VPRO Dorst Archief (2010-2012)

Hoe het vervoer in post-WK Zuid-Afrika gespleten wordt in coloured busses for white people en white busses for coloured people. Een virtuele bustour door Kaapstad, door Rozemarijn Koopmans en Kees de Klein.

Sinds de apartheid is de dienstregeling van bussen in Zuid-Afrika beladen. Zwarte mensen waren gedoemd in townships buiten de stad te wonen en reisden met ‘zwarte buslijnen’ naar de rijke stadsbuurten om daar vervelende klusjes te doen. Sinds juni schijnt er een nieuw licht op het Kaapstadse openbaar vervoer. Het meest ambitieuze hervormingsplan in tijden ‘Arrive Alive’ is begin 2010 gelanceerd en heeft als doel alle wijken in Kaapstad goed bereikbaar te maken. Strakke, high tech busstations bepalen het straatbeeld en brengen je met airconditioning van Soweto tot Sandton. Dit nieuwe programma betekent meer dan de oplevering van futuristische bushaltes: het zet opnieuw de verhoudingen tussen zwart en wit in het busvervoer op scherp. Hoe wordt omgegaan met de gespanningen verhouding tussen de verschillende bevolkingsgroepen? Mensen uit witte enclaves willen niet reizen met kleine witte busjes die door zwarte chauffeurs worden bestuurd. Andersom verzet de arme zwarte bevolking zich tegen de uitbundig uitgedoste elitebussen van de witte bevolking. Ironisch genoeg leidt dit tot ‘white buses for coloured people’ en ‘coloured buses for white people’.

In onze virtuele bustour door Kaapstad word je geconfronteerd met een stad die indruk wil maken met een groot evenement. Google Streetview biedt beelden aan van Kaapstad in 2009, waar we een selectie uit hebben gemaakt. Door deze beelden kom je in aanraking met de maakbare stad, waar je met verschillende busmaatschappijen een tour door kunt maken. Nu al het voetbalgeweld achter de rug is kun je je afvragen welke welgestelde blanke nog per bus door Kaapstad wil rijden. Is Arrive Alive alleen zinvol tijdens het WK?

Kijk links en rechts, en ontdek verdeeldheid op alle fronten. Welcome to South Africa 2010, riding a bus into South-Africa’s future!