VPRO Dorst Archief (2010-2012)

Een hoopje kapotte autobanden ligt naast een uit elkaar gespatte watermeloen op het voetpad. “Hey! Hey you! What are you doing here?” Uit het niets verschijnen twee jongens uit het verdorde struikgewas tussen de flats. Michael (24) en Miroslav (23), zoals ze zich later zullen voorstellen, beide met donkere sweaters en capuchons over hun anarchistisch versierde petten. De jongens woonden tot voor kort in een kraakpand in Spanje. Michael: “In Spain it’s too hot now, you know. So we travelled by train to Amsterdam. I mean, not that we bought tickets, but we ‘managed’ to go by train.” Miroslav lacht zijn tanden met beugel bloot. De vrienden bespreken iets in het Pools. Michael wijst naar zijn vriend: “He is more or less a tourist. I’m squatting now for six years. I opened many doors in Spain and Germany. That’s why we got here. You see this sign?”
Michael doet zijn capuchon omlaag en wijst naar een groen ingekleurde letter ‘A’ met pijl. Een fietsketting als sierraad om zijn nek bungelt naar voren. “This is the squatsign. People saw this on my hat and told me about this hidden place.” De vrienden maken zich druk om één oktober, wanneer de nieuwe anti-kraakwet ingaat, en over het slapen in de nacht. Michael: “By day, it’s ok, but at night the steelthieves will come. They strip the buildings for money. So we sleep with knife and pipes, to protect ourselves. It’s not safe, you know, it’s not safe here.” De vrienden moeten gaan: “Dobro, we have to make some money, ciao.”

Een lijn Nederlandse vlaggetjes wappert verstrikt in elkaar over de verroeste reling van een flat. Vrijwel alle deuren zijn er dichtgetimmerd; op de ramen rust een dikke laag stof. Onregelmatig klinkt het piepend geluid van een steeds openslaande garageboxdeur. In het donker van de box zijn nog net een zestal kleinere ruimtes van elkaar te onderscheiden, de afzonderlijke opbergruimtes van de weggetrokken flatbewoners. Een gaskachel ligt in glas op zijn kant in het gangpad naast box drie. Gouden glitterkerstballen zijn ook achtergelaten en lichten op in Box 4, waar helemaal achterin het gezicht van een Amerikaanse bankier teruglacht, op een roze Monopoliebriefje.

Buiten, op de flank van de flat, heeft iemand boven een verdorde rozenstruik op de muur gespoten: ‘Love.. Call 1. 800. Smoke. Crack’. Door een gat in het hout van de dichtgetimmerde toegangsdeur vlak ernaast is de graffitispuiter wellicht ooit het gebouw in geglipt. Een blik over het terrein. Rechts? Niks. Links idem. Dan is het snel bukken, kruipen en we zijn binnen. Licht van buiten beschijnt een bruin uitgeslagen betonnen trappenstelsel. Een doordringende geur van oude pis komt mee met een vlaag wind. “Hallo? Hello? Is there anyone?” Alleen de echo geeft antwoord. We banen ons, eerst langzaam, dan voorzichtig sneller, een weg door afgebrokkelde tegeltjes en opengetrokken deuren. In een met voetbalplaatjes bestickerde slaapkamer op de tweede verdieping liggen menselijke uitwerpselen in stukken afgescheurd behang. Beschimmeld, opgedroogd. Ook hier ammonialucht, maar nu scherper. De wc-pot verderop is aan stukken geslagen.

Op de douchewand, kunstig versierd met tegeltjes van zeilschepen, kleven spetters diepzwart geworden ontlasting. Een spoor van het wit gruis van de wc-pot leidt langs een uit zijn voegen getrokken keuken naar een klein kamertje met half openstaande deur. Wie zou daar…? Tussen al die rommel? Langzaam ondernemen we een stap richting de kamer. Dan, gesterkt door de stilte, dapper nog een paar, de kamer in. Dode vliegen hangen er aan een plakstrip in het midden. Eronder ontvouwt zich een spoor geschiedenis. Pleisters met opgedroogd bloed, een pakje ongebruikte condooms en verderop, naast een reep katoen, liggen een paar gebruikte spuiten, lukraak door elkaar. Een bruinig goedje is blijven steken onderin. Blote vrouwen op krantenpapier aan de muur lachen speels de ruimte in. Eén ervan, met open mond en blote gebruinde borsten, heet ‘Terrific Tasha’ en, zo het artikel vermeldt: ‘has come back to Britain for a lie down in the shade’.

Schaduw hier in ieder geval te over, want de gordijnen laten maar een klein streepje licht door. Om ons heen zoemen zwaar geworden bromvliegen die de plakstrip hebben overleefd. Even kijken dan nog maar, wat de derde etage ons te brengen heeft. Naast een op zijn kop liggende plastic speelgoedgiraffe houden we stil. Een plotselinge beweging komt uit één van de ramen van de flat aan de overkant. Een magere naakte jongen rekt er zich uit, net wakker. Gehaast, zonder giraffe, lopen we verder het trapgat in. Van alle deuren is alleen die op de bovenste verdieping gesloten. Een briefje vertelt de toevallige passant dat ‘Maurice and Andrinxa’ hier wonen, die verder mededelen: ‘always knock, if nobody opens then fuck off’. Een rest bloed plakt op de letters ‘fuck’.

Buiten loopt de magere jongen van net in een hawaïbroek met rolkoffer. Het is gaan waaien: flarden bouwafval dansen door de binnentuin. Dan klinkt gerinkel. Glas valt, het geluid van voetstappen komt naderbij. We verdwijnen, een met oud-roze kraanvogelbehang opgefleurde kamer in. Naast een scheefhangend schilderijtje van Cyprus heeft iemand met een zwarte marker Zuid-Afrikaanse teksten geschreven. Toch maar even lezen: ‘..Noamelyk, dat ek my studiejarre as in Hollander beleef het en dat ek as biettjie van ‘n vreemdeling die Suid-Afrikaanse werksoekmarkt binnen gaan tree..’. Het geluid van daarnet is weg: de kust lijkt veilig. Voorzichtig, door stukgetrokken bedradingen en een hoopje achtergelaten nepbloemen, banen we ons een weg terug. Terug naar buiten, naar de frisse lucht. Terug naar de bewoonde wereld, waar vrouwen met kinderwagens lopen, waar parkeerwachters zijn, o heerlijke beschaafde wereld zonder ammonia.