Interview met City One Minutes-maker Viktoria Gudnadottir
Viktoria Gudnadottir filmde Reykjavik voor City One Minutes. Haar favoriete video toont de beroemdste hotdogstand van de stad: ‘Maar die moet ik niet te vaak kijken, want dan krijg ik water in mijn mond. Ze zijn echt lekker, die hotdogs!’ Viktoria is geboren en opgegroeid in IJsland, in een kleine voorstad van Reykjavik. In 1996 kwam ze naar Nederland om te studeren: ze deed de kunstacademie en een opleiding aan het Dutch Art Institute in Enschede. Nu werkt ze als kunstenaar met verschillende media en maakt ze onder andere korte video’s.
Ze maakte eerder al filmpjes voor The One Minutes, en toen ze via een IJslandse kunstenaarsvereniging van de City One Minutes hoorde wilde ze graag meedoen. Zeker met het project over Reykjavik, een stad die ze als oud-inwoner erg goed kende: ‘Ik vond het interessant om Reykjavik te bekijken via de camera. Ik woon nu al ruim tien jaar in het buitenland en kom alleen ‘s zomers in IJsland, bijna als toerist. Maar soms vallen mij dingen op die zijn veranderd in een jaar tijd, die je als inwoner of als ‘gewone’ toerist niet zou zien.’
Met haar video’s geeft Viktoria haar publiek ‘kleine kijkjes in de stad’, van plekken die haar zijn opgevallen. Van die plekken nam ze veel materiaal op in de uren waarvoor ze heeft gefilmd. ‘En toen moest ik goed zoeken naar de minuten die ik het interessantst vond om te tonen.’ Ze heeft ervan geleerd om geduld te oefenen met filmen, en binnen het uur te zoeken naar ‘die ene minuut’.
Van één plek wist ze meteen dat ze die wilde laten zien: ‘De beroemde hotdogstand in het centrum. Zelfs Bill Clinton is daar geweest toen hij nog president was. Ik bezoek deze stand altijd als ik een hotdog wil in Reykjavik. Het is echt een fenomeen, dat niet is veranderd in alle jaren van zijn bestaan. Ook al verandert de omgeving, de hotdogstand blijft hetzelfde. Om twaalf uur wordt het er heel druk. Mensen in grote auto’s stoppen op de stoep en springen naar buiten om een hotdog te kopen. Heel geinig om te zien!’
Een andere plek in de stad viel haar op vanwege de rust, midden in het drukke centrum. In dit filmpje zijn buitenlandse toeristen te zien. Het toerisme in de stad neemt de laatste jaren steeds meer toe. ‘Heel goed voor de IJslandse economie,’ zegt Viktoria. IJsland is zwaar getroffen door de economische crisis. Veel bouwprojecten zijn om die reden stopgezet. Reden voor Viktoria om de nieuwbouw van de universiteit in Reykjavik in beeld te brengen: ‘Ik zag dat er nog steeds gebouwd werd aan de universiteit. Ik vond de grote hijskranen tegen de strakblauwe lucht heel mooi om te zien. En de gladde sportauto die wegreed was misschien wel een symbool voor het geld dat er niet meer is. Wat achterblijft is een bouwput, waar alles beweegt in slow motion.’
Terwijl Viktoria aan het filmen was in de zomer van 2009, draaide het in de IJslandse politiek om de eventuele toetreding in de EU en het eerste Icesave contract. Toen ze sprak met vrienden en kennissen werd goed duidelijk hoeveel invloed de crisis heeft: ‘Vooral door de verhalen van mensen die hun hypotheek en leningen niet meer kunnen betalen. Je ziet rond Reykjavik alle half gebouwde nieuwbouwwijken en de vraag is of die ooit helemaal klaar zullen zijn. Sociale basisvoorzieningen zoals scholen en gezondheidszorg gaan achteruit wegens de crisis. Heel triest om te merken.’
Maar als ze in het stadscentrum in de zon liep merkte ze er niets van: ‘Mensen zijn vrolijk, vooral als de zon schijnt, en veel IJslanders vinden: “Wij kunnen er niks aan doen, dus het leven gaat gewoon door.”
Ze maakte ook een filmpje van een man die buiten het parlement protesteerde (te zien op haar website: http://www.viktoriagud.com) . ‘Ik heb ervoor gekozen dit filmpje niet te gebruiken voor de City One Minutes. De crisis en de zaak rond Icesave zijn geen dingen om echt trots op te zijn, en daardoor voelde ik er niet zo voor om het te laten zien. De enige symbolen van de crisis in mijn filmpjes zijn de dure auto’s die je soms ziet. De meeste zijn gekocht met leningen die mensen nu niet meer kunnen betalen.’
Met de filmpjes voor City One Minutes wilde ze de nadruk leggen op het positieve beeld dat ze zelf al had van Reykjavik: ‘Als de zon schijnt is het een heel gezellige stad. Mensen gaan dan veel naar buiten, en het kleine centrum is een heel levendige plek. Het is mij opgevallen dat daar de laatste jaren steeds meer gebeurt. Als het heel lekker weer is komt het trouwens voor dat bedrijven in Reykjavik sluiten ‘wegens weer’!’