+part(0x20x120x66)+colorizehex(ebebeb)+f(png) "vpro")
+colorizehex(ebebeb)+f(png) "vara")
+part(0x0x120x30)+colorizehex(ebebeb)+f(png) "human")
21 januari 2012- Oltmans in Zuid-Afrika
Willem Oltmans. Eeuwige dwarsligger en eenmotorige mug, werd hij genoemd. Maar ook: een dappere doorzetter en een kritische onafhankelijke geest. Feit is dat Oltmans als journalist contacten had in de hoogste politieke en maatschappelijke kringen. Vooral in het buitenland, en dan met name in landen met omstreden leiders. In eigen land zorgde dat voor grote animositeit tussen Oltmans en de Nederlandse overheid.
In Argos reconstrueren we Oltmans uitzetting uit Z.Afrika in 1992 en proberen we een antwoord te krijgen op de vraag in hoeverre de Nederlandse staat daar een rol in speelde.
Oltmans kreeg in 1990 van het blanke apartheidsbewind in Zuid-Afrika toestemming om over het land te komen schrijven. En dat kreeg niet iedereen. Het regime onder leiding van president De Klerk voelde dat het de macht binnen niet al te lange tijd zou moeten delen met de zwarte meerderheid. Maar al twee jaar na zijn komst werd Oltmans, door de Zuid-Afrikaanse autoriteiten op het vliegtuig naar Nederland gezet. Nu, twintig jaar na dato, is nog onduidelijk waarom Willem Oltmans destijds Zuid-Afrika moest verlaten. Had hij zich onmogelijk gemaakt? Was hij een gevaar voor de Zuid-Afrikaanse autoriteiten? Of had dit te maken met het aloude conflict tussen Oltmans en de Nederlandse Staat, met wie hij al zo lang was gebrouilleerd?
Een verslag van Eric Arends.
Presentatie: Max van Weezel
Beluisteren:
Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (0.0KB)
Beste redactie,
Ik heb jullie item over Oltmans in Zuid Afrika met aandacht beluisterd. Oltmans en ik hebben elkaar in twee situaties -Suriname en Zuid Afrika - een aantal keren gekruist. Deze reportage heeft weinig met onderzoeksjournalistiek te maken. Alles is al ruimschoots door Oltmans zelf beschreven in de jaren negentig, onder meer in zijn Pretoriaanse Dagboek HP/De Tijd, 29 mei 1992, paf 92 e.v. En toen was het al duidelijk dat hij vooral spoken zag met maar een doel: zijn gelijk over Luns - en alles wat daarna kwam - te halen. Ik beschik over een stuk van het dossier van de Zuid-Afrikaanse veiligheidsdienst uit die jaren, waaruit blijkt, waarom de Zuid Afrikaanse regering meer dan genoeg had van Oltmans, als leugenaar, draaikont, fantast en eigenlijk ook een oplichter en racist. En dat alles onder de noemer van journalistiek. Zuid Afrika was tussen 1990 en 1994 hard bezig te transformeren naar een nieuwe toekomst en daarbij kon men een gerenommeerde ruziemaker en intrigant als Oltmans niet gebruiken. Ik verwijs graag naar de zaak die Oltmans in 1998 tegen mij heeft aangespannen bij de Raad voor de Journalistiek nav een ingezonden brief van mijn kant over zijn persoon in De Journalist, een zaak die hij terecht verloor. Laat die Oltmans toch rusten. Het is al erg genoeg dat hij zo’n enorm bedrag heeft gekregen ten koste van de Nederlandse belastingbetaler voor zijn vele jaren gedram, gezeur en geintrigeer. Oltmans was een schandvlek voor de Nederlandse professioneel journalistiek. Nu hij dood is, moeten we hem vooral vergeten.
Het is opmerkelijk en welhaast komisch dat Ben Bot, oud-minister Van den Broek en andere voormalige functionarissen het willen doen voorkomen alsof het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Inlichtingendiensten nauwelijks geïnteresseerd waren in Willem Oltmans, terwijl uit de door Argos opgedolven documenten en verklaringen van betrokkenen blijkt dat Oltmans zeer actief is dwarsgezeten. Anders dan wat Dhr. De Wit hierboven stelt blijkt uit deze uitending zonneklaar wat ook Ellen Pasman tijdens het proces tegen de Staat reeds insinueerde, namelijk dat er vanuit Nederland allerlei machinaties plaatsgrepen om Oltmans ook in Zuid-Afrika in een bedenkelijk daglicht te zetten. Als deze uitzending iets duidelijk maakt, dan is het wel dat Oltmans in dit geval juist géén spoken zag, en dat de Zuid-Afrikaanse autoriteiten van Nederlandse zijde schadelijke en onjuiste informatie over Oltmans kreeg ingefluisterd.
Verklaard tegenstanders van Oltmans, zoals Dhr. De Wit, spreken er tot vervelens toe schande van dat Oltmans op kosten van de Nederlandse belastingbetaler een riante schadeloosstelling ontving. Deze schadevergoeding zal echter in het niet verzinken bij het totaalbedrag aan, inderdaad, belastinggeld dat tussen 1953 en 2000 is gespendeerd aan al die ambtenaren, geheim agenten, ambassademedewerkers, brieven, telegrammen, faxen, telefoontjes en andere middelen om Willem Oltmans tegen te werken.
Een interessant zijpad in de uitzending is Oltmans’ wisselende houding jegens het ANC. Hij was eind jaren ’80 en begin jaren ’90 ook fel gekant tegen de toen nog in gevangenschap levende Nelson Mandela, die hij beschouwde als een gevaarlijke man, die van Zuid-Afrika een communistische republiek wilde maken (zie hiervoor bijv. het hele interview met Gert Berg, te vinden op YouTube). Deze angst zal mede ingegeven zijn door het feit dat Oltmans’ ouders en broers in 1948 juist naar Zuid-Afrika waren verhuisd vanwege de toen vrij breed gedragen vrees voor een Russische invasie in West-Europa. Na de vrijlating van Mandela en de wereldwijde euforie daarover, zong Oltmans een ander liedje, en deed hij het voorkomen alsof hij altijd al pro-ANC en anti-Apartheit was geweest. Zo noemde hij Soekarno in interviews later ‘de Mandela van Indonesië’, hetgeen hij dus als eretitel bedoelde. Het kan verkeren.