 |
Supersnelle elektronen |
Ver van alle wetenschap, vlakbij de populaire Whitsunday eilanden, raakt mijn hoofd langzaam leeg. Voor het verdwenen is nog snel even wat keiharde wetenschap. Ruim een week geleden bezocht ik het pasgeopende Australische Synchrotron. Het wat? Misschien moet ik me schamen, maar ik wist tot op dat moment niet wat een synchrotron was. Nu weet ik het wel: het is een reusachtige, bizarre constructie die superintens licht en andere straling produceert, een miljoen keer zo fel als de zon.
De overheid van de staat Victoria heeft ruim honderd miljoen euro neergeteld voor een rond gebouw met een diameter van 116 meter, met daarin een elektronenkanon en een hele machinerie om de elektronen te versnellen tot 99,9987 procent van de lichtsnelheid. Ze worden van nog meer energie niet sneller (dat mag niet van de natuurwetten), maar wel zwaarder, tot dertig keer hun oorspronkelijke gewicht. Dit gebeurt allemaal in de binnenste ring, waar ze dan 1.340.000 rondes per seconde afleggen (opgave voor nerds: bereken de omtrek van deze ring). Daar heb ik natuurlijk niks van gezien, dat is me allemaal verteld.
De elektronen verhuizen van de binnenring naar de buitenring, alwaar ze door sterke magneten steeds gedwongen worden om bochten te maken. Bij iedere bocht schieten de elektronen lichtdeeltjes weg. Als de druppels van natte tennisballen die aan een touwtje worden rondgezwierd, heb ik me laten vertellen, maar dat wil natuurlijk nog niet zeggen dat ik echt begrijp wat er gebeurt.
Enfin, om dat licht is het allemaal begonnen. De golflengte varieert van enkele miljardsten van een millimeter (harde rontgenstraling) tot ruim een millimeter (microgolfstraling), de intensiteit is extreem hoog. En daarmee zijn vooral plaatjes te maken. Superscherpe rontgenfoto’s, afbeeldingen van eiwitten, analyses van materialen. Om dat mogelijk te maken, zijn nog veel meer apparaten nodig, die opgesteld staan in de banen van de lichtstralen. Een rondleiding langs de vijf opstellingen die nu in de testfase zijn (door een hoogleraar wiens naam ik blijkbaar nergens heb genoteerd) was behoorlijk indrukwekkend.
Het synchrotron is een ware tempel de wetenschap. Dat mag wat kosten: niet alleen die honderd miljoen voor de basismachines, maar ook tientallen miljoenen voor het apparatenpark eromheen, plus zo’n 13 miljoen euro per jaar voor het gebruik. Dat laatste bedrag komt voornamelijk voort uit de elektriciteitsrekening. Tien procent komt uit duurzame bronnen, de rest van kolencentrales. Het synchrotron produceert dus niet alleen scherpe beelden, maar ook astronomische hoeveelheden broeikasgas. Moeten onderzoekers zich daar verantwoordelijk voor voelen? Ik vind van wel, maar tot nu toe lijken ze dat nauwelijks te doen.
Suzan v. Latum.
Ja zeg, dat wordt wat ! Ik krijg er schele hoofdpijn van.Ik probeer het te bevatten, maar het is knap ingewikkeld. Alles bij elkaar, als ik het nog een 3x doorlees, denk ik toch, waarom wordt het niet besteed aan het leefbaar houden van Australie. Het is misschien goed bedoeld, en steunt allerlei initiatieven, maar ik kan er toch niet zo echt het nut van inzien. Maar de milieu-kosten zullen in de toekomst nog best wel oplopen, en dan verdwijnt dat mirakel vanzelf.Hoewel, wetenschap blijft het, en het is natuurlijk wel heel bijzonder.
| donderdag, 3 mei 2007 | 22:42 |Suzan v. Latum.
Als er verder niemand reageert, dan mag je–denk ik–wel aannemen, dat jij de enige bent die het een beetje(veel)door heeft gehad. En dat vind ik nou weer bewonderenswaardig !
| vrijdag, 4 mei 2007 | 16:21 |Groetjes..
theo
ca. 9 1/3 meter
| dinsdag, 8 mei 2007 | 12:32 |nurd
Adrie
Een van de meestal niet reagerende lezers.
| donderdag, 10 mei 2007 | 08:52 |Bedankt voor al die interesante stukjes uit dat mooie australie.
Wat betreft de milieu problematiek dat is feitelijk een voor de mensen een biotoop probleem. Maar dat wetenschappers meegaan in de co2 hype verbaast mij.Het idee dat het wereldklimaat een stationair systeem is terwijl argeologen het bewijs hebben geleverd van vele temperatuur veranderingen op deze planeet.
De gronosfeer van de zon is 6000 graden kelvin,de aarde maakt zijn rondjes (gelukkig maar) in een ruimte van 0 graden kelvin.
Wij en al het andere dat op de aardkorst leeft bevind zich op een bolletje met een kerntemperatuur van 6000 graden kelvin.Nu piepen wij dat het klimaat (iets) warmer wordt. Je kan je veel meer verbazen over het feit dat het systeem nog zo stabiel is dat er leven mogenlijk is.Dat hele co2 verhaal is een door de politiek omarmt gegeven geworden om belastinggeld voor financele gaten binnen te halen.
Waterstofgas in plaats van aardolie dat is de oplossing schoon en oneindig.De macht licht echter bij de aardoliemaatschappijen met de daaraan gekoppelde regeringen die van hun inkomsten verzekerd willen blijven.Een heel epistel maar ik moest het eens kwijt.
Geniet van australie’
Henk
Voor mj staat het ‘gedoe’ rond om hrt milieu voor wat anders. ‘Men’ wil ons afleiden van iets, opvoeden tot of voorbereiden op iets om zelf de macht te houden, Maar ik ben er niet achter kunnen komen wat ‘wie’ is en ook niet het waarom. Maar ik vertrouw het niet. De NASA voorspeld juist bittere kou voor duizend jaar door het tijdelijk afnemen van de aktiviteit van de zon.
| maandag, 25 februari 2008 | 17:56 |De variaties tot nu toe vind ik volkomen normaal en van geen zorg.