Bureau Binnenland

Wie dezer dagen voorbij wil gaan aan China, krijgt het moeilijk. In de aanloop naar de openingsceremonie van de Olympische Spelen regent het reportages over Chinese boeren en verhitte discussies over de mensenrechtensituatie in China. Een opmerkelijke bijdrage in die China-hausse is Rene Seegers’ film over Joris Ivens, de in 1989 overleden Nederlandse documentairemaker die volgens Seegers in China nog altijd ‘onaantastbaar’  is. Volgens Seegers was Ivens, die al sinds de late jaren dertig China bezocht, op latere leeftijd zelf  ‘een beetje Chinees’  geworden. ‘Het beeld van Joris Ivens dat meestal wordt geschetst is ofwel dat van de propagandist, ofwel van de wat naieve cineast die om de tuin is geleid,’ zegt hij in onze uitzending. ’Beide typeringen doen hem onrecht. Zelfs in de jaren vlak voor zijn dood, toen Ivens zelf ook kritiek had op het systeem in China, sprak hij zich nooit onomwonden uit tegen het communisme. Niet omdat hij zijn ongelijk niet wilde toegeven, maar omdat je als Chinees niet doet. Je hoort die kritiek niet in het openbaar te spuien, zoiets doe je gewoonweg niet’. Hoewel ten tijde van de Sovjet-inval in Hongarije bij Ivens de eerste twijfels rezen over het communisme, maakte hij een aantal van zijn bekendste documentaires nog ten tijde van de Culturele Revolutie. ‘Ivens geloofde dat het in China anders zou gaan dan in de Sovjet-Unie. Doordat iedereen arm was, kreeg armoede in zijn ogen iets aristocratisch. De gelijkwaardigheid sprak hem erg aan’. Na 1966, toen in China de deuren op slot gingen, kwam Ivens jarenlang niet in het land. ‘Toen hij in 1971 terugkeerde, was hij er een soort Marco Polo,’ zegt Seegers. Seegers’ film Een oude vriend van het Chinese volk, die vrijdagavond wordt uitgezonden in Het Uur van de Wolf, zal het met minder kijkers moeten stellen dan het twaalf uur durende epos Hoe Yukung de bergen verzette dat Ivens indertijd na zijn terugkeer in China maakte. Toen die film in 1976 op de televisie werd uitgezonden trok hij een miljoenenpubliek.

Het gesprek met Rene Seegers volgt halverwege het uur, na Argos: