Istanbul is als een toverbal, de ene keer smaakt hij lekker, de andere keer bitter
Anja Sijben over haar minuten in Istanbul
Anja Sijben wilde in haar filmpjes inzoomen op vanzelfsprekendheid, dagelijkse handelingen en houdingen. Op die manier wil ze mensen opnieuw naar alledaagse dingen laten kijken. Het resultaat is te bewonderen in haar bijdrage van drie minuten Istanbul. De stad, die eerder door collega Osgur Ascioglu ‘een stad met twee gezichten’ werd genoemd, is volgens Anja Sijben als een toverbal.
Anja Sijben werd door Teike Asselbergs gevraagd om te filmen voor City One Minutes in Istanbul. Als kunstenaar is ze wel vaker in het buitenland om te filmen. Ze kiest alleen wel heel bewust voor steden waar ze mensen kent, zodat ze het dagelijkse leven goed kan meemaken. Gelukkig had ze ook bekenden wonen in Istanbul. Ze was een keer eerder drie dagen in Istanbul geweest, maar toen was ze er helemaal verloren. ‘Ik kon niets vinden. Nu was ik bij iemand die daar woonde, waardoor ik me beter kon oriënteren.’
Drie minuten over Istanbul. Anja Sijben heeft zoals ze het noemt ‘een klein oogje geopend’. Ze wil graag dat wat iedereen al honderd keer heeft gezien, opnieuw laten bekijken. ‘Het is de toevalligheid die de verwondering veroorzaakt!’ Zo zien we in een van haar filmpjes de vissers bij de brug van Oost naar West Istanbul. ‘Dit is iets wat iedereen kent, maar ik heb het van beneden naar boven gefilmd, zodat alleen de h
engels en de lucht zichtbaar zijn. Dus alledaags, maar toch verwonderend.’
Het was de eerste keer dat Anja Sijben zulke korte filmpjes moest maken. Ze vond het lastig, maar erg uitdagend, om in 1 minuut over te brengen wat je wilt zeggen.
In eerste instantie zoekt Anja Sijben naar herkenbare dagelijkse
handelingen. Eenmaal het materiaal verzameld, ondergaat het nog verschillende bewerkingen om het werk tot een zodanig eindresultaat te brengen, dat alleen dat ene element waarop ze wil inzoomen, wordt vergroot. Het creëert voor het publiek als het ware een nieuwe werkelijkheid.
Ze werkt vaak vanuit een vast filmstandpunt, omdat ze er voor kiest juist de beweging van de handeling te laten zien. en dan wil ze niet door het filmstandpunt te veranderen allerlei andere elementen erbij betrekken.
Gedurende haar verblijf in Istanbul werd Anja Sijben uitgenodigd voor het roken van een waterpijp. Ze vond de manier waarop ze de rook ceremonieel uitbliezen zo fascinerend dat ze er een minuut video over maakte. ‘Ik heb het vertraagd om de nadruk extra op de ontwikkeling van rookvormen te leggen. Weer een alledaags iets op een andere manier laten zien.’ Het resultaat is het filmpje ‘Smoking’, haar favoriete minuut. In het derde filmpje zien we de massaliteit aan mensen in het verkeer in Istanbul. Dit keer een veerboot. ‘Het was een chaos en gekrioel wanneer mensen die veerboot op en af gingen.’ De massaliteit en chaos heeft Anja Sijben versterkt door het filmpje te versnellen. ‘Daardoor lijken het mieren. Als de boot weggaat lijkt het net een speelgoedboot, het lijkt alsof hij omkiept van de hoeveelheid mensen erop.’
Istanbul overlaadde Anja Sijben met een enorme hoeveelheid aan emoties. ‘Het is een stad van chaos, spanning en religie. Het aantal hoofddoekjes is sterk toegenomen. De geschiedenis en ook de moskeen zijn erg aanwezig. Wanneer je door de straten loopt voel je een spanningsveld. Het Westerse rijke materialisme en het Oosterse conservatisme leven naast elkaar in Istanbul’.
De extreem materialistische rijkdom en het conservatieve in Istanbul zou voor haar nog een uitdaging zijn om in dagelijkse handelingen te pakken te krijgen in een minuut. Een volgende keer misschien!

She had already made some video’s for The One Minutes (
There is one place in Reykjavik she immediately knew she wanted everybody to see: ‘The famous hotdog stand in the city centre. Even Bill Clinton has visited it, when he was still president. I always go there when I’m craving a hotdog. It’s a real experience, and it has not changed one bit in all the years that it’s been there. The surroundings can change, but the hotdog stand always stays the same. At noon it becomes very busy. People in big cars pull over on the sidewalks, and jump out just to buy a hotdog. Very funny to watch!’
Ze maakte eerder al filmpjes voor The One Minutes, en toen ze via een IJslandse kunstenaarsvereniging van de City One Minutes hoorde wilde ze graag meedoen. Zeker met het project over Reykjavik, een stad die ze als oud-inwoner erg goed kende: ‘Ik vond het interessant om Reykjavik te bekijken via de camera. Ik woon nu al ruim tien jaar in het buitenland en kom alleen ‘s zomers in IJsland, bijna als toerist. Maar soms vallen mij dingen op die zijn veranderd in een jaar tijd, die je als inwoner of als ‘gewone’ toerist niet zou zien.’
Van één plek wist ze meteen dat ze die wilde laten zien: ‘De beroemde hotdogstand in het centrum. Zelfs Bill Clinton is daar geweest toen hij nog president was. Ik bezoek deze stand altijd als ik een hotdog wil in Reykjavik. Het is echt een fenomeen, dat niet is veranderd in alle jaren van zijn bestaan. Ook al verandert de omgeving, de hotdogstand blijft hetzelfde. Om twaalf uur wordt het er heel druk. Mensen in grote auto’s stoppen op de stoep en springen naar buiten om een hotdog te kopen. Heel geinig om te zien!’








Vooral het begrip sekstoerisme komt in de filmpjes van het tweetal naar voren. Zelf zeggen ze erover: ‘Je ontkomt niet aan het sekstoerisme wanneer je in Thailand rondreist. Zeker in sommige delen van Bangkok is het erg nadrukkelijk aanwezig, en het oefent sterke aantrekkingskracht uit op ‘bepaalde’ westerse toeristen.
Slechts enkele ‘ladyboys’ (Thaise mannen met een vrouwelijk uiterlijk) doorzagen deze truc met veel vrolijkheid en respect voor het spelen met gender. Het was voor Van Alphen een spannende ervaring om als man verkleed diverse prostituees op schoot te trekken.