Wat ik niet heb gedaan

Het zit erop. Geen Australische avonturen meer, want ik ben terug in Hilversum. Ook leuk, maar… ik had best nog even aan de andere kant van de aarde willen blijven. Wat had ik gedaan als ik meer dan zes weken had om op zoek te gaan naar Australische wetenschap?

Ik was misschien op bezoek gegaan bij het bedrijf EnviroMission in Melbourne, dat na veel vertraging eindelijk een zonnetoren in New South Wales lijkt te gaan bouwen (zie dit futuristische filmpje). Van een ander type trouwens dan de Spaanse toren die onlangs in het nieuws was - ook in Australië.  Of anders bij ’s werelds grootste zonne-energiepark dat in aanbouw is in de provincie Victoria. Daar wordt licht geconcentreerd op speciale, efficiënte zonnepanelen. Australië is nog steeds een enorme producent van broeikasgas, maar heeft de mogelijkheden om daar snel wat aan te doen: veel zon en veel vlak land. En veel last van klimaatverandering.

Wat ik ook fascinerend vind sinds ik er twee jaar geleden over las in New Scientist (volledige tekst is hier te vinden op pag. 13 en verder), is het bestaan van verborgen ecosystemen onder de woestijnbodem. In de waterhoudende lagen leven al vele miljoenen jaren allerlei dieren die het daglicht nooit zien, zoals dit beestje (foto Douglas Elford, Western Australian Museum). Ongetwijfeld zijn sommige soorten verdwenen voor ze ontdekt zijn, doordat het grondwater is opgebruikt. Ik was graag uit vissen gegaan in de woestijn met een van de wetenschappers die zich daarmee bezighouden.

Ook jammer: ik heb geen vogelbekdier gezien. Vooraf heb ik wel gezocht naar onderzoekers die iets met dit bizarre beest doen. Dat leverde verrassend weinig op. Zijn DNA-volgorde wordt weliswaar volledig ontcijferd, maar dat gebeurt in de Verenigde Staten. Als ik er tijd voor had gehad, was ik in ieder geval een kijkje gaan nemen in het Healesville Sanctuary vlakbij Melbourne, dat een fokprogramma voor vogelbekdieren heeft.

Ik had ook best aandacht willen besteden aan MIRANDA, het aanstaande zusje van de Nederlandse radiotelescoop LOFAR. Het betere zusje, volgens de prof die ik er kort over sprak. Want, zei ze, deze schotels komen in een gebied waar nauwelijks storing door aardse radiouitzendingen te verwachten is. Had ik ook de strijd om de vestiging van de Square Kilometre Array kunnen aanstippen, een race tussen Zuid-Afrika en Australië.

En zo zijn er nog meer onderwerpen. Maar ja, je kunt niet alles hebben. Wat ik trouwens ook niet heb is een jetlag. Deze keer zonder pillen te slikken. Ik ben hooguit een beetje moe na twee nachten in een vliegtuig en een dag rondsjouwen door bloedheet Kuala Lumpur. Dat is misschien niet zo heel raar.

Enfin, dit was de laatste aflevering van het weblog. Bedankt voor de aandacht!

Laatste dag

Eerder heb ik me wat voornemens laten ontvallen op dit blog, en nu is het al de laatste dag dat ik in Australië ben. Had ik niet beloofd artikelen te schrijven over Nieuw-Zeelandse reuzenvogels, en over de theorie dat een veranderende atmosfeer onze vissige voorouders het land op dreef, en over het uitsterven van de megafauna op dit continent? Dat laatste artikel is nu eindelijk geschreven en staat hier, met de landminnende vissen ben ik halverwege en de vogels, tja, die moeten nog maar even wachten. Misschien schrijf ik nog een stukje als ik me morgen verveel in Kuala Lumpur. Maar ja, dat is niet bepaald een saaie stad…

In het bos

Eerst maar even een foto van Bob, de Napoleon-lipvis die dol is op brood. Er zwierven nog een paar soortgenoten van hem rond in de buurt. Wat eigenlijk heel bijzonder is, want nu ik het opzoek, zie ik dat het klopt wat ik dacht: Bob behoort tot een bedreigde diersoort. Hij staat op de rode lijst van de IUCN. Waar koraalriffen niet worden beschermd, wordt hij nauwelijks meer aangetroffen. Komt door zijn populariteit als luxe-maaltijd. Vooral voor de lippen wordt grof geld betaald, schreef ik vorig jaar in een artikel over dodelijk zeldzame soorten.

Aan een wandelpad valt daarentegen weinig te verdienen, dus in geen van de tientallen reisbureautjes in Airlie Beach wordt het fantastische regenwoud aangeprezen. Terwijl je alleen maar een straat uit hoeft te lopen om er te komen. Ik liep in drie uur omhoog naar een prachtig uitkijkpunt en in anderhalf uur weer terug, zonder ook maar een mens tegen te komen. Wel een hoop dieren natuurlijk. Vlinders, allerlei vogels, twee slangen, talloze hagedissen. En ook de gevreesde varkens. Het zou beter voor het bos zijn als ze er niet waren, en misschien kunnen ze binnenkort giftig snoepgoed verwachten, maar… schattig waren ze wel, de drie biggetjes die mijn pad kruisten.

Kookaburra’sVeel is er op dit filmpje niet te zien… het gaat dan ook om het geluid van een groepje kookaburra’s, luid schaterlachende ijsvogels. Ze deden het speciaal voor mij; het zal dus wel een alarmroep zijn.

Brood voor Bob

Ik ben nu al meer dan 24 uur terug aan land, maar toch voel ik nog steeds de grond onder me heen en weer golven. Dat krijg je van drie dagen op een zeilboot. Ik zou er bijna alsnog zeeziek van worden. Het Groot Barriererif ligt er nog, kan ik rapporteren, met - voor mij - ontelbare soorten koraal in alle mogelijke vormen en kleuren. De duizenden vissen die ik al snorkelend en duikend heb gezien, waren minstens even gevarieerd. Ik heb mijn eerste haai ontmoet, een beest van ruim twee meter lang. Hij lag op de bodem te rusten, maar had blijkbaar geen zin in belangstelling van een groep duikers en ging er vandoor. Bij een duik in het donker kon ik met eigen ogen zien dat zeeschildpadden en grote rifbaarzen vooral ’s nachts actief zijn.

Ik weet nu ook dat veel koraalvissen verzot zijn op brood. Favoriet van alle snorkelaars was een Napoleon lipvis die we Bob gedoopt hebben. Hij is ruim een meter lang en vindt het schijnbaar prima om geaaid te worden, of het nu onder of boven water is. Onderwaterfotografie zat er voor mij niet in, dus Bob is de enige vis waarvan ik foto’s heb. Die zal ik morgen online zetten.

Supersnelle elektronen

Ver van alle wetenschap, vlakbij de populaire Whitsunday eilanden, raakt mijn hoofd langzaam leeg. Voor het verdwenen is nog snel even wat keiharde wetenschap. Ruim een week geleden bezocht ik het pasgeopende Australische Synchrotron. Het wat? Misschien moet ik me schamen, maar ik wist tot op dat moment niet wat een synchrotron was. Nu weet ik het wel: het is een reusachtige, bizarre constructie die superintens licht en andere straling produceert, een miljoen keer zo fel als de zon. (lees verder…)

Weg met de indringers (2)

Vreemde dieren zijn een grote bedreiging voor de Australische natuur, maar planten kunnen er ook wat van. In de afgelopen tweehonderd jaar zijn wel dertigduizend soorten uit andere continenten ingevoerd, waarvan bijna drieduizend zich nu in het wild voortplanten. Ongeveer vierhonderd van de vijftienduizend unieke inheemse plantensoorten dreigen overwoekerd te worden door allochtone kruiden, waarbij ze ook nog wat diersoorten in hun val zullen meeslepen (zoals de toch al zwaar bedreigde ‘mountain pygmy possum’ op dit plaatje). Al deze cijfers komen van het ‘Cooperative Research Centre for Australian Weed management’ - het centrum voor onkruidonderzoek. (lees verder…)