VPRO Dorst Archief (2010-2012)

Na bijna twintig jaar wordt de stekker eruit getrokken; Radio Romantiek houdt op te bestaan. Ooit begonnen in de etherpiraterij, nu uitgegroeid tot een onmiskenbaar onderdeel van het Nederlandse radiolandschap. Geestesvader en man van het eerste uur, Gilles Remière de Larou, zet er na zoveel jaar een punt achter. VPRO Dorst sprak met hem over zijn noodgedwongen besluit, zijn fascinatie voor The Carpenters en zijn revolutionaire plan rondom het beruchte Radio Kootwijk.

Door onze verslaggever
Ruben Jacobs

Gilles Remière de Larou - zoon van een Parijzenaar, opgegroeid tussen de Zeeuwse boerderijen - zal voor velen een onbekende zijn. Dat is voornamelijk te wijten aan zijn teruggetrokken levensstijl. Ondanks zijn onbekende verschijning zal zijn warme en zalvende stemgeluid voor velen vertrouwd in de oren klinken. ‘Het leven is tragiek, daarom Radio Romantiek. 108.1 FM’, het is de slogan waarmee Remière de Larou altijd zijn avondprogramma ‘Voor uw nachtrust’ inluidde. Tien jaar lang, elke dag, van elf tot klokslag middernacht een allesvergetende oase van rust.

Koerswijziging

Met veel plezier en liefde presenteerde Remière de Larou jarenlang zijn avondprogramma. Medio maart 2009 kwam daar echter verandering in. Gilles: ‘Radio Romantiek is de laatste jaren uitgegroeid tot een belangrijke geluid in het radiolandschap. Uiteraard geweldig, maar het bracht helaas ook mindere kanten met zich mee. Het bestuur, dat ik zelf ooit heb binnengehaald, begon last te krijgen van geldzucht. Opeens werden er commerciële deals gesloten en de inhoudelijke programmering moest zogenaamd meer ‘doelgroepconform’ worden. Mijn muziek sloot zelfs niet meer aan bij ‘de muzikale smaak van de postmoderne radioconsument’. Dat is natuurlijk volledig absurd. Voordat het te laat zou worden heb ik de stekker er dus uit getrokken. Dit is niet de filosofie van Radio Romantiek’.

De snelle interne koerswijziging binnen Radio Romantiek zette Remière de Larou aan het denken. Zijn nobele droom om Nederland te verromantiseren viel plotseling in duigen. Gilles: ‘Ik was korte tijd zeer neerslachtig, tegen het depressieve aan. Mijn levenswerk viel als een zorgvuldig opgebouwd kaartenhuis ineen. Ik was radeloos. Totdat een goede vriend mij vertelde over het bestaan van Radio Kootwijk. Vrij kort daarna beleefde ik een eureka-moment’.

Radio Kootwijk

We begeven ons naar het hart van de Veluwe. Voor ons staat gebouw A, een futuristisch bouwerk dat doet denken aan Fritz Lang’s magnum opus Metropolis. Gilles: ‘Radio Kootwijk was begin vorig eeuw een zenderpark dat een belangrijke communicatieverbinding vormde tussen Nederland en haar toenmalige koloniën. Vanuit deze plek werd de eerste telegraafverbinding gelegd met Nederlands-Indië. Nu, jaren na dato, is het een verlaten plek waar niets meer mee wordt gedaan. Zonde, want de infrastructuur die hier ligt is uniek.’

De teloorgang van Radio Kootwijk is niet verwonderlijk. Met de opkomst van de satellietverbinding en het internet is radiotelegrafie vrijwel overbodig geworden. De vraag rijst dan ook wat Remière de Larou van plan is met deze bijzondere, maar vrijwel onbruikbare plek. Gilles: ‘In eerste instantie zag ik ook vrij weinig in deze plek. Totdat ik stuitte op een wetenschappelijk artikel uit 1956 van sterrenkundige Cornelis Jan Ziepen. Deze man bleek in de jaren vijftig zuiver wetenschappelijk onderzoek te doen bij Radio Kootwijk. Het doel van zijn onderzoek was om de radiostraling die vanuit het heelal, en dan voornamelijk de zon, in de ionosfeer terechtkomt te onderzoeken. Uit zijn onderzoek bleek dat zogenaamde ‘zonnevlammen’, die vrijkomen bij uitbarstingen op de zon, een dusdanige invloed kunnen hebben op de aarde dat het radioverkeer kan worden ontregeld. Toen ik dit hoorde viel het kwartje’.

The Carpenters

Voordat Remière de Larou zijn masterplan uit de doeken doet wil hij mij eerst iets laten zien. Gilles: ‘Soms zijn woorden niet genoeg om iets aan de mensheid te zeggen. Muziek kan daarbij vaak nog dieper gaan. Ik heb hier het ‘greatest hits’ album van The Carpenters uit 1973 met daarin de hitsingle ‘Top of the World’. Voor mij bevat deze plaat de boodschap die ik aan de wereld wil mededelen. The Carpenters zijn dé muzikale verbeelding van de romantiek: zuiver, geneeskrachtig en meeslepend. Mijn plan luidt dan ook als volgt: met behulp van de wetenschappelijke bevindingen van Cornelis Jan Ziepen zal ik vanuit Kootwijk het radioverkeer in de gehele wereld zo lang mogelijk proberen plat te leggen. Als mij dit lukt zal deze plaat in het hele menselijke universum te horen zijn. Van Valdivostok tot Venezuela, voor een kort moment zal iedereen in de wereld het gevoel hebben op de ‘Top of the World’ te zitten.’ Een brede glimlach verschijnt op zijn gezicht. Hij weet het zeker, het gaat hem lukken.