Respons hoog, niveau niet zo

De cover van de eerste VPRO Gids van 2009 is gemaakt door Vos Broekema, die daarmee onze zesde Cover 1-ontwerpwedstrijd won. Vaste inzendster Jenny van Herrewegen eindigde opnieuw in de kopgroep.

Het aantal inzendingen (374) lag hoger dan vorig jaar (246), maar het niveau lijkt lager dan ooit. Veel ingestuurd werk ontstijgt het fröbelstadium niet; sterker nog, de covers die klassikaal waren ingezonden door leerlingen van het Openbaar Zeister Lyceum, bleken frisser en pakkender dan menig volwassen huisvlijtproduct. Heel even werd, toen de jury maar niet tot een beslissing kon komen, overwogen om uit balorigheid dan maar zo’n kindertekening op de cover te zetten. Neem nou dat aandoenlijke kaboutertje van Hidde van der Horst!

Het voorgeschreven thema ‘Feest voor de geest’ was net zo vaag en multi-interpretabel als andere jaren (‘De spelende mens’, ‘De ultieme jeugdervaring’, ‘De toekomst van Nederland’, ‘Nieuwe energie’, ‘De vrolijke wetenschap’), maar het feit dat er al een ‘Feest voor de geest’-cover gemaakt is (door Studio Jona, gids #44) was voor velen een creatief struikelblok. Waar Studio Jona eens zijn hoef heeft gezet, groeit geen gras meer: alle volgende collages met hersenen en/of schedels lijken er flauw bij af te steken. (In de briefing waarschuwden we al voor dit ongewenste neveneffect.)

Het beoordelen van de 374 ontwerpen verliep in fasen. VPRO Gids-beeldredacteur Carla van Thijn coördineerde de verwerking van de inzendingen, in het weekeinde voor de sluitingsdatum een ware tsunami. Beeldredacteuren Muriel van der Meer Mohr en Beate Wegloop maakten vervolgens een voorselectie, waarbij het leidende idee was: ‘Deze laten we erin, want hij is van énig niveau, hetzij technisch, hetzij inhoudelijk, hetzij verrassend.’ In de laatste sessie boog Wegloop zich samen met art director Piet Schreuders en illustrator Paul Faassen over het dertigtal overgebleven inzendingen, waarvan een deel afviel omdat ze ‘stom’ waren, ‘te duf voor woorden’, ‘mwah’, ‘jammer’, ‘werkt niet’ - of omdat ze per ongeluk werden weggeklikt.

Ballonnen

Over het resterende dozijn ontwerpen is lang gedelibereerd.

Uitgebreid is stilgestaan bij de inzending van Conny Theunissen: een pakkend beeld - je schiet meteen in de lach bij het zien van deze uitgebluste figuur in de context van ‘feest voor de geest’. Het is kleurig, eenvoudig, origineel. Maar bij nader inzien kon de koptelefoon de jury minder behagen (hoezo muziek?) en toen bleek dat je de onderhavige feestversiering gewoon bij de Hema kan kopen, werd het ontwerp plots een stuk minder origineel.

Van de tientallen feestelijke inzendingen met ballonnen, was die van Koos Foekema direct een favoriet: ‘Bijzonder leuk en erg goed zelfs.’
Ook Vos Broekema - een oude bekende, hij ontwierp in 2003 al eens een gidscover - kwam met zijn ballontekening origineel voor de dag: ‘Heel erg fijn,’ vindt Wegloop.
Vaste inzendster Jenny van Herrewegen leverde gelukkig weer een mooi, gaaf ontwerp in (‘keurig gedaan, maar wat braafjes en onder haar gebruikelijke niveau’).

De inzending van Mari Stoel kreeg van de jury uitgebreid aandacht. ‘Het is een grappig beeld - maar ja, dan zou je dus iedere grappige foto kunnen insturen, en dit is niet echt een feest voor de geest.’

Zo tekende zich gaandeweg een nek-aan-nek-race af tussen slechts twee inzenders, Foekema en Broekema. Het ontwerp van Foekema is ‘een weloverwogen keuze; er is veel weggelaten; het recept is echt een breinbreker en de doorgesneden bloemkool een origineel symbool; als cover krachtiger dan die van Broekema.’ Anderzijds: ‘Het is wel super-bedacht gecomponeerd; het valt bijna om van de voordehandliggende esthetiek. En bloemkolen snij je niet doormidden; dat zijn rode kolen.’ De art director mist bovendien in het sausrecept de geraspte kaas. De bottom line: worden we er blij van?

De covertekening van Broekema is erg schriel en de witte achtergrond levert, het dunne gidspapier indachtig, het risico van doorschijnen op. Anderzijds: ‘Tekenen is een vorm van denken,’ aldus jurylid Faassen. ‘Hier is tevoren niet over nagedacht. Dit is origineel, prettig, niet voordehandliggend, kernachtig. Het staat haaks op alles wat er verder aan helahola-toeters uit de kast getrokken is. Toch sluit het naadloos aan op het thema. Eigenlijk is er geen andere cover mogelijk.’