+part(0x20x120x66)+colorizehex(ebebeb)+f(png) "vpro")
+colorizehex(ebebeb)+f(png) "vara")
+part(0x0x120x30)+colorizehex(ebebeb)+f(png) "human")
24 september 2011- Hans Achterhuis over de actuele politiek
Denker des vaderlands is hij, sinds april dit jaar. Hij won ook de Socrates wisselbeker voor zijn boek De Utopie van de vrije markt. Oktober vorig jaar hield hij de Karl Popper-lezing over de grote ideoloog van het kapitalisme, Friedrich Hayek. Aanstaande dinsdag is er weer een Popper-lezing, deze keer spreekt Mark Rutte die uit. Hoe zal hij reageren op de kritiek van Achterhuis? Hoe komt het dat liberalen de grootste partij zijn geworden terwijl hun ideologie ons nu al jarenlang gevangen houdt in een ernstige economische crisis? Geen politieke afleidingsmanoeuvres over bedrijfspoedels en dergelijke. Aandacht voor de achtergronden van de crisis, zaken waar het politieke debat eigenlijk over zou moeten gaan.
Tijd voor een goed gesprek met de denker des vaderlands, de filosoof van de actualiteit, Hans Achterhuis.
Presentatie: Max van Weezel
Enkele uren na uitzending te beluisteren:
Podcast: Speel af in een nieuw venster | Download (0.0KB)
de illusie van de vrije markt , toegespitst op de kredietcrisis als gevolg van een vrije markt.
Is juist het ontbreken van een ultiem marktmechanisme (vrije markt) op de finaniele markt niet eerder een reden van het ontstaan van een crisis - een echt vrije markt zou dit gedrag hebben afgestraft - maar dat willen we niet (?) (of kunnen we ons niet veroorloven).
Hiermee wil ik niet beweren dat een echt marktmechanisme beter zou zijn voor financiele markten, alleen dat het trekken van de conclusie dat ‘de vrije markt’ een utopie is, (en in de volksmond: alleen maar ellende veroorzaakt) lijkt me eerder een gevolg van een vooringenomen dogma, dan van een conclusie na een juiste analyse (i.c. het ontbreken van de markt)
Met grote interesse geluisterd naar de uitzending met Achterhuis. Ik heb het boek ‘kapitalisme een onbegrepen ideaal’ van Ayn Rand en sta geheel achter de filosofie die daarin wordt beschreven.
Een citaat:
“Aangezien de kennis, het denkvermogen en het vestandelijk gedrag eigenschappen zijn van het individu, aangezien de keuze of men zijn verstandelijke wel of niet wenst aan te wenden afhangt van het individu, vereist het voortbestaan van de mens, dat diegenen die wel denken niet gehinderd worden door hen die niet denken. Aangezien de mens noch alwetend, nog onfeilbaar is, moet het hem vrij staan om het met anderen eens dan wel oneens te zijn, om met anderen samen te werken dan wel z’n eigen gang te gaan, al naar gel;ang zijn eigen verstandelijk oordeel hem dit ingeeft. De vrijheid is de belangrijkste en meest fundamentele vereiste voor de menselijke geest.”
Nog een citaat uit een verhaal van internet ‘geplukt’(auteur onbekend)
“No system that treats you as other people’s servant can be called moral. What made America the noblest nation in history was that it was the first country founded on the idea that each of us has the right to live and work for our own sake, that it’s our own job to try to make the most of our life, and that the government’s sole purpose is to protect our freedom to do so”
Overigens is het idee dat het kapitalisme is mislukt niet juist om de doodeenvoudige reden dat wij in Europa geen kapiltalistisch systeem kennen, maar het zgn ´Staatisme´ een term van Ayn Rand.
Zij geeft de volgende definities
Socialisme, een theorie of een stelsel of maatschappelijke organistie, die het eigendomsrecht en beheer over de produktiemiddelen wil toekennen aan de gemeenschap als geheel.
Fascisme, een regeringsbeleid met sterk gecentraliseerde macht, dat geen enkele oppositie of kritiek duldt, en nationale zaken,zoals de industrie, handel, enz onder zijn beheer heeft…
Staatisme, het principe of de politiek om de staat uitgebreide economische en politieke zeggenschap te verlenen, ten koste van de individuele vrijheid.
En nog een opmerking, steeds wordt vergeten dat de oorsprong van de bankencrisis niet is ontstaan door het kapitalisme, maar om banken te verplichten leningen-hypotheken te verstrekken aan lagere inkomens. Handige bankenmensen hebben deze hypotheken doorverkocht aan oa domme inkopers van Europese banken.
Essentieel is wat de opstellers van deAmerikaanse grondwet zeggen
zij hebben het over het recht op het streven naar geluk en niet over het recht op geluk.
Dit misverstand speelt tot op heden ook in de Nederlandse poltiek. Iedereen heeft recht ergens op en de verwerkelijking hiervan leidt automatisch tot de schending van rechten van iemand anders. Geen enkel mens heeft het recht om een ander een onvrijwillige, een onbeloonde taak of een onvrijwillige dienstbaarheid op te leggen.
Er is alleen een vrijheid om iets door eigen inspanning te verwezenlijken.
Vriendelijk groet
Jan Flier
Beste Jan Flier,
Die denkbeelden van Ayn Rand, hoe begrijpelijk ook wat betreft haar ervaring met socialisme in de praktijk, zijn fors destructief. Ze grijpen moordend in op mensenlevens. Het is ongelooflijk dat we nog iets dergelijks moeten vernemen, na de catastrofen van de 20e eeuw.
Het gesprek van Van Weezel met Achterhuis veronderstelt meermalen dat het van tweeën één is: “vrije markt” of overheidsbemoeienis. De eerste crisis, van 2008, zou het falen van de vrije markt hebben aangetoond, en “dus” de wenselijkheid van (meer) overheidsbemoeienis. Deze redenering is onjuist. Er was helemaal geen sprake van vrije markt- want o.a. geen volledige aansprakelijkheid-, maar hoe de markt en financiële wereld ook functioneerden: altijd binnen wettelijke kaders. En die worden bepaald door overheden. Dus zelfs als er een vrije markt was, dan zijn overheden daarvoor verantwoordelijk, en hebben (ook) zij gefaald.
Dat niet op overheid en politiek vertrouwt mag worden bleek nogmaals bij de tweede crisis, die van nu. Overheden van alle politieke kleur bleken tientallen jaren lang (!) niet genoeg te hebben gehad aan de belastingopbrengsten, en schulden te hebben opgebouwd die alleen te vergelijken zijn met die van kort na de tweede wereldoorlog. Ze hadden bovendien de EU en de euro ondeugdelijk geregeld.
De conclusie van Achterhuis en Van Weezel had moeten zijn dat overheden veel enorme fouten hebben gemaakt en hun verantwoordelijkheid niet hebben waargemaakt. Achterhuis en Van Weezel hadden zich kunnen afvragen of dat wellicht iets te maken heeft met het gegeven dat er in de politiek, net als in de financiële wereld, geen consequenties aan wanprestatie worden verbonden. Ze hadden maar hoeven te denken aan de huidige functies en salarissen van de verantwoordelijke en schuldige voormalige ministers van financiën Kok, Zalm en Bos.
Aan Jan Flier c.s.
U bent man, jong, gezond, sterk, rijk, goed opgeleid, tevreden met uw baan, omringd door veel gezonde goede vrienden en familie, nooit beroofd of aangerand geweest, goed gehuisvest en wat betreft alle overige zaken wellicht ook over het paard getild. Ja, dan is zo’n testosteron-infuus van Ayn Rand inderdaad een ideale toestand.
Met slechts een weinig inbeeldings- en inlevingsvermogen kunt u misschien bedenken dat u in de utopia van Ayn Rand op niet misselijke wijze mag kreperen als u dit alles niet zou hebben, of als u een ongeluk zou overkomen waardoor u iets van uw “onvervreemdbare” eigendommen zou verliezen, al is het alleen maar uw gezondheid.
Dat de overheden mede schuldig zijn aan de crisis die 2008 uitbrak en zich lijkt te verdiepen, is een stelling die ook al door het wetenschappelijk bureau van de VVD werd verkondigd. Ik ben het wel heel zelden eens met de VVD, maar hier hebben ze wel een punt. Argos heeft in 2009 o.a. een uitzending gewijd aan de schermutselingen (eind 80-er jaren) rond de wet die de samenvoeging van banken en verzekeraars mogelijk maakte en waar Ruding als minister het pleit won en Hans Kombrink moest afdruipen. De overheid heeft die essentiële marktregulering laten vallen, en Kok ging daar als minister van financiën vrolijk mee door, zoals Ruding nog tevreden opmerkte. De “vrucht” van deze vrijmaking van de Nederlandse markt was, in een periode dat het gigantische Vinex-bouwprogramma werd opgetuigd, dat er 7 miljoen woekerpolissen zijn verkocht en dat anno 2011 ca 1 miljoen huishoudens hun hypotheeklasten niet kunnen betalen en dat er naar schatting ook nog eens 500.000 huishoudens zijn die een hypotheek hebben die groter is dan de waarde van het onderpand. De crisis die in de VS uitbrak trof hier wel een buitengewoon vri=uchtbare bodem aan!
In die zin is dus de politiek schuldig aan de schuldencrisis, al moeten die ideologen van de VVD er wel bij vertellen dat hun geestverwanten sinds 1977 bijna onafgebroken op de politieke sleutelposities zaten. Die maakten wetten die de roofzuchtige financiële kaste de ruimte gaf. Leuk geprobeerd, zou je kunnen zeggen.
De vrije financiële markt, die zich begin ‘90 jaren ontplooide, heeft behalve dat het tot een explosie van de schulden van de (naïeve en gemakkelijk te verleiden) huishoudens leidde - de hypotheekschuld alleen al groeide in 15 jaar van ca 1/3 van het BNP tot ca 1,1 van het BNP - ging overigens gelijk op met de destructie van de ruimtelijke ordening en de marginalisering van de woningcorporaties, de trots van de vaderlandse woningbouw. Deze financiële en landschappelijke schuld en spijtige teloorgang van de volkshuisvesting is met vereende krachten door VVD, PvdA, D’66 en op lokaal niveau ook Groenlinks (denk aan het enthousiasme van hun Amsterdamse wethouders voor de parasitaire zuidas) tot stand gebracht. En dat is heel vreemd, omdat het allemaal hoogst originele VVD-ideologie was en is.
En dan kom ik op Achterhuis’ verklaring dat de kiezer, ondanks het feit dat de financiële crisis het voorspelbare gevolg van het gedachtengoed van de VVD is geweest, toch voor die partij blijft kiezen en de sociaal-democraten laat stikken. Enerzijds is dat heel platvloers de garantie van de hypotheekrenteaftrek. Mensen met torenhoge schulden - door wie ze die zich ook hebben laten aanpraten - zijn bang, en die slaan op de vlucht voor verandering, want dan wordt het misschien nog erger. Reagan was een meester in deze rechtse kiezersbinding, die heeft de Amerikaanse burger alleen al om electorale redenen onder de schulden gestoken, en Thatcher deed hetzelfde in de UK. Rutte en Wilders binden de kiezers graag op kosten van de staatsbegroting, ook al gaat de renteaftrek bij oplopende rente de komende jaren richting 20 miljard Euro per jaar.
De andere reden - Achterhuis stipt het even aan - is het afwerpen van de ideologische veren van de PvdA, waar Kok rond 1994 zo mee bezig was. Helaas zei hij er niet bij dat er ook nieuwe ideologische veren gingen groeien op de huid van de veerloze kip. Die waren van D’66 en VVD. Paars was in veel opzichten een economische buiging van de PvdA naar de VVD, De predatie door de financiële sector die ik hierboven beschreef, is daar de beste illustratie van. Het is spijtig, maar ik zie een partij die zichzelf en zijn kiezers zo in de steek heeft gelaten, niet op het pluche terugkeren.