Bureau Binnenland

Het archief van Bureau Binnenland

Maarten Slagboom — Fri, 22 Aug 2008 08:11:09 +0000

U bent beland op het weblog dat dienst doet als het archief van Bureau Binnenland van de VPRO op Radio 1. Bureau Binnenland maakte deel uit van het Radio 1-programma De Ochtenden, dat werd gepresenteerd door Chris Kijne, Djoeke Veeninga en Elles de Bruin. Na zeven jaar hield De Ochtenden in de zomer van 2008 op te bestaan, om plaats te maken voor het nieuwe dagelijkse programma Villa VPRO (Radio 1, iedere werkdag van 14.30 tot 16.00 uur), zie www.villavpro.nl.

In dit archief vindt u onder meer artikelen over gasten en onderwerpen uit De Ochtenden aan tafel, standplaats-reportageseries, de cultuurrubriek Horen & Zien, en de vaste bijdragen van advocaat Willem Anker (Anker is pleiten) en econoom Jaap van Duijn (Klinkende Munt).

Gerard Legebeke (54) overleden

Sofoula Schalkwijk — Mon, 04 Aug 2008 13:55:16 +0000

Vrijdag 1 augustus overleed, tijdens zijn vakantie in Frankrijk, Gerard Legebeke, eindredacteur van Argos. Hij was de spil en de aanjager van het journalistieke onderzoeksprogramma, dat nationaal en internationaal tal van prijzen won. Hij stond bovendien aan de wieg van het programma De Ochtenden, waarin EO, Vara en VPRO samenwerkten.
Gerard Legebeke paarde een onbedwingbare nieuwsgierigheid en een diep gefundeerd wantrouwen tegen autoriteiten aan een grote persoonlijke charme. Hij was niet op zoek naar eigen gelijk, maar naar waarheid. Daarbij besefte hij, als historicus, dat er achter elke waarheid steeds nieuwe vragen schuilgaan. Die vragen bleef hij stellen. Soms jarenlang - zoals in zijn speurtocht naar wat zich precies afspeelde in Srebrenica, of naar Nederlandse Special Forces in Afghanistan.
Binnen de kleine wereld van onderzoeksjournalistiek was, is en blijft Gerard Legebeke een grote naam. Binnen de VPRO zal ook zijn grote betrokkenheid bij radio, met name bij Radio 1, schrijnend worden gemist. Met grote vasthoudendheid bleef hij strijden voor serieuze en verdiepende programmering op de nationale nieuws-, actualiteiten- en sportzender.

Op condoleance.nl is een register aangemaakt.

‘Ivens was zelf ‘n beetje Chinees geworden’

Maarten Slagboom — Wed, 30 Jul 2008 14:59:20 +0000

Wie dezer dagen voorbij wil gaan aan China, krijgt het moeilijk. In de aanloop naar de openingsceremonie van de Olympische Spelen regent het reportages over Chinese boeren en verhitte discussies over de mensenrechtensituatie in China. Een opmerkelijke bijdrage in die China-hausse is Rene Seegers’ film over Joris Ivens, de in 1989 overleden Nederlandse documentairemaker die volgens Seegers in China nog altijd ‘onaantastbaar’ is. Volgens Seegers was Ivens, die al sinds de late jaren dertig China bezocht, op latere leeftijd zelf ‘een beetje Chinees’ geworden. ‘Het beeld van Joris Ivens dat meestal wordt geschetst is ofwel dat van de propagandist, ofwel van de wat naieve cineast die om de tuin is geleid,’ zegt hij in onze uitzending. ’Beide typeringen doen hem onrecht. Zelfs in de jaren vlak voor zijn dood, toen Ivens zelf ook kritiek had op het systeem in China, sprak hij zich nooit onomwonden uit tegen het communisme. Niet omdat hij zijn ongelijk niet wilde toegeven, maar omdat je als Chinees niet doet. Je hoort die kritiek niet in het openbaar te spuien, zoiets doe je gewoonweg niet’. Hoewel ten tijde van de Sovjet-inval in Hongarije bij Ivens de eerste twijfels rezen over het communisme, maakte hij een aantal van zijn bekendste documentaires nog ten tijde van de Culturele Revolutie. ‘Ivens geloofde dat het in China anders zou gaan dan in de Sovjet-Unie. Doordat iedereen arm was, kreeg armoede in zijn ogen iets aristocratisch. De gelijkwaardigheid sprak hem erg aan’. Na 1966, toen in China de deuren op slot gingen, kwam Ivens jarenlang niet in het land. ‘Toen hij in 1971 terugkeerde, was hij er een soort Marco Polo,’ zegt Seegers. Seegers’ film Een oude vriend van het Chinese volk, die vrijdagavond wordt uitgezonden in Het Uur van de Wolf, zal het met minder kijkers moeten stellen dan het twaalf uur durende epos Hoe Yukung de bergen verzette dat Ivens indertijd na zijn terugkeer in China maakte. Toen die film in 1976 op de televisie werd uitgezonden trok hij een miljoenenpubliek.

Het gesprek met Rene Seegers volgt halverwege het uur, na Argos:

‘Nederland mist regie’

Sofoula Schalkwijk — Tue, 29 Jul 2008 12:46:46 +0000

‘De besluitvorming op het gebied van ruimtelijke ordening in Nederland is hopeloos versnipperd. Maar liefst vier ministers (Cramer, Verburg, Eurlings en Van der Hoeven) gaan er over en de macht van projectontwikkelaars, gemeente en provincie is groot. De overkoepelende regie is volkomen zoek. We zouden een voorbeeld aan Frankrijk moeten nemen, waar Sarkozy de inrichting van het land heeft ondergebracht bij één minister, te weten die van Cultuur.’ Dat zegt hoogleraar Milieukunde Klaas van Egmond, voormalig directeur van het Milieu- en Natuurplanburo van het RIVM. In die hoedanigheid heeft hij het project Nederland Later begeleid, dat in juni 2007 is gepresenteerd. Hij is samen met projectontwikkelaar Edwin Oostmeijer en journalist Yvonne Zonderop te gast bij De Ochtenden. Aanleiding is het onlangs bij Meulenhoff verschenen boek 29 plannen voor een mooier Nederland, waarin 7 belangrijke thema’s op het gebied van ruimtelijke ordening worden besproken. Een van de auteurs van het boek is Yvonne Zonderop. Zij vindt net als Edwin Oostmeijer dat burgers niet vroeg genoeg in het besluitvormingsproces kunnen worden betrokken. Edwin Oostmeijer heeft daar bij twee projecten ervaring mee: Het Bolwerk in Utrecht en Mijn Ithaka in Almere. Over mobiliteit is iedereen het eens: het fileprobleem is nauwelijks op te lossen. In de praktijk blijkt dat als je het openbaar vervoer uitbreidt, mensen verder van hun werk gaan wonen. En is het wel nodig? Door de huidige hoge brandstofprijzen neemt het autoverkeer af en een kleine afname van het aantal weggebruikers blijkt een aanzienlijke vermindering van de files tot gevolg te hebben. Maar Klaas van Egmond ziet een bezwaar: ‘het recht op vervoer is een belangrijk recht voor iedereen, daar is voor gestreden. Door kilometerheffingen e.d. ontstaat een tweedeling tussen mensen die zich een auto kunnen veroorloven en wie niet. Dat mag niet de bedoeling zijn.’

Mosselman verkoopt Sudtours na 27 jaar

Sofoula Schalkwijk — Tue, 22 Jul 2008 09:53:19 +0000

‘Het voelt wel alsof ik mijn levenswerk heb verkocht, Sudtours is toch een beetje mijn kind’, verzucht oprichter Hans Mosselman (57) bij De Ochtenden. Hij is te gast omdat hij zijn familiebedrijf heeft verkocht aan de Sundio Group, een grote internetorganisatie onder meer bekend van Sunweb, Jiba en Gogo. 27 jaar geleden begonnen zijn vrouw Loes en hij met een reiswinkeltje op de Ferdinand Bolstraat in de Amsterdamse Pijp. Ze sliepen tussen de muizen op een stretcher achter in de zaak en vervoerden 2.000 passagiers per jaar. ‘In de zaak in de Van Baerlestraat waar we later in- trokken hadden we een slaapbank waar overdag de klanten op zaten. Je had toen nog geen computer dus ’s avonds verwerkten we handmatig de boekingen. Ik heb nooit durven dromen dat Sudtours uit zou groeien tot een concern met uiteindelijk 250.000 passagiers per jaar.’ In de jaren negentig zag het er zo goed uit dat hij een eigen chartermaatschappij begon: Dutchbird. Dat was misschien toch te hoog gegrepen, erkent hij: ‘We kregen geen nachtslots op Schiphol, moesten uitwijken naar Rotterdam en doordat touroperators ons vooral als concurrent zagen wilden ze niet met ons samenwerken. Vijf jaar later verkocht ik het voor 1 euro aan Erik de Vlieger in de hoop dat de continuïteit van het bedrijf gewaarborgd zou blijven. Maar het ging al snel failliet, een litteken op mijn hart. Met name de bijeenkomst waar de directeur van Dutchbird werd gearresteerd was verschrikkelijk, die zal ik nooit vergeten.’ Maar ook na dit avontuur krabbelde Sudtours weer op.

Sudtours was op het laatst een van de weinige Nederlandse reisorganisaties die nog niet door een buitenlands concern was overgenomen. Mosselman: ‘Ik had al eerder aanbiedingen gehad, maar was er geestelijk steeds niet aan toe. Maar voor de nabije toekomst verwacht ik zwaar weer voor de reisbranche. De hoge brandstofprijzen en het nadelige businessmodel (KLM-dochter Transavia bestookt de reismarkt met goedkope aanbiedingen) maken dat het nu wel een goed moment is om uit te stappen. Ik leid de zaak tot oktober van dit jaar, zodat ik geestelijk kan afbouwen. Met drie reiswinkels blijf ik actief in het toerisme. Daarnaast trekt de wereld van entertainment en sport. Ik ben er niet de man naar om stil te gaan zitten.’

Wie een foto maakt, heeft wat

Tjitske Mussche — Tue, 22 Jul 2008 09:08:06 +0000

Voordat schrijver en fotograaf Hans Aarsman iets weggooit, maakt hij er eerst een foto van. ‘Jaren geleden tijdens het opruimen van kleikabouters die mijn moeder ooit maakte in het bejaardenhuis, ontdekte ik dat een foto een goede vervanging van een voorwerp kan zijn’ vertelt Aarsman in De Ochtenden. ’De kabouters konden weg, maar door de foto behield ik de herinnering.’ Wie dus een foto maakt, ‘heeft’ wat en dat scheelt Aarsman een hoop rotzooi in huis. Omgekeerd werkt het ook; als Aarsman iets nieuws wil kopen, maakt hij er eerst een foto van. Daarmee is meestal de ergste hebberigheid al weg, ontdekte hij. ‘Soms sta ik in de supermarkt met een vol mandje en dan denk ik: wat heb ik nou eigenlijk écht nodig. Een foto maken en de overbodige producten weggooien helpt.’ Zo ging het ook bij Aarsmans auto en een dure laptop die hij wilde hebben, maar hij benadrukt dat zijn theorie alléén werkt bij levenloze objecten. De fotograaf hoopt dat mensen zijn voorbeeld volgen en dat ze in plaats van hun huis te vullen met dure electronica en gadgets een fotoboek op de vensterbank leggen. Wie inspiratie op wil doen, kan t/m 14 september Aarsmans expositie ‘Photography against Consumerism’ in The Photographers’ Gallery in Londen bewonderen.

‘Belangrijke stap voor de nabestaanden’

Maarten Slagboom — Tue, 22 Jul 2008 08:38:40 +0000

Het nieuws van de arrestatie van Radovan Karadzic bereikte Mient Jan Faber vanmorgen op z’n Griekse vakantie-adres via de BBC Radio. De oud-voorman van het IKV, die nauw betrokken is bij het proces dat nabestaanden van de slachtoffers van Srebenica voeren tegen de Nederlandse staat, is verrast en hoopt dat een groot aantal vragen nu beantwoord kan worden. ‘ Wat weet Karadzic nu precies over zijn hoogste generaal, Mladic? Hoe was de relatie tussen hen beiden? We weten dat de relatie tijdens de oorlog niet erg goed was, maar hoe ging dat na de oorlog? Men zal natuurlijk zoveel mogelijk gegevens los proberen te weken om het complete drama op te lossen’. Verrast is Faber ook door de lokatie waar Karadzic is gearresteerd. ‘Men vermoedde altijd dat hij in Bosnie zou zitten, maar hij wordt nu in Servie opgepakt. Dat laat zien dat er vermoedelijk medewerking is geweest van de Servische autoriteiten. Kennelijk heeft men daar al die tijd toch meer geweten dan men steeds deed voorkomen’. De arrestatie, en vermoedelijke uitlevering aan het Joegoslavie Tribunaal, is ongetwijfeld ‘een heel belangrijke stap’ voor de nabestaanden van Srebenica, maar volgens Faber is voor hen het boek pas gesloten als er ook juridische duidelijkheid komt over de rol van de VN, in dit geval het Nederlandse Dutchbat. Advocate Liesbeth Zegveld diende vorig jaar namens een aantal overlevenden een aanklacht in tegen de Nederlandse staat. Faber: ‘Pas als ook de vraag is beantwoord waarom niemand hen op het moment supreme heeft beschermd, kunnen ze het boek sluiten, in juridische zin althans. De afloop van dat proces kan nog wel even op zich laten wachten’.

Haig Ballian wil Artis weer zichtbaar maken

Maarten Slagboom — Tue, 22 Jul 2008 06:55:05 +0000

Als kind kwam Haig Ballian veelvuldig in Artis. Hij leerde er, zoals hij het zelf zegt, ‘de veelvormigheid van de natuur’ waarderen. Toen de filmproducent en -distributeur (onder meer bekend van Schatjes en Het meisje met het rode haar), telg uit een familie van Armeense goudhandelaren, er vijf jaar geleden directeur werd trof hij er een ‘tamelijk onzichtbare’ dierentuin aan. ‘Ik heb er eerlijk gezegd een jaar voor nodig gehad om te besluiten of ik het zou doen. Het was een verouderd instituut. Ik moest voor mezelf helder krijgen welke taak zo’n instituut vandaag de dag zou moeten hebben, namelijk in hoge mate een educatieve.’ Behalve een verouderd trof Ballian ook een zwaar verlieslijdend bedrijf aan. Ballian voerde een zware reorganisatie door en presenteerde in november zijn plan Investeren in ruimte voor Artis, waarin de marsroute tot 2014 wordt uitgestippeld. Een van de paradepaardjes moet een ‘kennisplein’ worden, dat gratis te bereiken zal zijn. Hoe ziet Ballian na vijf jaar terug op zijn overstap? ‘In de harde filmwereld leidt de immer voortdurende zucht naar geld nog al eens tot opportunisme, dat is in de dierentuinbranche minder. Maar verder zie ik vooral overeenkomsten’. Overigens heeft Ballian, als mede-eigenaar van het bioscoopconcern de Minerva Groep, zijn banden met de filmwereld niet helemaal opgegeven.

8tot8-coach haalt kinderen uit bed

Tjitske Mussche — Tue, 15 Jul 2008 11:00:32 +0000

In het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart neemt de overlast door jongeren af. Volgens stadsdeel Slotervaart is dat mede te danken aan de straatcoaches die sinds eind 2006 jongeren aanspreken op hun gedrag en ouders en politie inschakelen als het mis gaat. Ook zijn er sinds februari in Slotervaart zogenaamde ‘8tot8-coaches’ aan het werk die kinderen van acht uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds in de gaten gehouden. 8tot8-coach Abdellha Belhaj, zelf ook ooit ‘zo’n rotjochie’ vertelt dat hij soms kinderen zelfs uit hun bed moet sleuren ’s ochtends. ‘Ik trek de dekens weg, kietel ze onder hun voeten en zorg dat ze ontbijten. Ik breng ze naar school en wacht een kwartiertje zodat ze ‘m niet alsnog smeren.’ De proef met de 8tot8-coaches is in februari begonnen, duurt een jaar en kost 2,5 miljoen euro. Twintig coaches, die in nauw contact staan met jeugdzorg en politie, moeten elk zo’n acht kinderen structuur en discipline bijbrengen. Belhaj is enthousiast over de resultaten tot dusver. ‘Je merkt dat die kinderen meer regelmaat krijgen. Ze krijgen een baantje of worden lid van een sportclub, en hangen minder op straat.’ Of de aanpak op de lange termijn ook gaat werken en kinderen niet terugvallen in hun oude gedrag als de coach vertrekt, is nog de vraag. Abdellha Belhaj heeft er in ieder geval alle vertrouwen in.

Hoe herken je crimineel in net pak?

Sofoula Schalkwijk — Tue, 15 Jul 2008 09:53:03 +0000

‘Het moeilijke aan witteboordencriminaliteit is dat je boeven in een keurig pak moeilijk herkent’. Dat zegt adviseur Lenny Vulperhorst. Hij is bij ons te gast in verband met zijn boek Hebzucht in vastgoed. Over crimineel gedrag van topbestuurders. Door middel van gesprekken met topbestuurders van woningbouwcorporaties en pensioenfondsen belicht hij de mechanismen achter fraude in de publieke sector en de vastgoedwereld. Dat lukte alleen door de geïnterviewden anonimiteit te garanderen: ‘Niemand wil openlijk de vuile was buiten hangen; iedereen in de sector kan zo malafide ondernemers en bestuurders aanwijzen, maar niemand doet het. Met als gevolg dat witteboordencriminelen ongestoord hun gang kunnen gaan.’ Een goed voorbeeld is de topman van een woningbouwcorporatie die zich erover verbaast dat hij van de aannemer maar geen rekening krijgt voor de verbouwing van zijn huis. Toen hij belde kreeg hij als antwoord: ‘We sturen nooit rekeningen naar jullie’.