Hoe een verslaggever de Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD) in komt

Irene Houthuijs — Thu, 28 Feb 2008 08:50:05 +0000

Als je de uitzendingen beluistert lijkt het allemaal eenvoudig: een radioserie maken over de bestraffing van veelplegers. In de praktijk heeft de totstandkoming van zo’n serie heel wat voeten in de aarde.
Voor de eerste twee uitzendingen, waarin ik twee veelplegers uit Zwolle, Jusuf en Theo, portretteerde, viel het nog relatief mee. Ik moest mijn bedoelingen toelichten en verdedigen tegenover de gemeente, het Openbaar Ministerie en de politie. Voor de overige twee delen lag het allemaal nog een stuk ingewikkelder. Voor die uitzendingen wilde ik op reportage gaan in een zogenaamde ISD, de speciale gevangenis waarin zeer actieve veelplegers maximaal twee jaar verblijven. Om het zover te krijgen belde ik om te beginnen met de voorlichter van de DJI, de Dienst Justitiële inrichtingen. Een dag later stuur ik hem een mail. Een week later bel ik op om te vragen of hij al kan zeggen of en wanneer ik de reportage kan maken. Weer een week later heb ik contact met de voorlichter van de Bijlmerbajes in Amsterdam waar ik de ISD-reportage mag maken. Ook aan haar mail ik mijn voorstel. Vier weken duurt het dan (vanwege kerst en oud en nieuw) voordat ik een kennismakingsgesprek heb met de ISD-directeur, een afdelingshoofd en de voorlichter. Maar die afspraak wordt uitgesteld omdat de ISD-medewerkers ziek zijn. Weer een week later, het is inmiddels 10 januari, vindt het kennismakingsgesprek in de ISD plaats. Iedereen is alleraardigst. De directeur raadt me aan meer dan één reportage van twaalf minuten te maken. Ik ga graag op die suggestie in. Tenslotte is er nog nooit een radioverslaggever bij de ISD binnengelaten. Ik besluit twee uitzendingen te maken.

Vier weken later stap ik met mijn microfoon en mijn recorder de Bijlmerbajes binnen. Voordat ik aan de slag kan moet ik eerst interviewovereenkomsten ondertekenen met iedereen die ik interview. Ook moet ik mijn handtekening zetten onder een negen pagina’s tellende overeenkomst, bestaande uit dertien artikelen. Bijvoorbeeld artikel 1.4. “Elke persoon (gedetineerden en personeel) waarvan geluidsopnames worden gemaakt dient hiertoe vooraf schriftelijke toestemming te hebben verleend. Zonder individuele schriftelijke toestemming mogen géén opnamen van (een) perso(o)n(en) worden gemaakt.” Of anders artikel 2, onder het hoofdje correctie c.q. verbod. “De PI behoudt zich het recht toe om - in uitzonderlijke situaties - uitzending van de gemaakte geluidsopnamen te verbieden, bijvoorbeeld om gedetineerden en personeelsleden van de PI en DJI te beschermen. (…)”
Mijn hoofdredacteur vlooit de overeenkomst nauwgezet door. Hij raadt me aan alles te ondertekenen. Ja, wat voor keus heb je? Ik bel nog wel even met de voorlichter. Zij is weer alleraardigst. Ze zegt dat ik het allemaal niet zo zwart-wit hoef op te nemen. Ik spreek met haar af dat ik ook zelf mensen mag aanspreken en interviewen en dat zij op de band hun toestemming mogen geven.
De opnames veropen probleemloos. Ik kan iedereen alles vragen. Het wordt een informatieve dag.
Een week na de laatste uitzending over de ISD vraagt de voorlichter of ik langs wil komen om de laatste contracten van de mensen die ik spontaan aansprak wil komen tekenen. Ik ben de tel kwijt geraakt maar ik heb uiteindelijk zeker twintig interviewovereenkomsten getekend.

Irene Houthuijs — Sat, 02 Feb 2008 13:24:09 +0000

Irene Houthuijs (1964) werkt sinds 1993 voor de VPRO-Radio. Na haar studies journalistiek en politicologie begon ze als verslaggever bij het onderzoekprogramma Argos. Drie jaar later stapte ze over naar VPRO aan de Amstel dat later De Ochtenden werd. Binnen dat programma heeft ze zich gespecialiseerd in zogeheten Standplaatsen. Op haar naam staan onder meer series over de onderwijzersopleiding aan de Pabo (Standplaats Pabo), over een Zwols politiebureau (Zwols Blauw), over de kinderrechter (Standplaats Kinderrrechter) en over Antillianen in Den Helder. Zij heeft ook marathoninterviews gemaakt en diverse reportages uit het buitenland. Naast haar werk voor voor De Ochtenden maakt Irene Houthuijs ook radioportretten voor het NPS/VPRO-programma Het Radioatelier. Voor de VPRO-televisie werkte ze mee aan een thema avond over Fort Europa, en maakte ze de documentaire In de Rode Zaal over de Amsterdamse politierechter. Als freelance-journalist werkte ze verder voor Vrij Nederland, de VARA en de Humanistische Omroep.

Bureau Binnenland » Irene Houthuijs

Hoe een verslaggever de Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD) in komt