‘Are you buying or selling?’ Dat was de eerste vraag die een forse Amerikaan stelde, toen ik naast hem plaatsnam in het vliegtuig, en met mijn accreditatieformulieren voor het festival rommelde. Het is een cliché: uiteindelijk draait Cannes enkel om koop en verkoop – niet om artistiek verantwoorde films, en zeker niet om journalisten die over die films berichten. De Brits/Japanse schrijver Kazuo Ishiguro (The Remains of the Day) ondervond iets soortgelijks toen hij in 1994 deelnam aan de Cannes-jury. In het Carlton-hotel, waar bij gedurende het festival verbleef, werd hem zo ongeveer iedere dag wel eens in de lift die vraag gesteld: ‘buying or selling?’. En als hij antwoordde dat hij jurylid was, keek men hem een beetje glazig aan. De jury?

De Amerikaan naast me in het vliegtuig runde een bedrijfje in screenwriters-software, en was al 24 uur onderweg, vanuit Nashville naar Amsterdam, en daarna vanaf Amsterdam naar Nice, en dan de taxi naar Cannes. Veel films ging hij niet zien, of de zaken moesten tegenvallen – dan bleef er tijd over. De komende dagen bemant de zakenman een stand op ‘de markt’. ‘Die markt’ van Cannes bevindt zich in de kelder van het festivalpaleis, onder de premièrezalen. In de eerste dagen van het festival speculeert iedereen hier over de vraag hoe, of, en in welke mate de crisis grip heeft op de mondiale filmwereld. De dvd-verkoop en televisie-inkomsten zijn al ernstig ingezakt, wat een ongunstig effect kan hebben op de filmindustrie, en ook op de kleinere, tegen relatief laag budget gemaakte arthouse-cinema. De een gelooft dat er vanwege de crisis vooral een hoop matig tot slechte filmbedrijven zullen wegvallen, wat lekker opruimt. De ander meent dat bij nieuwe filmprojecten vooral op zeker zal worden gespeeld, en ook de arthousecinema zich meer zal schikken naar de doelgroep.

De Amerikaanse software-verkoper maakte zich zorgen om de Nederlandse scenarioschrijvers; waarom zijn die niet geïnteresseerd in zijn systeem, dat ook heel handig is om de research en karakterinformatie te ordenen. De Amerikanen (‘Those guys at Pixar work with our stuff’), Duitsers en de Fransen zijn al om, maar in Nederland raakte hij zijn waar nog niet. De doelgroep is vrij klein, troostte ik hem. Hij haalde zijn schouders op. ‘In Amerika wil iedereen wel een script schrijven, we verkopen vooral aan mensen die uiteindelijk nooit een film zullen maken.’

Bor Beekman