet ver genoeg de hoogte in wanneer het riet je tegemoet gegroeid komt. Gewoon rechtdoor gaat ook niet: je komt na een viertal passen vast te zitten in een knoop van stengels en gewassen die zich om je middel en voor je borst heen krullen. De gedachte ‘het kan niet dat dit niet kan’ drong zich aan mij op dus ik zette toch door, tegen beter weten in, een minuut of twee-drie, terwijl ik nauwelijks vorderde.

Dan bleef ik staan. Waarom moest ik nu weer verder? O ja, om het hele eiland langs de rand rond te lopen. Ik kan mij niet meer herinneren waarom ik dat een goed idee vond. Een soort verloren gelopen Indiana Jones die ineens niet meer weet in welk avontuur hij speelt en wie er waarom van welk onheil gered moet worden. Zo. Op een halm gras vlak voor mij een rups. Een kleine krulrups met kleurtjes. Dag rups.

Dus heb ik mijn plan laten varen. Dat ging erg vlot.

“Ik ben de propermaker van het eiland. Het eiland is mij er ook heel dankbaar voor,” zegt Wim Helsen, terwijl hij met zijn nieuwe laarzen over het eiland loopt. Tijdens zijn wandeling komt hij onverwacht een indringer tegen, die met een kano het eiland heeft bereikt. De ongenodigde gast heet Harm. “Het is eigenlijk mijn eiland,” zegt Wim. Maar Harm is welkom. Hij vertelt Harm over de afspraak die hij met zichzelf heeft gemaakt: “Ik laat mij maar overkomen, wat mij overkomt. En u overkomt mij nu, op dit moment.”

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 13:45 — 15.7MB)

Wat ik mis op 25 oktober om 20u18:
Sigaretten
Mijn kinderen, wat zou ik graag mijn kinderen vasthouden
Een cursor op deze computer

Wat ik niet mis op 25 oktober om 20u19 (hoewel ik wel dacht dat ik het ging missen):
GSM
TV / Krant
Internet
Mijn vrouw
Drank

Wat mij meevalt van mijzelf op 25 oktober om 20u21:
Dat ik alleen kan zijn
Een fijne verstandhouding met de natuur hier: ik weet mij door de natuur aanvaard en dat is wederzijds

Wat mij tegenvalt van mijzelf op 25 oktober om 20u24:
Dat ik nog niet ben gaan zwemmen uit schrik voor de koude van het water terwijl ik weet dat ik ervan zal genieten
Dat ik het mij te comfortabel en gezellig maak

“Ik ga de verveling opzoeken, de saaiheid toelaten,” zegt Wim Helsen, maar tot nu toe vindt hij het niet saai. “Er is steeds van alles te zien. En als er niets te zien is, dan zijn er altijd nog de vliegtuigen die overvliegen.” Hij heeft vandaag goede dingen gedaan, zegt hij even later. “Er stonden allemaal van die bordjes en halve kunstwerken, ik denk van voorgangers. Die heb ik opgeruimd. Het eiland is nu terug in de oude staat, weer ongerept.” Er is ook een fles aangespoeld. Met een boodschap, voor een van de bewoners van het eiland…

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 14:14 — 16.3MB)

“Ik zie op tegen de verveling, maar dat is ook wat ik ga opzoeken,” zegt Wim Helsen in een gesprek met Jeroen van Kan in Antwerpen - vlak voor zijn vertrek naar het Lauwersmeer. “Ik denk dat het een ziekte is van veel mensen, ook van mij, en typisch van deze tijd, dat we al heel snel allerlei situaties het etiket ’saai’ toekennen. Maar eigenlijk is niks saai, denk ik. Dat is slechts een mentaal label dat je ergens opplakt. Daar heb ik ook wel last van, van snel afgeleid zijn en steeds prikkels nodig hebben, en daar onthoud ik mij straks van.”

Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (Duur: 6:44 — 7.7MB)