Anja Sijben over haar minuten in Istanbul

Anja Sijben wilde in haar filmpjes inzoomen op vanzelfsprekendheid, dagelijkse handelingen en houdingen. Op die manier wil ze mensen opnieuw naar alledaagse dingen laten kijken. Het resultaat is te bewonderen in haar bijdrage van drie minuten Istanbul. De stad, die eerder door collega Osgur Ascioglu ‘een stad met twee gezichten’ werd genoemd,  is volgens Anja Sijben als een toverbal.

Anja Sijben werd door Teike Asselbergs gevraagd om te filmen voor City One Minutes in Istanbul. Als kunstenaar is ze wel vaker in het buitenland om te filmen. Ze kiest alleen wel heel bewust voor steden waar ze mensen kent, zodat ze het dagelijkse leven goed kan meemaken. Gelukkig had ze ook bekenden wonen in Istanbul. Ze was een keer eerder drie dagen in Istanbul geweest, maar toen was ze er helemaal verloren. ‘Ik kon niets vinden. Nu was ik bij iemand die daar woonde, waardoor ik me beter kon oriënteren.’

Drie minuten over Istanbul. Anja Sijben heeft zoals ze het noemt ‘een klein oogje geopend’. Ze wil graag dat wat iedereen al honderd keer heeft gezien, opnieuw laten bekijken. ‘Het is de toevalligheid die de verwondering veroorzaakt!’ Zo zien we in een van haar filmpjes de vissers bij de brug van Oost naar West Istanbul. ‘Dit is iets wat iedereen kent, maar ik heb het van beneden naar boven gefilmd, zodat alleen de hengels en de lucht zichtbaar zijn. Dus alledaags, maar toch verwonderend.’

Het was de eerste keer dat Anja Sijben zulke korte filmpjes moest maken. Ze vond het lastig, maar erg uitdagend, om in 1 minuut over te brengen wat je wilt zeggen.

In eerste instantie zoekt Anja Sijben naar herkenbare dagelijkse handelingen. Eenmaal het materiaal verzameld, ondergaat het nog verschillende bewerkingen om het werk tot een zodanig eindresultaat te brengen, dat alleen dat ene element waarop ze wil inzoomen, wordt vergroot. Het creëert voor het publiek als het ware een nieuwe werkelijkheid.

Ze werkt vaak vanuit een vast filmstandpunt, omdat ze er voor kiest juist de beweging van de handeling te laten zien. en dan wil ze niet door het filmstandpunt te veranderen allerlei andere elementen erbij betrekken.

Gedurende haar verblijf in Istanbul werd Anja Sijben uitgenodigd voor het roken van een waterpijp. Ze vond de manier waarop ze de rook ceremonieel uitbliezen zo fascinerend dat ze er een minuut video over maakte. ‘Ik heb het vertraagd om de nadruk extra op de ontwikkeling van rookvormen te leggen. Weer een alledaags iets op een andere manier laten zien.’ Het resultaat is het filmpje ‘Smoking’, haar favoriete minuut. In het derde filmpje zien we de massaliteit aan mensen in het verkeer in Istanbul. Dit keer een veerboot. ‘Het was een chaos en gekrioel wanneer mensen die veerboot op en af gingen.’ De massaliteit en chaos heeft Anja Sijben versterkt door het filmpje te versnellen. ‘Daardoor lijken het mieren. Als de boot weggaat lijkt het net een speelgoedboot, het lijkt alsof hij omkiept van de hoeveelheid mensen erop.’

Istanbul overlaadde Anja Sijben met een enorme hoeveelheid aan emoties. ‘Het is een stad van chaos, spanning en religie. Het aantal hoofddoekjes is sterk toegenomen. De geschiedenis en ook de moskeen zijn erg aanwezig. Wanneer je door de straten loopt voel je een spanningsveld. Het Westerse rijke materialisme en het Oosterse conservatisme leven naast elkaar in Istanbul’.

De extreem materialistische rijkdom en het conservatieve in Istanbul zou voor haar nog een uitdaging zijn om in dagelijkse handelingen te pakken te krijgen in een minuut. Een volgende keer misschien!