Bureau Binnenland » Maarten Slagboom

Het archief van Bureau Binnenland

Maarten Slagboom — Fri, 22 Aug 2008 08:11:09 +0000

U bent beland op het weblog dat dienst doet als het archief van Bureau Binnenland van de VPRO op Radio 1. Bureau Binnenland maakte deel uit van het Radio 1-programma De Ochtenden, dat werd gepresenteerd door Chris Kijne, Djoeke Veeninga en Elles de Bruin. Na zeven jaar hield De Ochtenden in de zomer van 2008 op te bestaan, om plaats te maken voor het nieuwe dagelijkse programma Villa VPRO (Radio 1, iedere werkdag van 14.30 tot 16.00 uur), zie www.villavpro.nl.

In dit archief vindt u onder meer artikelen over gasten en onderwerpen uit De Ochtenden aan tafel, standplaats-reportageseries, de cultuurrubriek Horen & Zien, en de vaste bijdragen van advocaat Willem Anker (Anker is pleiten) en econoom Jaap van Duijn (Klinkende Munt).

‘Ivens was zelf ‘n beetje Chinees geworden’

Maarten Slagboom — Wed, 30 Jul 2008 14:59:20 +0000

Wie dezer dagen voorbij wil gaan aan China, krijgt het moeilijk. In de aanloop naar de openingsceremonie van de Olympische Spelen regent het reportages over Chinese boeren en verhitte discussies over de mensenrechtensituatie in China. Een opmerkelijke bijdrage in die China-hausse is Rene Seegers’ film over Joris Ivens, de in 1989 overleden Nederlandse documentairemaker die volgens Seegers in China nog altijd ‘onaantastbaar’ is. Volgens Seegers was Ivens, die al sinds de late jaren dertig China bezocht, op latere leeftijd zelf ‘een beetje Chinees’ geworden. ‘Het beeld van Joris Ivens dat meestal wordt geschetst is ofwel dat van de propagandist, ofwel van de wat naieve cineast die om de tuin is geleid,’ zegt hij in onze uitzending. ’Beide typeringen doen hem onrecht. Zelfs in de jaren vlak voor zijn dood, toen Ivens zelf ook kritiek had op het systeem in China, sprak hij zich nooit onomwonden uit tegen het communisme. Niet omdat hij zijn ongelijk niet wilde toegeven, maar omdat je als Chinees niet doet. Je hoort die kritiek niet in het openbaar te spuien, zoiets doe je gewoonweg niet’. Hoewel ten tijde van de Sovjet-inval in Hongarije bij Ivens de eerste twijfels rezen over het communisme, maakte hij een aantal van zijn bekendste documentaires nog ten tijde van de Culturele Revolutie. ‘Ivens geloofde dat het in China anders zou gaan dan in de Sovjet-Unie. Doordat iedereen arm was, kreeg armoede in zijn ogen iets aristocratisch. De gelijkwaardigheid sprak hem erg aan’. Na 1966, toen in China de deuren op slot gingen, kwam Ivens jarenlang niet in het land. ‘Toen hij in 1971 terugkeerde, was hij er een soort Marco Polo,’ zegt Seegers. Seegers’ film Een oude vriend van het Chinese volk, die vrijdagavond wordt uitgezonden in Het Uur van de Wolf, zal het met minder kijkers moeten stellen dan het twaalf uur durende epos Hoe Yukung de bergen verzette dat Ivens indertijd na zijn terugkeer in China maakte. Toen die film in 1976 op de televisie werd uitgezonden trok hij een miljoenenpubliek.

Het gesprek met Rene Seegers volgt halverwege het uur, na Argos:

‘Belangrijke stap voor de nabestaanden’

Maarten Slagboom — Tue, 22 Jul 2008 08:38:40 +0000

Het nieuws van de arrestatie van Radovan Karadzic bereikte Mient Jan Faber vanmorgen op z’n Griekse vakantie-adres via de BBC Radio. De oud-voorman van het IKV, die nauw betrokken is bij het proces dat nabestaanden van de slachtoffers van Srebenica voeren tegen de Nederlandse staat, is verrast en hoopt dat een groot aantal vragen nu beantwoord kan worden. ‘ Wat weet Karadzic nu precies over zijn hoogste generaal, Mladic? Hoe was de relatie tussen hen beiden? We weten dat de relatie tijdens de oorlog niet erg goed was, maar hoe ging dat na de oorlog? Men zal natuurlijk zoveel mogelijk gegevens los proberen te weken om het complete drama op te lossen’. Verrast is Faber ook door de lokatie waar Karadzic is gearresteerd. ‘Men vermoedde altijd dat hij in Bosnie zou zitten, maar hij wordt nu in Servie opgepakt. Dat laat zien dat er vermoedelijk medewerking is geweest van de Servische autoriteiten. Kennelijk heeft men daar al die tijd toch meer geweten dan men steeds deed voorkomen’. De arrestatie, en vermoedelijke uitlevering aan het Joegoslavie Tribunaal, is ongetwijfeld ‘een heel belangrijke stap’ voor de nabestaanden van Srebenica, maar volgens Faber is voor hen het boek pas gesloten als er ook juridische duidelijkheid komt over de rol van de VN, in dit geval het Nederlandse Dutchbat. Advocate Liesbeth Zegveld diende vorig jaar namens een aantal overlevenden een aanklacht in tegen de Nederlandse staat. Faber: ‘Pas als ook de vraag is beantwoord waarom niemand hen op het moment supreme heeft beschermd, kunnen ze het boek sluiten, in juridische zin althans. De afloop van dat proces kan nog wel even op zich laten wachten’.

Haig Ballian wil Artis weer zichtbaar maken

Maarten Slagboom — Tue, 22 Jul 2008 06:55:05 +0000

Als kind kwam Haig Ballian veelvuldig in Artis. Hij leerde er, zoals hij het zelf zegt, ‘de veelvormigheid van de natuur’ waarderen. Toen de filmproducent en -distributeur (onder meer bekend van Schatjes en Het meisje met het rode haar), telg uit een familie van Armeense goudhandelaren, er vijf jaar geleden directeur werd trof hij er een ‘tamelijk onzichtbare’ dierentuin aan. ‘Ik heb er eerlijk gezegd een jaar voor nodig gehad om te besluiten of ik het zou doen. Het was een verouderd instituut. Ik moest voor mezelf helder krijgen welke taak zo’n instituut vandaag de dag zou moeten hebben, namelijk in hoge mate een educatieve.’ Behalve een verouderd trof Ballian ook een zwaar verlieslijdend bedrijf aan. Ballian voerde een zware reorganisatie door en presenteerde in november zijn plan Investeren in ruimte voor Artis, waarin de marsroute tot 2014 wordt uitgestippeld. Een van de paradepaardjes moet een ‘kennisplein’ worden, dat gratis te bereiken zal zijn. Hoe ziet Ballian na vijf jaar terug op zijn overstap? ‘In de harde filmwereld leidt de immer voortdurende zucht naar geld nog al eens tot opportunisme, dat is in de dierentuinbranche minder. Maar verder zie ik vooral overeenkomsten’. Overigens heeft Ballian, als mede-eigenaar van het bioscoopconcern de Minerva Groep, zijn banden met de filmwereld niet helemaal opgegeven.

Waar zijn de anti-globalisten gebleven?

Maarten Slagboom — Tue, 08 Jul 2008 09:09:49 +0000

Wie de berichtgeving volgt over de G-8-top die dezer dagen in Japan wordt gehouden, vraagt zich misschien af waar toch die meute anti-globalisten is gebleven die bij een dergelijke gelegenheid demonstreert tegen het grootkapitaal? Goed, er was een enkele Bush-pop in beeld, maar de tijd van The Battle of Seattle ligt ver achter ons. ‘Dat heeft verschillende oorzaken,’ zegt activist Kees Stad van solidariteitsfonds XminY in de uitzending. ‘De eerste ligt erg voor de hand: je komt er niet meer bij. In Seattle en Genua waren indertijd honderdduizenden mensen op de been. Het was een shock dat zo’n stad zo kwetsbaar is. Sindsdien wordt iedere top ver weg van de gewone mensen gehouden, zoals nu op dat praktisch onbereikbare eiland’. Maar de relatieve stilte rondom het anti-globalisme (of ‘anders-globalisme’, zoals het later is gaan heten) heeft ook dieper liggende oorzaken. ‘Indertijd, eind jaren negentig, was de tijp er rijp voor. Het neo-liberalisme van de jaren negentig had de grote milieu- en armoedevraagstukken links laten liggen. Het was bovendien, met name in de VS, een periode waarin vakbonden en grote ontwikkelingsorganisaties gemakkelijk toenaderbaar waren door de kleinere, radicale clubs. En dan was het anti-globalisme ook nog eens hip. Dat een band als Radiohead die fans opriep te demonstreren tegen het IMF maakte het mogelijk dat het uitgroeide tot een jongerencultuur. Ook Naomi Kleins boek No Logo was ongekend populair’. Volgens Kees Stad, een pseudoniem van Kees Hudig, zijn de contacten tussen kleine, radicale groeperingen en de instituties weer verwaterd en hebben de verschillende groepjes die deel uitmaken van het andersglobalisme-netwerk zich de afgelopen jaren sterk gespecialiseerd. ‘Je kunt zeggen dat het andersglobalisme zich aanzienlijk heeft versmald.’ Maar zijn er in al die jaren dingen bereikt? ‘Absoluut. In Quebec bijvoorbeeld hebben de anders-globalisten de vakbonden en andere instanties de munitie verschaft om de teksten die er lagen over vrijhandelsakkoorden te schrappen. Het netwerk heeft aantoonbaar invloed uitgeoefend’.

‘Zaak-Nekschot gevolg van zelfislamisering’

Maarten Slagboom — Tue, 20 May 2008 08:29:02 +0000

‘Het aanzien van de overheid erodeert als het Openbaar Ministerie zich met zulke flauwekul bezighoudt,’ zegt Adjiedj Bakas over de arrestatie van cartoonist Gregorius Nekschot. Volgens de trendwatcher is de zaak-Nekschot een symptoom van de ‘zelfislamisering’ van de Nederlandse overheid. ‘Het past helemaal in de tijdgeest. Uit voorzorg tegen mogelijk gekwetste moslims wordt dit soort acties ondernomen, terwijl fundamentalistische imams, die de meest rabiate zaken roepen in de moskee, nog nooit een nacht in een cel hebben doorgebracht. Mensen die echt willens en wetens haathaaien worden niet aangepakt, een cartoonist met brutale tekeningen wel.’ Volgens Bakas, een goede bekende van de cartoonist, had Nekschot wel rekening gehouden met een actie van justitie. ‘Maar een dagvaarding had volstaan. We keren terug naar de Middeleeuwen, met als enige verschil dat we technisch beter zijn gefacilliteerd’.

‘Geen enkele basis voor kentekenregistratie’

Maarten Slagboom — Wed, 14 May 2008 11:20:52 +0000

‘Heel creatief’ noemt strafadvocaat Willem Anker de maatregel van de politie om op de A28 bij Zwolle alle kentekens te registreren met camera’s. ‘Maar er is geen wettelijke grondslag voor,’ zegt hij in Anker is pleiten. ‘Justitie wil alle verkeersbewegingen vastleggen, onder meer om te signaleren of er mensen zijn die opvallend vaak in een bepaalde regio komen. Dat is opsporing. De politie beroept zich daarbij op artikel 2 uit de Politiewet, maar wat staat daarin? De politie is bevoegd tot daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde. Dat is een algemene taakomschrijving van de politie, geen basis voor opsporingsmaatregelen, zo heeft de Hoge Raad al eerder geoordeeld.’ Gisteren pleitte de Maastrichtse burgemeester Gerd Leers voor het inzetten van camera’s langs de weg om drugsrunners op te sporen. Leers zegt daarover vanmorgen in de Volkskrant: ‘Iemand die op een dag 22 keer op de weg tussen Maastricht en Luik wordt gesignaleerd, brengt echt geen asperges over de grens heen’. Willem Anker: ‘Hetzelfde verhaal. Als de politie goed observeert halen ze de drugsrunners er zo uit. Vervolgens hebben ze legio mogelijkheden de betrokkenen aan te pakken. De politie heeft al een heel lange arm, die hoeft echt niet nog langer’.

Anker is pleiten begint na ongeveer 30 minuten:

Een stem als een gedempte trompet

Maarten Slagboom — Wed, 14 May 2008 11:00:53 +0000

Soms klinkt ze als Billie Holiday, dan weer als een folkzangeres in de Amerikaanse traditie. Vijftien jaar na haar dood is recentelijk een aantal nieuwe uitgaven van haar werk verschenen, maar nog steeds is Karen Dalton een raadsel. De mythe van Dalton, door tijdgenoot Bob Dylan ooit uitverkoren tot zijn favoriete zangeres, is onderwerp van gesprek in de cultuurrubriek Horen & Zien. ‘Ze is een mistige muzikale mythe,’ zegt David Kleijwegt, die graag zou zien dat haar verhaal beter wordt uitgezocht. ‘Er bestaat maar één bewegend beeld van haar. Daarin zie je haar met nog slechts één tand in haar mond, drugsverslaafd en aan lager wal. Haar stem klinkt vaak als een blaas-instrument, misschien nog wel het meest als een gedempte trompet.’ In Horen & Zien besteedt Kleijwegt ook aandacht aan de ’soms ongemeen homofobe’ teksten in reggae-muziek. ‘Veel religieuze rastafari zijn geradicaliseerd. De nieuwe grote reggae-ster Sizzla bijvoorbeeld, die komende week in Nederland optreedt. Hij heeft weliswaar de Reggae Compassionate Act getekend, maar zingt nog steeds zijn homofobe teksten, die er niet om liegen’.

Horen & Zien begint na ongeveer 40 minuten:

Standplaats Ouder Kind Centrum (OKC)

Maarten Slagboom — Wed, 14 May 2008 08:00:52 +0000

In een Ouder Kind Centrum (OKC) kunnen ouders en opvoeders terecht met vragen over de gezondheid, opvoeding en ontwikkeling van hun kind. Om de versnippering van het jeugdbeleid tegen te gaan vinden verloskundigen, kraamverzorgers, medewerkers van het consultatiebureau, pedagogen en tolken er allen onderdak. Bovendien biedt het OKC de mogelijkheid vroegtijdig problemen te signaleren in een gezin, iets waar politiek Den Haag steeds meer op aanstuurt. Hoe gaat het OKC te werk, welke rol speelt zij in het jeugdbeleid en tegen welke beperkingen lopen de medewerkers aan? Verslaggever Irene Houthuijs doet verslag vanuit een OKC in een nieuw vierdelige reportageserie.

Luister naar deel één (let op: reportage zit in het laatste kwartier van het uur):

Tom Lanoye en het einde van België

Maarten Slagboom — Tue, 13 May 2008 13:43:04 +0000

‘Zeer pessimistisch’ is schrijver Tom Lanoye over de toekomst van zijn land. Vorige week overleefde de Belgische regering - die toch al zo moeizaam tot stand kwam - ternauwerdood een debat over een controversieel wetsvoorstel over het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde. In die kwestie staat opnieuw de tweedracht tussen Vlaanderen en Wallonië centraal. Tom Lanoye, beroemd in Vlaanderen maar nauwelijks gekend in Wallonië, noemt het verdampte gemeenschapsgevoel in België ‘een door de Vlaamse nationalisten doelbewust gecreerd schisma. Geen enkele Waal kan stemmen op een Vlaamse politicus, en vice versa.’ Hoe erg is het eigenlijk als Belgie ophoudt te bestaan? ‘Ik ben geen nationalist, dus ook geen Belgische nationalist, maar ik zou het wel erg vinden. België is een prettig land om in te leven omdat het op de scheidslijn van Europa ligt: de scheidslijn tussen de protestantse analyse aan de ene kant en de katholieke verbeelding aan de andere. Uitgerekend het hart van Europa dreigt nu uit elkaar te vallen. Het laat opnieuw zien dat de globalisering, de Europese eenwording, leidt tot xenofoob provincialisme.’ Ook in een Unie tussen Nederland en Vlaanderen ziet Lanoye niets. ‘Daarvoor hebben we te weinig gemeen. Het zou net zoiets zijn als wanneer Duitsland en Nederland samengaan’. Behalve over Belgie spreekt Lanoye in de uitzending over zijn nieuwe toneelstuk Atropa, dat donderdag in premiere gaat bij Het Toneelhuis in Antwerpen. Het stuk is gebaseerd op teksten van Euripides over de Trojaanse Oorlog, en doorspekt met citaten uit speeches van onder anderen George Bush en Donald Rumsfeld.