Eerste berichten uit de krant
Dit weekend dan alvast de eerste vier stukjes die in nrc.next hebben gestaan. Met hier en daar een extra foto. Maandag volgt er natuurlijk meer in de krant. En ik ben nu al weer aan het denken over de radio uitzending van aanstaande zondag. Dan heb ik weer 10 minuten in het programma HollandDoc op Radio 1. Omdat de week van het luisterboek binnenkort begint denk ik erover om een kort luisterboekje te maken. Bijvoorbeeld met portretjes zoals er ook in de krant verschijnen. En dan gelardeerd met de geluiden die ik op de terp heb opgenomen. Afijn, dat lijkt me mooi.
nrc.next dinsdag 2 juni
Ik sta deze week met een tent op een Friese terp. Zonder contact met de buitenwereld. Op zondagmorgen zit ik met een schriftje voor mijn tent. Eens kijken wat hier gebeurt. Niet veel natuurlijk, maar daar probeer ik de charme van in te zien, althans dat zeg ik steeds tegen me zelf, soms zelfs hardop: “Die kleine, ogenschijnlijk nietszeggende gebeurtenissen, daar ga jij de charme van inzien Chris, let maar op!”. Dus als er een auto onderaan de terp voorbijrijdt noteer ik heel gretig: ‘auto over grindpad,’ gevolgd door een vraag die ik mezelf klaarblijkelijk stel: ‘kerkgangers?’. Na de notities ‘fietser met koffer onder snelbinders’ en ‘vogel (valk?) op verkeersbord’ loop ik de terp af op zoek naar mensen.
In een prachtige tuin zit een Engels echtpaar dat mij een kopje koffie en een plakje cake aanbiedt. Het zijn hartelijke maar ook, en dat zeggen ze zelf maar even, heel eerlijke en oprechte mensen. Ik word er een beetje zenuwachtig van. Zeker als ze vertellen dat andere inwoners helemaal niet zo eerlijk zijn. Die staan hier officieel ingeschreven, maar gebruiken hun huis stiekem alleen als vakantiewoning. Hoe ze die leugen kunnen rijmen met hun zondagse kerkgang is het echtpaar een raadsel.
nrc.next woensdag 3 juni
Onderaan de terp loopt een echtpaar met twee pubers, een jongen en een meisje. Uit de flarden geluid die naar boven waaien maak ik op dat het meisje niet tevreden is. Ik hoor de zinnen ‘waarom wil pappa ook altijd’ en ‘dus geen zin’. Ik schat haar op een jaar of dertien, want ze heeft al beginnende borsten, of zoals Bordewijk zo mooi schreef ‘borsten als kaasjes’, alhoewel, neen, dan ben je al zestien. Goed, daar gaat het niet om, ik zie namelijk nog iets anders: het meisje heeft haar rechterhand op haar linkerschouder gelegd. “Ja, precies,”denk ik bij mezelf, “dat doen pubermeisjes, die zijn boos, weten niet precies waarom en zoeken dan houvast bij zichzelf, in dat onwennige lijf.”
Het meisje loopt inmiddels vooraan, los van de rest. De moeder rent vier stappen en loopt vier stappen. Op die manier probeert ze zo onopvallend mogelijk bij haar dochter te komen. Wat dan volgt is een compacte puberdans. De dochter doet haar rechterhand achter haar rug langs om haar linker elleboog te pakken. Dan stopt ze en wendt haar hoofd af. Ze laat haar moeder passeren en sluit af met een dubbele ellebooggreep achterlangs. Die blijft nog wel een tijdje puberen lijkt me.
nrc.next donderdag 4 juni
“Hier!” Frans Ram steekt zijn middelvinger naar me op. Bij zijn middelste kootje zit een grote bobbel. “Dat komt van al het hakken.” Frans is beeldend kunstenaar en woont alleen in een klein huis buiten het dorp, tussen de akkerlanden. Meer dan dertig jaar geleden verhuisde hij samen met zijn vrouw vanuit Schiedam naar het Friese terpdorp. “We hadden niet veel geld en vonden hier een mooi huis en een leven in volledige vrijheid. In principe hadden we met niemand iets te maken. Heerlijk vonden we dat.” Ze moesten natuurlijk nog wel even wennen aan bepaalde gebruiken op het platteland. Hij weet bijvoorbeeld nog goed dat er op een dag allemaal jagers rond zijn huis liepen. “Mijn vrouw is onmiddellijk naar buiten gerend en heeft heel hard ’Moordenaars, moordenaars’ geroepen. De boer wiens jachtterrein het was vond het wel komisch en heeft me later nog een dubbelloops jachtgeweer proberen te verkopen.”
De vrouw van Frans is een paar jaar geleden door een reeks beroertes getroffen en woont nu in een verpleeghuis in Leeuwarden.“Toen ik haar na de eerste beroerte alleen moest opvangen was er van het vrijheidsgevoel weinig over. Dan komt het feit dat je ver weg van familie woont en hier in principe met niemand iets te maken hebt wel erg hard aan. Dan is het leven alleen nog maar klote.”
nrc.next vrijdag 5 juni
“Sommige buren staan wel eens met eten voor de deur. Dat hebben ze dan over. Nou, prima.” Kees, de man uit het rommelige huisje onderaan de terp, lacht en kijkt me met zijn lichtblauwe ogen aan: “Ik ben het vuilnisvat van de gemeenschap, in de goede zin van het woord.”
We zitten samen voor de tent en drinken een biertje. Kees vertelt dat hij alleen lagere school heeft gehad: “Op papier kon ik het niet brengen, maar in de praktijk wel.” Nu is hij met de VUT, brengt de kranten rond en helpt als verkeersregelaar bij evenementen in de regio: “Ik mag dan geen bekeuringen uitdelen, maar wel behoorlijk waarschuwen.”
Twee jaar geleden had Kees het even heel moeilijk toen hij werd afgesloten van water en licht. Gelukkig zei een buurman dat ie wel bij hem mocht komen douchen. En weer andere buren deden zijn was. “In datzelfde jaar hoorde ik rond Sinterklaas gestommel achter mijn huis. Toen ik ging kijken stond er een grote kartonnen doos. Daarin zat een stevige gele regenjas met reflecterende strepen. Die draag ik nu bij het verkeer regelen.” Hij neemt een slok uit zijn blikje, zakt achterover en laat een zachte boer. “Nu gaat het weer veel beter hoor. Douchen kan ik nu weer zelf, al vergeet ik het wel af en toe.”
Dan laat ie tot slot zijn wond-uit-de-Tweede-Wereldoorlog zien (een hondebeet) en loopt de terp weer af.
Steekwoorden: artikelen, friesland, hogebeintum, luisterboek, nrc.next





7 juni, 2009 om 22:07
Leuke stukjes. Maar ben ook wel erg benieuwd naar jouw eigen ervaring. Wat de afzondering met je deed, ofzoiets. En het telefoonloze bestaan.
Portretjes van terpbewoners zijn ook leuk, maar was daar de afzondering voor nodig?
Nou ja, jij zult het zelf het beste weten.
8 juni, 2009 om 10:23
Mooi he, een dorp. Je hebt deze week toch wel genoten of niet. En blijf je op feestjes sommige van deze verhalen vertellen? Ik denk van wel.