VPRO Dorst Archief (2010-2012)

Toen Obama in 2008 de boer op ging met zijn Change campagne en in alle staten de mantra “Yes we can” scandeerde, had hij al een grootse revolutie teweeg gebracht, waarmee duidelijk werd dat hij het waarschijnlijk écht zou kunnen. Tot Obama was het maximale bedrag voor politieke campagnes dat werd gewonnen uit donaties 126 miljoen dollar. Obama haalde maarliefst 745 miljoen dollar aan private gelden op. De verwachting is dat hij voor de komende campagne een miljard dollar zal krijgen.

Het geheim van Obamas verandering (zowel het campagnebudget als de democratische overwinning) zat in Social Media. Sites als Facebook (opgericht in 2004) en Twitter (opgericht in 2006) die nog niet zo lang bestonden en die door een sneeuwbaleffect een enorm publieksbereik hebben. Een advertentie in een krant of tijdschrift wordt slechts een keer gelezen, een tekstje op Facebook, of Twitter wordt eindeloos door duizenden individuën met honderden vrienden herhaald, waardoor die vrienden het weer herhalen en het een mantra wordt. Wat Obama deed is crowdfunding en wordt nu steeds vaker op kleinere schaal gedaan door mensen die ook iets willen veranderen en denken dat ze niet de enige zijn, of overtuigend genoeg kunnen zijn om niet langer de enige te zijn.



Lize wilde haar leven veranderen: ze wilde een laptop. Lize kan goed illustreren dus besloot ze foto’s te voorzien van tekeningetjes in ruil voor een donatie. Ze zette haar plan op Twitter, dat berichtje werd door een aantal andere twitteraars ge-retweet (herhaald) zodat andere twitteraars het ook lazen en zij het ook weer twitterden. Mensen gebruikten de foto’s als profielfoto’s, wat ook weer reclame was en het belangrijkste: het geld geven was cool en leuk. Lize zette alle foto’s op een website en maakte tussendoor een filmpje, zodat iedereen up to date bleef. Na één dag had Lize 100 euro, na een maand had ze het benodigde bedrag (2360 euro) en na anderhalve maand was ze klaar met tekenen. Als iemand €1,00 euro doneerde was ze daar ongeveer vijftien minuten mee bezig, als iemand €20,00 doneerde ongeveer veertig minuten, dat is inclusief de administratieve rompslomp die er bij komt kijken. Lize zal dit niet snel nog een keer doen, maar dat hoeft ook niet, want naast de laptop heeft ze ook bommetje veel nieuwe opdrachtgevers binnengesleept. Klik op de titels om naar de betreffende websites te gaan.



Edwin studeert in juni af als producer bij de Nederlandse Film en Televisie Academie wil drie films produceren. Drie films waarvan hij vindt dat ze gemaakt moeten worden. Via de website zinineentrio.com kunnen mensen geld doneren voor één van de drie films (of alledrie natuurlijk): een documentaire over twee Amsterdammers die een manier hebben gevonden om het leven na een groot verlies positief tegemoet te treden; een horrorfilm over personages die worstelen met het kwaad in zichzelf; of een romantisch drama over een man die na vijftig jaar zijn grote liefde opzoekt. Het voordeel van crowdfunding is wederom dat het nu ook een vorm van reclame is, en dat mensen een bepaalde verbondenheid voelen met het eindproduct en met de maker en diens eventuele latere werk. Wie meer dan 15 euro doneert krijgt ook een gratis dvd’tje.



Justus Bruns heeft misschien wel het meest megalomane crowdfundingproject bedacht: hij wil op alle reclameborden van Times Square gedurende een bepaalde tijd alleen maar kunst laten zien. In zijn eentje gaat hem dat financieel niet lukken, maar ook hier geldt: Yes, we can. Want het lijkt Justus te gaan lukken, dankzij crowdfunding. Hij houdt bezielende speeches op onder andere Lowlands, hij geeft feestjes in steden als Amsterdam en New York en verschijnt in de internationale pers. Het geld van zijn donateurs haalt hij binnen via Kickstarter. Kickstarter is een organisatie die (zonder daar op te vangen) zich als tussenpersoon opwerpt. Kickstarter zamelt het geld in en pas als het benodigde bedrag is binnengehaald, wordt het aan mensen als Justus gegeven. Op die manier komt niemand voor verrassingen te staan. Op Kickstarter.com zijn allerlei andere projecten te vinden en Kickstarter verstuurt ook een nieuwsbrief aan donateurs waarin ze andere projecten uitlichten.

Kortom: voor wie bezield is, of voor wie bezield wil worden, voor wie mee wil doen met de verandering op grote en kleine schaal, of voor wie gewoon van feestjes houdt, onthoudt: Yes, we fund.