De MediaService is een systeem om de gegevens over onze audio en video bestanden in op te slaan. Audio en video die vervolgens uitgespeeld kunnen worden op websites of andere afzetkanalen (mobiel, digitale televisie).
Het is daarmee, simpel gesteld, een plek waarin niet de eigenlijke files, streams of downloads staan, maar wel de meta-data die nodig is om dergelijke files in een site of speler aan te bieden. Op afstand is de MediaService enigszins vergelijkbaar met Nebo, de dienst van de Publieke Omroep. Belangrijk verschil is dat een redacteur in de MediaService veel meer soorten media kan aanmaken: clips, trailers, programma’s, afleveringen, seizoenen, series, albums, speellijsten en zelfs volledige archieven van een omroep of portal. Eigenlijk alle soorten inhoud die zich binnen ons domein voordoen.
Aanleiding tot de bouw van de service was onvrede over de wijze waarop tot voor kort op afdelingen en redacties in verschillende systemen programmagegevens werden ingevoerd zonder dat deze informatie gedeeld kon worden tussen de verschillende systemen. Ieder CMS en menige site had zijn eigen “gidsdata importer” met bijbehorende redactie omgeving- en beheertools. Als gidsdata onverhoeds wijzigde dan moest deze wijziging in alle systemen los verwerkt worden. Om deze situatie te doorbreken vormt de MediaService de centrale plek voor alle onderhoud van online programma- en uitzendgegevens.
Flexibel, open en dynamisch
Belangrijk uitgangspunt bij de bouw van de MediaService was dat het een flexibele, open en dynamische oplossing zou bieden. Flexibel zodat het systeem snel en goedkoop geintegreerd kan worden met meerdere systemen binnen het VPRO gebouw en in het omroep domein. Een open karakter zorgt ervoor dat de meta-data vrij toegankelijk is voor alle afnemers. En dynamisch houdt in dat aanpassingen aan de meta-data near real-time gedistribueerd kunnen worden naar alle afnemers. Deze gewenste dynamiek stond in schril contrast met de logge batch georiënteerde im-/export processen die op dat moment gangbaar waren.
Dit levert, technisch schematisch, het volgende globale proces op van de aanmaak van programmagegevens (spoorboekje) naar publikatie van verrijkte gegevens op verschillende media of platforms (de niet-techneuten kunnen in gezelschap goede sier maken door achteloos iets te melden over gebruik van XML, CouchDB of metadata-opslag…):

Inmiddels is de service anderhalf jaar operationeel en bevat hij circa 100.000 mediafragmenten. Het overgrote deel daarvan is afkomstig van radio of tv uitzendingen van de Publieke Omroep over deze periode. Een klein deel is afkomstig uit archieven van de VPRO en Uitzending Gemist. In deze archieven zit nog een veelvoud aan informatie die nog aan de service toegevoegd kan worden. Ter vergelijking: het archief van Uitzending Gemist gaat terug tot 2004 en het online archief van de VPRO gaat zelfs terug tot 1997. We hebben ervoor gekozen deze archieven niet in één keer over te zetten. In plaats daarvan worden binnen lopende projecten kleine stukjes uit de bestaande archieven naar behoefte gemigreerd. Deze strategie heeft ervoor gezorgd dat inmiddels de belangrijkste sites van de VPRO en een aantal themaportals van de Publieke Omroep (Geschiedenis24 en HollandDoc) hun media op basis van de meta-data uit de MediaService uitserveren.
In de praktijk betekent dat voor de redactie dat de informatie over de audio en video, met de inhoudelijke beschrijvingen daarvan in de MediaService worden gedaan, en dat in een apart CMS (in dit geval Magnolia) de website zelf wordt gevuld en onderhouden.
In 2011 is de VPRO in overleg met de NPO bezig de service in te richten voor themaportals waarbij de VPRO niet direct betrokken is. Aanvankelijk zou hiervoor een losse omgeving ingericht worden, maar omdat dit een situatie zou creëren die lijkt op de oorspronkelijke situatie die de MediaService juist beoogde op te lossen, is ervoor gekozen om de externe themaportals op te nemen in de huidige versie MediaService. Het beheer van de huidige omgeving zal wel geleidelijk overgedragen worden aan de NPO. Er loopt nu (medio 2011) een pilot met Spirit24 waarbij de mogelijkheden van deze oplossing verkend worden.
Meta data
Een belangrijk issue dat binnen deze pilot speelt is de externe locatie van de media meta-data. Binnen de eerste VPRO projecten was de strikte scheiding tussen CMS en MediaService vaak de belangrijkste bron van langdurige discussie. Zowel redacties als site bouwers waren gewend om binnen hun eigen omgeving rechtstreeks toegang te hebben tot de meta-data van de media. Dit gaf ze volledige vrijheid om de data helemaal naar hun hand te zetten en gebruiken. In de nieuwe situatie zit de meta-data niet meer in het CMS. In plaats daarvan moeten site bouwers een aantal services en schermen gebruiken om een koppeling te maken tussen pagina’s van de site en de media die daarop getoond wordt. Aanvankelijk lijkt dit beperkend, maar in de praktijk biedt dit vaak dezelfde mogelijkheden als de oude oplossing. Belangrijk voordeel van de nieuwe situatie is dat de site bouwers zich niet meer hoeven te bekommeren om de updates van programma gegevens, aanlevering van streaming info, koppelingen met encodeer infrastructuur en alle ander zaken die al onzichtbaar geregeld zijn.
Een mogelijk knelpunt van de nieuwe situatie is dat redacteuren en bouwers niet meer de volledige vrijheid hebben om het datamodel van de service naar hun hand te zetten. Voor een deel is deze vrijheid schijn, omdat ze al gelimiteerd wordt door de externe partijen die de data aanleveren. Maar er zijn ook scenario’s denkbaar waar dit zeker een beperking is. Zeker bij omroepbrede inzet is dit iets dat gaat spelen. Als een service voor veel verschillende gebruikers wordt ingezet, komt er een moment waarop een gebruiker dusdanig specifieke wensen heeft dat deze niet meer binnen de globale opzet van de service passen.
Op de huidige VPRO sites is de scheiding tussen media meta-data en CMS (Magnolia) langzaam een vanzelfsprekendheid geworden en het afgelopen anderhalf jaar is er eigenlijk geen aanleiding geweest om deze scheiding opnieuw ter discussie te stellen. Redacteuren brengen naar schatting ongeveer evenveel tijd door in hun CMS als in de MediaService. Hoe deze verdeling precies uitvalt is sterk afhankelijk is van het soort site. Op sites als Geschiedenis24 of Wetenschap24, waar veel tijd wordt gestoken in het inrichten en zorgvuldig aankleden van webpagina’s, is de afspeelbare media inhoud slechts één van de onderdelen op een pagina. Aan het andere uiterste van het spectrum staan de sites waar voornamelijk energie wordt gestoken in het aanvullen van de media meta-data model. Webpagina’s van deze sites (zoals Holland Doc) zijn in wezen containers waarin media clips, playlists of hele series kunnen afspelen.

Een voorbeeld van een Holland Doc pagina die gevoed wordt vanuit de MediaService
Na anderhalf jaar hebben de beoogde voordelen van de MediaService zich bewezen:
- De bezoeker kan zoeken of browsen door alle programma’s van de VPRO en zelfs de hele Publieke Omroep.
- Updates en wijzigingen bij programma’s zijn onmiddellijk overal beschikbaar.
- Alle redacties maken gebruik van dezelfde omgeving.
- Verbeteringen aan het onderliggende systeem zijn direct voor iedereen beschikbaar.
- Uniform gebruik van alle meta-data.
- Hergebruik en doorverwijzing is nu veel eenvoudiger.
Met de vergroting van het aantal redacteuren, redacties en omroepen dat gebruik maakt van de Mediaservice vormt betrouwbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van het systeem een steeds belangrijkere rol in. Zo kan de doorzoekbaarheid van de gegevens verbeterd worden en is het gebruik van de verschillende soorten meta-data een belangrijk punt van aandacht. Aan de verbetering van de Mediaservice zal zo, met de input van de groeiende gebruikersgroep, stap voor stap doorontwikkeld worden.