- Chris?
- Ja?
- Zullen we even evalueren?
- Da’s goed.
- Leg uit: Wat wilde je bereiken met deze laatste aflevering van Een Grote Bruine Envelop?
- Nou, in de afgelopen maanden heb ik van allerlei vormen ter hand genomen om mijn verhalen te vertellen. Ik heb een hoorspel gemaakt, verhalen voorgelezen op de radio, mini-documentaires gemaakt en zelfs een gehele aflevering uit mijn duim gezogen.
- Zo, zo, meneer de kunstenaar!
- Nou, ik hoop niet dat ik die indruk heb achtergelaten. Maar ik ben wel erg op zoek gegaan naar de mogelijkheden die internet, krant en radio mij gaven. Vandaar dat ik in de laatste aflevering nog verder op zoek ben gegaan naar mijn grenzen als maker. Ik besloot daarbij dat ik zelfs voor het eerst de radio zou inruilen voor beeld. Dus video in plaats van audio.
- Ho, even en stapje terug Chris, niet iedereen is van alle informatie op de hoogte. Hoe is de laatste aflevering tot stand gekomen? Wat waren je uitgangspunten?

- De laatste envelop die ik gekozen heb bevatte een stukje kaart van Frankrijk. Het leek me logisch dat ik in ieder geval op reis zou gaan in de richting van het stukje kaart. Belangrijk is dat ik in de laatste aflevering een mix wilde maken tussen feit en fictie. Aan de hand van een verzonnen persoon en een verzonnen reis zou ik de échte wereld betreden en kijken wat er dan tot stand zou komen. Daarnaast wilde ik de volgers van mijn project de kans geven om samen met mij op pad te gaan. Dus niet meer commentaar leveren vanachter de computer, maar écht met mij de wereld in trekken. Na een oproep koos ik drie mensen die samen met mij op reis zouden gaan. De allereerste die zich meldde was Floortje. Zij is tekstschrijfster en (dat bleek later) dol op het spelen met feit en fictie. Daarna kwam Freek. Hij had een camera én een busje om mee te reizen. Tot slot was daar Dennis: een kok/muzikant met een eigen busje. Zo kwam het tot een team van: kok/muzikant (Dennis), tekstschrijver/actrice (Floortje), cameraman/editor (Freek) en een programmamaker (ik).
- Oké, je had drie mensen en verzon een verhaal over Aagje Bonnema, een vrouw die in 1927 met haar kind op een bakfiets naar Frankrijk is gereden.
- Ja, we verzonnen een vrouw die wegens een buitenechtelijk kind naar het zuiden is gefietst. Ons plan was om lukraak een route te prikken en die na te gaan reizen. In de geest van ons fictieve personage. Aangezien we onderweg graag als ‘happening’ wilden koken (er ging immers een kok mee) bleek Aagje natuurlijk iemand te zijn die overal recepten verzamelde en eten bereidde voor de mensen bij wie ze onderdak kreeg. Daarnaast verzonnen we dat ze een pijp rookte (gaf haar de uitstraling van een krachtige vrouw) en dat ze onderweg tuintjes opknapte.
- Hartstikke goed idee. Romantisch ook. Zeker heel leuk om met elkaar te verzinnen?
- Ja, dat was heel leuk. We stelden ons voor dat we in de zes dagen dat we zouden reizen wel drie of vier keer op een dorpsplein zouden koken en dat we dingen in de omgeving zouden gebruiken om ons verhaal over Aagje aan te vullen. Kortom: het verhaal van Aagje zou groeien aan de hand van onze eigen avonturen.
- Gewoon een slim idee. En het begon ook heel goed daar in het Belgische Roborst!
- Ja zeker. Al liepen we wel meteen een dag vertraging op doordat de Volkswagenbus ‘panne’ kreeg. Maar dat gaf het geheel ook wel iets avontuurlijks. In Roborst kwamen we er tot onze vreugde achter dat daar vanaf 1927 waterkers werd gekweekt. Dat toeval leidde er toe dat we de indruk konden wekken dat Aagje dit plantje in het dorp heeft geïntroduceerd. We maakten een filmpje bij de waterkerskweker en posteerden ons op de tweede avond op het dorpsplein. Daar maakte Dennis, zogenaamd aan de hand van een recept van Aagje, een soep en een salade (met waterkers!) voor de dorpsbewoners. Het geheel leidde tot een fantastische happening. Toevallige passanten schoven aan, buurtbewoners bakten pannenkoeken voor de kinderen en de waterkerskweker kwam zelfs een grote schaal met een kampvuur brengen. En iedereen luisterde vol aandacht naar het verhaal van die vreemde Aagje Bonnema die in 1927 in het dorpje was geweest. Je begrijpt dat we die avond allemaal met een licht euforisch gevoel gingen slapen.
- Lijkt me logisch. Maar na Roborst kwam de klad er een beetje in.
- Hoe bedoel je?
- Nou, ik heb daarna geen foto’s of filmpjes van een maaltijd op een dorpsplein gezien.
- Ja, daar raak je een gevoelig punt. Daarna zijn we naar Frankrijk gereden. Daar hadden we op internet een chateau gevonden waar we konden overnachten. Aangezien ik echter ziekig was (de hoest) en we pas laat aankwamen zei ik dat we de dag erop wel zouden koken. Dat was een grote fout natuurlijk, maar ja, ik voorspelde dat ik nog zieker zou worden als ik een avond in de kou zou moeten staan. Diezelfde avond bleek dat de beloofde internetverbinding in het chateau het niet deed. Althans, de eigenaar kreeg ‘m niet aan de praat. Hier kwam mijn volgende fout: ik had die vent moeten dwingen dit probleem op te lossen. Dat deed ik niet, en dus reden we de volgende dag naar een dorpje op zoek naar een internetcafé. Dat kostte ons weer een halve dag. Nadat Freek een filmpje via internet op de site had gezet maakten we opnames in de tuin van het chateau. Deze opnames zorgden er voor dat we ook die avond niet konden koken op een dorpsplein. Maar het feit dat het chateau in de twintiger jaren door prostituees uit Parijs werd bewoond maakte veel goed. We verzonnen dat Aagje samen met de dames haar jaarrond tuintje achter het kasteel had vorm gegeven.
- Ja, dat was wel een aardig en absurd filmpje. Maar als ik eerlijk ben voelde ik dat de zogenaamde Aagje-spirit daarna een beetje verdween. Er kwam steeds minder informatie over Aagje.
- Dat heb je goed gezien. De problemen met het internet hadden ons weer een dag gekost. Dit zorgde ervoor dat het moraal in de groep zakte en de kok, heel begrijpelijk, sacherijnig werd. Op de weg terug naar Nederland zouden we nog een stop in België maken en daar gaan koken. Onderweg trad er iets bijzonders in werking, namelijk het volgende: de tegenslagen werden op Aagje afgewend. Ze was helemaal niet zo bijzonder als wij dachten. Dus toen we in een treurige Belgische plaats aankwamen werden we niet boos op onze ingezakte moraal, maar werden we boos op Aagje. Haar beeld, dat zich naar onze avonturen zou vormen, werd negatiever en negatiever. Dit had tot gevolg dat we verzonnen dat Aagje helemaal geen goede kok of tuinierster was geweest, laat staan een feministe avant la lettre. Aagje, vonden we, was in alle anonimiteit verdwenen. En dus stonden op de laatste dag verslagen op een Begijnhofje in Brugge. Weg was alle romantiek. We werden zelfs door een non weggestuurd omdat we er niet mochten filmen.
- Weet je Chris?
- Nou?
- Ik zie nu in dat de reis je misschien heeft teleurgesteld, maar als experiment vind ik deze aflevering zeer geslaagd.
- Meen je dat?
- Ja, dat meen ik. Wat je hier gezien hebt is een uitkomst van het experiment zoals je het van te voren niet bedacht had.
- Leg uit.
- Jij wilde een romantische tocht voortzetten zoals ie in Roborst was geweest.
- Precies.
- En dan hadden we meer van hetzelfde gezien. Maar wat we nu kregen voorgeschoteld was razend interessant. Terwijl jullie er eerst vanuit gingen dat het verzonnen verhaal over Aagje Bonnema voller en voller zou raken door de werkelijkheid (ik denk hier bijvoorbeeld aan de waterkers uit Roborst en de prostituées in het Franse chateau) gebeurde het tegenovergestelde: de werkelijkheid zorgde ervoor dat het verhaal rondom Aagje langzaam werd uitgewist.
- Oh…
- Van te voren hadden jullie natuurlijk gehoopt dat Aagje gedurende de reis zou uitgroeien tot een legendarisch figuur waarvan iedereen verbaasd zou zijn dat we er nooit van gehoord zouden hebben: een briljant liedjesschrijfster, een feministe avant la lettre, een uitzonderlijk tuinontwerpster en een inspirerende kok. Klopt dat?
- Ja, dat klopt wel.
- Maar uiteindelijk Chris….
- Ja?
- …moest de fictie buigen voor de hardnekkige werkelijkheid.
- Jaja.
- Chris?
- Ja.
- Vergeet niet dat jullie op het dorpsplein van Roborst stonden en dat toen alles samenviel zoals jullie het zelf wilden.
- Dat zal ik inderdaad niet vergeten.

Steekwoorden: aagje bonnema, afsluiting, evaluatie, reizen

Dit bericht is geplaatst op donderdag, 25 maart, 2010 om 18:49 in de categorie Aflevering 7. Je kunt reacties op dit bericht volgen met de RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie geven, of trackback van je eigen site.